با شدتگرفتن سرما در بامیان، خانوادههای مغارهنشین میگویند که به دلیل ناداری، بیکاری و نداشتن درآمد ثابت، توان خرید مواد سوختی برای گرمکردن محل زندگی شان را ندارند؛ وضعیتی که زندگی کودکان، زنان و بیماران را با خطر جدی روبهرو کرده است.
فاطمهی۲۶ساله، مادر چهار فرزند که از سه سال به این سو در یکی از مغارههای بامیان زندگی میکند، میگوید به دلیل درآمد اندک شوهرش، توان تأمین نیازهای اساسی خانواده را ندارند و زمستان را بدون امکانهای گرمایشی سپری میکنند. «شوهرم کارگر روزمزد است، توان خرید مواد سوخت را نداریم؛ مغاره خیلی سرد شده و نگران استم که کودکانم مریض شود؛ اگر مریض شویم حتا توان پرداخت کرایهی راه تا شفاخانه را نداریم.»
جمیله، یکی دیگر از مغارهنشینان بامیان نیز، روایت مشابهی دارد. او با شکایت از بیکاری شوهرش و نداشتن مواد سوختی برای گرمکردن مغاره، می گوید: «خانهی درستی نداریم؛ اما مجبوریم همین جا زندگی کنیم؛ با این همه، کودکانم را به مکتب میفرستم تا آیندهی بهتری داشته باشند.»
نیکبخت۳۵ساله، دیگر باشندهی بامیان که نزدیک به ۲۰ سال از عمرش را در مغارهها سپری کرده، میگوید که در این روزهای سرد، تنها آرزویش داشتن سقف امن و گرما است. بع گفتهی نیکبخت، «در مغاره زندگی بسیار سخت است؛ کاش دولت به ما یک خانه بدهد تا از مغاره بیرون شویم. در یک ماه سه هزار افغانی درآمد داریم؛ نه سوخت داریم و نه مواد خوراکه. در زمستان مغاره نم میگیرد و از آن خاک میریزد.»
آمنهی۴۰ساله نیز که ۱۵ سال میشود در مغارهها شبوروزش را می گذراند، میگوید که به بیماری توبرکلوز دارد و زمستانها به دلیل زندگی در مغارهی سرد، بیماریاش شدت می گیرد. او به دلیل چالشهای اقتصادی، توان مراجعه به پزشک و دریافت درمان در شفاخانههای خصوصی این ولایت را ندارد. آمنه که پیش از این در بخش صنایع دستی کار میکرد، حالا به دلیل بیماری توان کارکردن را ندارد و تنها نانآور خانوادهی چهارنفرهاش، دختر دوازدهسالهاش است که با کار در یک کارگاه قالینبافی روزانه ۱۰۰ افغانی درآمد دارد. با اندوهی که در پیشانیاش خط بسته، می گوید: «چندین بار به شفاخانهی دولتی رفتم؛ اما خوب نشدم. قبلاً خودم پشم میریختم و درآمد داشتم؛ اما حالا کسی نیست که درآمد خانه را تأمین کند. تا حال هیچ کمکی از طرف حکومت یا نهادهای کمککننده دریافت نکردهام.»
باشندگان مغارههای بامیان، از حکومت و نهادهای کمکرسان میخواهند که در زمستان، برای تأمین مواد سوختی و ایجاد فرصتهای کاری به آنها کمک کنند.
با این همه، مسئولان ریاست اطلاعاتوفرهنگ بامیان، هرچند از برنامههای مشخصی برای ارتقای سطح زندگی خانوادههای مغارهنشین چیزی نمیگویند، اما تأکید میکنند که این خانوادهها به دلیل ناداری و بیسرپناهی ناگزیر به زندگی در مغارهها شده اند.
مصطفا صالح، رییس اطلاعاتوفرهنگ بامیان، میگوید: «افراد به گونهی قانونی اجازهی زندگی در مغارهها را ندارند؛ چون تمام مغارهها جزو آبدههای تاریخی بوده و در ساحههای باستانی موقعیت دارند؛ اما به دلیل فقر و بیسرپناهی، شماری به صورت غیرقانونی در مغارهها زندگی میکنند.»
مغارهنشینی در بامیان که پیشینهی درازی دارد، این روزها به دلیل رشد زندگی شهری و دسترسی به سهولتهای زندگی، دیگر یک روش زندگی نه، بل که یک ناگزیری است که خانوادههای زیادی آن را تجربه میکنند. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، سال گذشته از ساخت بیش از ۱۴۰ سرپناه برای خانوادههای مغارهنشین خبر داده بود؛ اما هنوز خبری از ساخت این سرپناهها در دست نیست.
