شماری از باشندگان ولسوالیهای دندغوری، خوست و دوشی بغلان، میگویند که فعالیت داشهای خشتپزی در نزدیکی خانههای مسکونی، باعث دود و آلودگی هوا شده و مشکلات صحی برای باشندگان محل به وجود آورده است.
عبدالباری، باشندهی منطقه خواجهالوان در ولسوالی دندغوری، میگوید یک داش خشتپزی در نزدیکی خانهاش فعالیت دارد و دود آن او و خانوادهاش را با مشکلاتی روبهرو کرده است. «منطقه کاملاً زیر دود است. از شب تا روز، همه مردم، چه کودکان و چه بزرگسالان، از دود این داشها متأثر میشوند و با مشکلات صحی روبهرو هستند. ما از دولت میخواهیم که این داشها را از این منطقه انتقال بدهد و به جایی دور از محل زندگی مردم منتقل کند تا زندگی باشندگان با مشکل مواجه نشود.»
در ولسوالی دوشی نیز، شماری از باشندگان از فعالیت داشهای خشتپزی در نزدیکی خانههای مسکونی شکایت دارند.
عوض محمد، یکی از باشندگان این ولسوالی، میگوید دود ناشی از این داشها به زمینهای زراعتی آنها نیز آسیب رسانده و در سالهای اخیر بخشی از محصولات شان از بین رفته است. «مردم هم اذیت میشوند، زمینداران هم اذیت میشوند. شب که میشود، دود تمام منطقه را میگیرد و از این دود مشکلات صحی پیدا میشود. حاصلات زمینها هم متأثر شده و این وضعیت همه را اذیت میکند. ما از دولت میخواهیم که این داشها را به جایی دور از خانههای مردم انتقال دهد.»
شماری از باشندگان ولسوالی خوست بغلان نیز، از فعالیت داشهای خشتپزی در نزدیکی خانههای مسکونی شکایت دارند. عبدالباقی، باشنده این ولسوالی، میگوید اگر برای دورکردن این داشها از نزدیکی خانهها و زمینهای کشاورزی اقدام نشود، آلودگی هوا و مشکلات باشندگان بیشتر خواهد شد. «ما در این جا که زندگی میکنیم، تنها حدود ۲۰ متر از داشهای خشتپزی فاصله داریم و آلودگی هوا و آب ناشی از فعالیت این داشها برای کودکان ما ضرر دارد. چند وقت پیش نیز یکی از بچههای کاکایم مریض شده بود؛ او را نزد داکتر بردیم و داکتر گفت که آلودگی هوا باعث بیماری و مشکلات تنفسی او شده است.»
در همین حال، شماری از مسئولان داشهای خشتپزی در بغلان میگویند که تلاش دارند با نصب فیلترهای تصفیهی دود، از آلودگی محیطزیست جلوگیری کنند و داشهای خشتپزی را از منطقههای مسکونی به مکانهای مناسب و دور از خانههای مردم انتقال دهند.
رشید، یکی از مسئولان داشهای خشتپزی در بغلان، میگوید برای کاهش دود و آلودگی هوا، تلاش دارند فیلترهای تصفیه دود نصب کنند. «ما تلاش داریم با نصب ماشینهای فیلتر، از آلودگی هوا جلوگیری کنیم. خواست ما از دولت این است که برای داشهای خشتپزی یک مکان مشخص ایجاد کند تا بتوانیم در آن جا فعالیت کنیم و برای مردم مزاحمت ایجاد نکنیم.»
در همین حال، پزشکان میگویند قرارگرفتن در معرض دود و هوای آلوده میتواند باعث بروز مشکلات تنفسی و دیگر چالشهای صحی شود.
نورالدین نسیمی، پزشک، در بارهی پیامدهای دود داشهای خشتپزی برای سلامت انسان میگوید: «این مشکل بیشتر ناشی از دود، بهویژه گاز مونوکسید کربن است که در اثر سوزاندن زغال بیکیفیت و غیراستاندارد، تایر موتر و سایر مواد برای پختن خشت و گرم کردن حمامها تولید میشود. در واقع، دود ناشی از این مواد نه تنها خانههای اطراف را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه باعث آلودگی هوا و محیط زندگی همه مردم میشود. وجود شمار زیادی داشهای خشتپزی و حمامها، بدون نصب فیلترهای تصفیه دود، سبب شده است که به ویژه در ساعات صبح، آلودگی هوا بهوضوح احساس شود.»
در همین حال، مسئولان ریاست حفاظت محیطزیست بغلان میگویند که اکنون ۵۷ داش خشتپزی در این ولایت فعالیت دارد و برای بیش از چهار هزار و ۵۰۰ تن زمینهی کار فراهم شده است.
ربانی، مدیر اطلاعات و ارتباطات عامه ریاست حفاظت محیطزیست بغلان، میگوید پس از این، برای ساخت داشهای خشتپزی در نزدیکی خانههای مسکونی و زمینهای کشاورزی اجازه داده نخواهد شد. «ما برای اینها پیشنهاد کردهایم که تعدادی از این داشها از قبل ساخته شده و فعالیت دارند؛ اما به کسانی که پس از این داش جدید میسازند، دستور دادهایم که فعالیتشان را دور از مناطق مسکونی و زمینهای زراعتی آغاز کنند تا به مردم آسیب نرسد و زمینهای کشاورزی نیز تخریب نشود.»
باشندگان بغلان خواستار توجه بیشتر مسئولان به فعالیت داشهای خشتپزی هستند و میگویند که باید میان محل فعالیت این داشها و خانههای مسکونی فاصلهی مناسب در نظر گرفته شود.
