در حملههای گسترده و همآهنگ اسرائیل و امریکا به هدفهایی در ایران، سیدعلی خامنهی رهبر و شماری از مقامهای ارشد نظامی و امنیتی این کشور از جمله محمد پاکپور، فرماندهی کل سپاه پاسداران و علی شمخانی، دبیر شورای دفاع این کشور جان باختند.
در واکنش به این تحولها، سپاه پاسداران موج جدیدی از حملههای موشکی و پهپادی بر پایگاههای امریکا در خاورمیانه و بخشهایی از اسرائیل را آغاز کرد. در ششمین موج این حملهها ۲۷ پایگاه امریکا و بخشهایی از اسرائیل هدف حملههای ایران قرار گرفته است.
همزمان مقامهای ارشد ایران از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و محمدباقر قالیباف، محمدباقر قالیباف، رییس شورای اسلامی این کشور تأکید کرده که به امریکا و اسرائیل پاسخهای کوبندهتر و گستردهتر خواهد بود.
قالیباف، گفته که برای دوران پس از خامنهای، سازوکار انتقال قدرت پیشبینی شده و یک هیئت سهنفره متشکل از رییسجمهور، رییس قوه قضاییه و فردی از شورای نگهبان مسئولیت مدیریت دورهی انتقال را بر عهده گرفته اند.
فضای امنیتی داخلی و واکنشهای منطقهای
گزارشها از استقرار گستردهی نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف ایران حکایت دارد. همزمان، هزاران تن با حضور در خیابانها، جانباختن خامنهای را تسلیت گفته و حملههای مشترک امریکا و اسرائیل را محکوم کرده اند.
رهبران و مقامهای شماری از کشورهای جهان و سازمانهای بینالمللی نیز، با نگرانی از تشدید درگیریها، خواستار خویشتنداری، جلوگیری از گسترش درگیری و بازگشت به مسیر دیپلوماسی شدند.
همزمان شماری از کشورها از اقدام نظامی امریکا و اسرائیل در برابر ایران دفاع و تهران را مسئول تنشهای کنونی عنوان کرده اند.
در سطح منطقهای، کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله بحرین، قطر، عربستان سعودی، امارات متحدهی عربی، کویت، عمان، سوریه و اردن در بیانیهای مشترک در نشست فوقالعاده شورای امنیت سازمان ملل متحد، ایران را به نقض حریم هوایی و امنیتی خود متهم کرده اند.
شماری از این کشورها که میزبان پایگاههای امریکا است، گفته حاکمیت شان از سوی ایران نقض شده و به آن پاسخ میدهند.
پیامدهای احتمالی
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در نشست فوقالعادهی شورای امنیت سازمان ملل از آغاز زنجیرهای درگیریها در خاورمیانه هشدار داده است. به گفتهی گوترش، اقدامهای نظامی متقابل میتواند زنجیرهای از رویدادهای غیرقابل کنترل را در ناپایدارترین منطقه جهان رقم بزند.
در همین حال تحلیلگران نیز باورمند اند که تحولهای اخیر، همهی منطقه را به آشوب و درگیری بلندمدت میکشاند. به گفتهی آنها، در صورت تداوم حملههای تلافیجویانه و ورود مستقیم یا غیرمستقیم کشورهای منطقه، احتمال شکلگیری یک درگیری فراگیر در خاورمیانه وجود دارد؛ درگیریای که میتواند پای بازیگران غیردولتی و متحدان منطقهای ایران را نیز به میدان بکشاند.
به گفتهی تحلیلگران، اکنون منطقه در آستانهی انتخابی سرنوشتساز قرار دارد؛ حرکت به سمت جنگ فرسایشی و گسترده، یا تلاش برای مهار بحران از مسیر دیپلماسی؟
