وقتی خیرالله حسینی، شش ماه پیش از ایران بازگشت، نه شغلی داشت و نه امید روشنی؛ اما امروز کافهای را در ناحیهی دوازدهم شهر هرات اداره میکند و توانسته برای هشت تن دیگر نیز فرصت کاری ایجاد کند. مانند او، شماری از جوانان بازگشته از ایران در هرات با راهاندازی کافهها و رستورانتهای کوچک و بزرگ تلاش دارند هم بیکاری خود را مهار کنند و هم فرهنگ کافهداری را گسترش دهند.
خیرالله حسینی، میگوید که حضور جوانان در چنین فضاهایی میتواند به ایجاد فرهنگ اجتماعی مثبت کمک کند. «زمانی که در ایران بودم کافه داشتم و در همین بخش مشغول بودم. اکنون نه تنها برای خودم زمینه کار فراهم شده، بل که توانستهام برای هشت تن از بانوان و آقایان فرصتهای شغلی را ایجاد کنم.»
این فضاها برای بسیاری از بازگشتکنندگان نقطه شروعی برای تجربهی عملی، کسب مهارت و ایجاد زندگی اقتصادی مستقل بوده و به تدریج توانسته روحیه خودباوری و انگیزه را میان جوانان افزایش دهند.
عبدالسمیع صالحی، مسئول یکی دیگر از کافههای شهرک جبرئیل هرات، میگوید حدود یک سال است به کشور برگشته و از پنج ماه پیش کافهداری میکند. «شش کارمند دارم که بیشتر آنان جوانانی اند که از ایران بازگشت داده شده یا پیش از این بیکار بوده اند. هر چند در شروع با مشکلاتی چون تهیه مواد اولیه و هزینههای بلند کرایه روبهرو بودم؛ اما رفتهرفته وضعیت بهتر شد. یکی از پلانهایم در آینده این است که بتوانم شعبهی دوم این کافه را ایجاد کنم تا از این طریق عده دیگری از جوانان مشتاق به کار وارد بازار کار شوند.»
مسعوده سروری، که حدود یک سال پیش از ایران برگشته، با راهاندازی رستورانتی توانسته برای هشت تن از دختران و پسران زمینهی کسبوکار فراهم کند. «خودم معلم زبان استم و میدیدم که از شاگردانم که به وطن آمده چقدر اشتیاق به کار دارند و از جایی که فرصتهای کاری اندک است با یکی از همکارانم تصمیم به ایجاد این رستورانت گرفتیم.»
کارمندان این کافهها و رستورانتها نیز، میگویند که داشتن شغل و منبع درآمد، بر زندگی شان تأثیر مثبت گذاشته است. آمنه محسنی، کارمند بخش ویژهی در یکی از این کافهها که پیش از این بیکار بود، میگوید که کار در این کافه تنها تأثیر اقتصادی نداشته، بل از نظر روحی نیز باعث تغییر در زندگیاش شده و فرصت آشنایی با افراد و گروههای مختلف را برایش فراهم کرده است. «حدود دونیم ماه است که در این مکان کار میکنم. در همین مدت توانستهام خانوادهام را از لحاظ اقتصادی مخصوصاً در پرداخت کرایهی خانه، مصرف اینترنت، برق و آب کمک کنم.»
کارشناسان اقتصادی نیز، گسترش چنین فضاهایی را نشانهی افزایش روحیه خودباوری و تحول اقتصادی میدانند. امانالله حسینزاده میگوید: «ایجاد کافهها و رستورانتها میتواند گردش مالی را در سطح شهر افزایش دهد و اقتصاد محلی را فعالتر کند. در سوی دیگر، جوانانی که در این مکانها کار میکنند، تجربه و مهارت عملی به دست میآورند و میتوانند در آینده خود به کارآفرین تبدیل شوند. همچنان ایجاد چنین مکانهایی باعث تقویت انگیزه در میان جوانان میشود و آنها را تشویق میکند تا به جای ناامیدی، به دنبال ایجاد فرصتهای تازه باشند.»
بازگشت جوانان از ایران به افغانستان با دشواریهای جدی اقتصادی و کمبود فرصتهای شغلی روبهروست. بسیاری از این افراد که سالها در ایران زندگی کرده، اکنون با چالشهای تأمین معیشت، یافتن شغل مناسب و سازگاری با محیط تازه مواجه استند.
