سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجهی روسیه، گفته که تجربهی دموکراسی در افغانستان به دلیل نادیدهگرفتن سنتهای تاریخی و اجتماعی این کشور شکست خورده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که پس از ورود نیروهای ناتو به رهبری امریکا، نظام دموکراتیک در افغانستان شکل گرفت و نزدیک به دو دهه دوام آورد؛ اما با خروج این نیروها، فرو پاشید و افغانستان بار دیگر دستخوش تغییرات سیاسی شد. این تحولات نه تنها بر ساختار داخلی حکومت تأثیر گذاشت؛ بل که سبب تغییر در روابط خارجی افغانستان و بازنگری سیاستهای بینالمللی در برابر این کشور شد.
سلاموطندار را در اکس دنبال کنید
وزیر امور خارجهی روسیه، در گفتوگو با وبلاگنویسان خارجی گفته است که عادتهای چند صد ساله و قانونهای نانوشتهشدهی این کشور به کلی نادیده گرفته شده بود. «آزمایش دموکراتیک در افغانستان کاملاً شکست خورد. قرنها عادتهای قدیمی و قانونهای نانوشته بر این کشور حاکم بوده اند؛ اما در این روند این واقعیت نادیده گرفته شد. بنابراین، هر گونه تلاش برای تحمیل یک مدل حکومتی خاص به افغانستان، محکوم به شکست است.»
برخی آگاهان روابط بینالملل، باورمند اند که هر نظام حکومتی باید با درنظرگرفتن فرهنگ، عادتها و ساختار اجتماعی آن کشور اجرایی شود. داوود مایار، آگاه روابط بینالملل و مسائل سیاسی، میگوید که موفقیت هر نظامی وابسته به نحوهی اجرا و سازگاری آن با شرایط عینی جامعه است.
او میافزاید: «نظامها در ذات خود ملامت نیست؛ بل که کارکردها ملامت است؛ یعنی عدم آگاهی تطبیقکنندگان آن مشکلساز است. تطبیق یک نظام پروسههای خودش را دارد؛ در نخست باید دیده شود که آیا از نگاه اجتماعی و فرهنگی در یک جغرافیا نتیجهی مثبت دارد یا خیر؛ اما در کل تحمیل یک نظام بدون درنظرداشت وضعیت ذهنی و عینی مردم، نتیجهی مطلوب ندارد.»
افغانستان در یک قرن گذشته گواه تغییرات گستردهای در نظام سیاسی خود بوده است. این کشور دستکم هفت بار تغییر نظام را تجربه کرده و از پادشاهی به جمهوری، رژیم کمونیستی، حکومت مجاهدین، امارت اسلامی، جمهوری دموکراتیک و مجدداً امارت اسلامی تغییر یافته است.
سلاموطندار را در تلگرام دنبال کنید
نجیبالرحمان شمال، آگاه مسائل سیاسی، نقش قدرتهای جهانی و منطقهای را در تحولات افغانستان پررنگ و تأثیرگذار عنوان میکند. «افغانستان بنابر موقعیت استراتژیک مهمی که در منطقه دارد، همواره محور توجه جهانی به ویژه قدرتهای منطقهای و جهانی بوده و هر که تلاش کرده که با مداخلهی نظامی در افغانستان به منافع سیاسی و اقتصادی خود برسد که ما شاهد حملههای گستردهی شوری به افغانستان و حملههای نظامی ۴۰ کشور غربی به افغانستان بودیم.»
پیش از این جو بایدن، رییسجمهور امریکا، گفته بود که هیچ کس قادر به متحدکردن افغانستان نیست. در واکنش، امارت اسلامی این سخنان را رد و تأکید کرده بود که افغانها متحد هستند.
