محقق و قیدیرووچیلر توپلمی 9 ایدن کیین بیرینچی علمی اثرلرینی «افغانستانده اداری فساد اجتماع و فرهنگی عامللری» ناملی کتابنی کوزگوزمهده قویدیلر. مذکور گروه اعضالریگه کوره، فساد گه تیگیشلی برچه فرهنگی و اجتماعی عامللری تیکشیریلگن و بوبارهده ییچیش یوللری هم پیشنهاد بولگن.
مذکور کتاب کورگوزمهسیده متخصصلر کینگشی باشلیغی محمدرفیق شهیر، قندوز حادثهسینی محلی حکومت چوکاتیدهگیلر نینگ فسادلی بولگنلیکلریدن کیلیب چیقهدی دیب بیلهدی. جناب شهیرنینگ ایتیشیچه: «امنیتی کوچلردن 3600 کیشی 200 طالب بیلن اوروشالمسلیک اساسی دلیلی، فساد دیر».
متخصصلر کینگشی باشلیغی، مرکزلری تامانیدن اهالی واسطهسی بیلن بیرینچی تحقیقی اثر یازیلگنینی بیان قیلدی و اوشبو اثر دولتی ادارهلر، جمهورلیک سرایدن تا اورگهتیش مرکزلریگچه ییتکیزیلهدی دیدی.
هرات والیسی محمدآصف رحیمی هم اوشبو مراسمده قتنشگن ایدی، هرات دولتی ادارهلریده عملگه آشیریلهدیگن برنامهلر اوچون کتابگه سیغدیریلگن موضوعلرنی آلیش وعدهسینی بیردی. او، اوشبو گروهدن تحقیقلرینی دوام بیریشلرینی ایستهدی.
اثر محققلریدن بیری علیاحمد کاوه نینگ ایتیشیچه، اوشبو تیکشیرووده فساد میزانی آشیریلیشی بارهسیده خویشاوندلیک و عایلهوی رابطهلر نقشی سلبی تأثیر قویگنلیگی کوریب اوتیلگن.
بیلیم یورت اوقیتوچیسی عبدالرحیم امید و هرات مدنی جامعه اعضالریدن بیری خلیل پارسا هم جامعهده فساد یوقاری کیتیش فرهنگی و اجتماعی عامللر ایکنلیگیگه اشاره قیلدیلر.
بو اثر 43 دولتی اداره کوریب اوتیلیشی و 410 کیشی، دولت ایشلاوچیلریدن ایچکی منبعلردن 44 و تشقی منبعلردن 10 تهسی کوریب اوتیلیشی بیلن تیار بولگن.
