د برېښنايي تذکرو پر سر له څو کلونو لانجو او اختلافونو وروسته بالاخره د تذکرو وېش بهیر د روان کال د ثور په ۱۳ مې نېټه پیل شو. خو دغه بهیر له پیل راهیسې له زیاتو ستونزو سره مخ شو. ځېنې کړیو او بنسټونو په برېښنايي تذکرو کې د قومي هویت لیکلو لهپاره غونډې وکړې او ځېنو هغو یې د دې برخې د غورځولو په پار لاریونونو ته مخه کړه.
ځېنو کسانو «د مور نوم باید په برېښنايي تذکرو کې ولیکل شي» تر نوم لاندې کمپاین پیل کړ او د «زما نوم چېرې دی» شعار په ورکولو یې په برېښنايي تذکرو کې د مور هویت د لیکلو غوښتنه وکړه چې بالاخره دا کمپاین سبب شو چې د برېښنايي تذکرو په ډېتابېس کې د مور نوم ولیکل شي.
خو پهدې کمپاین کې د مېرمنې نوم پهخپل ځای پاتې شو. اوس چې د برېښنايي تذکرو وېش رسماً پیل شوی؛ لیدل کېږي چې د تذکرو په هېڅ ځای کې د مېرمنې د نوم لهپاره ځای نهدی پرېښودل شوی.
سره لهدې چې د اساسي قانون په ۲۲ مه ماده کې په وضاحت سره راغلي، د افغانستان د اتباوو ترمنځ هر ډول تبعیض او امتیاز منع دی؛ خو د نفوسو د احوالو ثبت ادارې هویت داسې تعریف کړی: هویت د یو کس بشپړ شهرت دی چې نوم، تخلص، د پلار نوم، د نیکه نوم، د ورځې، میاشتې او کال په تفکیک د زېږېدو نېټه، د زېږېدو ځای، د استوګنې اصلي ځای او اوسنی ځای پهکې شامل دي؛ نو د دغه تعریف پر بنسټ، د هویت تشخیص او لیکلو کې د مېرمنې لهپاره ځای نهدی پاتې شوی.
د ښځو حقونو یو شمېر فعالانې باوري دي چې د برېښنايي تذکرو په ډېټابېس کې د مېرمنې نوم نه لیکل حقوقي بڼه نهلري او پر ټولنې د واکمنو مذهبي او دودیزو اعېز له امله دی.
د پوهنتون استاده شهلا فرید وايي چې د افغانستان اساسي قانون کې د نارینه او ښځینه تساوي ثابته شوې؛ خو دین د نسب له پلوه انسان پلار پورې تړلی بولي. نوموړې باوري ده چې آن پرمختللي اسلامي هېوادونه په تذکرو کې د مېرمنو نومونو لیکلو ته چندان ارزښت نه ورکوي.
په ورته وخت کې د بشري حقونو خپلواک کمېسیون ویاند بلال صدیقي وايي، په هر حقوقي اقدام کې باید د ښځو او نارینهوو هویت ته په مساويانه توګه پام وشي. د ښاغلي صدیقي په نظر، پهدې مواردو کې هر ډول تبعیض د بشري حقونو ارزښتونو روښانه نقض، د مېرمنو بشري حقونو نقض، اساسي قانون او نړۍوالو کنوانیسیونونو نقض دی.
په هغه ډېټابېس کې چې ۳ میاشتې وړاندې سلام وطندار ته په لاس ورغلی و؛ د مېرمنې نوم پهکې نه و لیکل شوی. د هغه ډېټابېس پر بنسټ چې د ارګ لهخوا رسنیو ته وېشل شوی و؛ څو ځلې مو د برېښنايي تذکرو له ادارې نه د نظر اخېستلو هڅه وکړه؛ خو د دې ادارې ویاند روحالله احمدزی هر ځل په ټینګار سره ویل چې د برېښنايي تذکرو په ډېتابېس کې د مېرمنې نوم لیکل شویدی.
اوس وروسته لهدې چې د بریښنايي تذکرو ویش لړۍ رسماً پیل شوې او د ډېټابېس پوستکالی «سافټویر» د برېښنايي تذکرو په وېبپاڼې کې خپور شوی؛ بیا هم لیدل کېږي چې د افغان مېرمنو نومونه پهکې نهدي ذکر شوي.
