افغانستان جمهور رییسی محمد اشرفغنی سیلاولر ترغیبات جریانیده هر دایم اوزینی شکست ییگن و ناکام دولتلرنی قیته قوریش اوچون نظریه پرداز صفتیده تانیشتیرگن ایدی. او و باشقه بیر غربلیک یازووچی «شکست ییگن دولتلرنی قیته قوریش» ناملی کتابنی تالیف قیلگن. جمهور رییس غنی سیلاولر ترغیبات جریانیده اوزینی شخصیت همده متفکر و بیلیمدان دییه خطاب قیلیب و نظریه پردازلیک کتابنی چاپ قیلیب درآمد قولگه کیرتیش نی ایتردی. جناب غنی هر دایم کرزی حکومتیدن بیر پول آلمسدن خذمت قیلگن لیگینی گپیرردی. سیلاولر جریانیده جنابغنینینگ ترغیبات تیمی اونینگ «شکست ییگن دولتلرنی قیته قوریش» ناملی کتابینی الکترون منزللر آرقهلی یاشلر، محصللر و کتابخوانلرگه جونهتیب اوشبو یول بیلن اهالینینگ حمایتینی جلب قیلیشگه اولگورردی.
شونینگدیک بریتانیانینگ آکسفورد بیلیم یورتی شکست ییگن دولتلرنی قیته قوریش کتابینی باسمیدن چیقارگن. اما جناب غنینینگ عملده حکومتچیلیگی اوتگن اون آیده مذکور کتابدهگی موضوعنی تصدیقلش اوچون هیچ بیر معین دستآورد بولمهگن. برقی کیملیکلرنی ترقهتیش اوچون اورتهگه چیققن جنجال مذکور ادعانینگ یقال مثالی دیر. افغانستان وزیرلر کینگشی برقی کیملیک جاری ییل اسد آیینینگ پایانیگچه ترقهتیلیشی بارهسیده قرار آلدی. شونینگدیک جمهور رییس غنی هم اسد آیی نینگ 28-سی یعنی مملکت مستقللیگی نینگ بیرینچی کونی برقی کیملیکلر رسمن ترقه تیلیشینی ایتگن ایدی. اما، مذکور قرارلرنینگ هیچ بیری هم عملده تطبیق ایتیلمهدی. مذکور وضعیت اینیقسه وزیر کینگشیده آلینگن قرار افغانستان جمهور ریسی اشرفغنی تامانیدن بیر کاغذچه هم بها بیریملهگن لیگینی کورستهدی. جمهور رییس نیمه ایش عملگه آشیریلیشی و نیمه ایش عملگه آشیریلمس لیگی اوچون قرار آلیش حقوقیگه ایگه. جمهور رییس غنی برقی کیم لیک ترقه تلیشی اوچون اصولی شیوهلردن ایش آلگنده ایدی مذکور ملی لایحه باشلنردی، لیکن بوندهی بولمهدی.
عاموی اخبارت واسطهلری همده فیسبوکده ایریم ملیتچیلرنینگ هیاهوی جمهور رییسغنینینگ مذکور برقی کیملیک ترقهتیلیشی کیینگه قالدیریلیشیگه سبب بولدی. ایریم ادارهلر جملهدن ایچکی ایشلر، مخابرات، نفوس شمارلیک همده وزیرلرکینگشی کیملیکلرنی ترقهتیش اوچون هیچ قندهی فنی معما بولمهگن لیگینی ایتهدیلر. برقی کیملیکلرنی ترقهتیش اوچون مالی امکانیت یرهتگنلرنینگ آگاهلنتیریشیچه، مذکور لایحه تیزلیکده باشلنمهگن حالده، مالی همکارلیکلرینی کیسیب قویهدیلر. اما، ملی بیرلیک حکومتینینگ رسمیلری، موضوع همده مالی امکانیتلرنی یرهته دیگنلرنینگ سوزیگه اعتبار بیرمسدن برقی کیملیکلرنی ترقهتیش جریانینی توختهتیب قویگنلر.
جمهور رییسنینگ مذکور عملی «شکست ییگن دولتلرنی قیته قوریش» کتابی بیلن قرمه قرشی دیر. مذکور کتابده اداره توزیش همده ادارهلرنینگ قراریگه حرمت قیلیش تاکیدلگن. لیکن جمهور رییس غنی برقی کیملیکلر ترقهتیلیشی اوچون ادارهلرنی چیتگه سوریب سیاسی ملاحظهلرنی نظرده توتگن. جمهور رییس لیک سرایی هم برقی کیملیکلرنی مالی حمایت قیله دیگن اروپا اتقافی بیره دیگن مالی همکارلیگینی توختهتیش هم طرفدار دیر. اما، سیاسی ملاحظهلرنی چیتگه قوییب برقی کیم لیکلرنی ترقهتیلیشی اوچون فرمان صادر قیلیشگه تیار ایمس.
باشقه قیینچیلیکلردن بیری هم جمهور رییس غنی واجراییه باشلغی اصلی موضوعنی هم مملکت خلقیگه آچیق شکلیده ایتمیدیلر. نیمه اوچون جمهور رییس همده اجراییه باشلیغی برقی کیملیکلر ترقهتلیشی اوچون بولگن قرمه قرشلیکلرنی اورتهدن کوتاریشگه موفق بولمیدیلر؟ نیمه اوچون حکومت برقی کیملیکلرترقهتیلیشی اوچون وزیرلر کینگشی نینگ آلگن قراریگه اساس عمل قیلمیدی؟ نیمه اوچون هر مرته برقی کیملیکلرنی ترقهتیش مسالهسی کابینهنینگ جلسهسیدن چیقاریلهدی. جمهور رییس غنی همده اجراییه باشلیغی عبدالله هنوزگچه هم عاموی اخبارات واسطهلریده بو توغریده انیق سوز بیرمهگن. اما ایریم قرینهلرگه قرهگنده مسالهنینگ آرتیده قومی موضوعنینگ یاشیرون شکلده جریانی بار. ایریم معین تیورهکلر جمهور رییسلیک سرایی همده اوندن تشقریده برقی کیملیکلرده «افغان» سوزی یازیلیشی اوستیده تاکیدلیدیر.
اما، جمهور رییسلیک سراییگه یقین ایریم سیاستچیلر بوندهی بیر مساله یوقلیگی بارهسیده تاکیدلیدیلر و افغان سوزی یازیلگن حالده اونینگ یانیده هر قوم نینگ اصلی کیملیگی هم یازیلیشی شرط. هنوزگچه هم ملی بیرلیک حکومتینینگ رهبرلری همده سیاستچیلر اوشبو خصوصیده حل یول تاپیشگه موفق بولمهگنلر. بوندهی معما لر یاپیق ایشکلر آرتیده حل بولمس لیگی اوچون سیاستچیلرنینگ هم ایشانچی کامل بولیشی لازم. بیرینچی و اساسی حل یول سیاستچی لر مذکور مساله توغریسیده آچیق و انیق گپیریشلری ضررو. برقی کیملیکلرنی ترقهتیش جریانینینگ آرتده قالدیریلیشی مساله اوچون حل یول ایمس.
برقی کیملیکلرده افغان سوزی یازیلیشی اوچون قرشیلیک بیلدیره دیگنلر و اونی افغانستانلیکلرنینگ برچهسی اوچون عملگه آشیریش امکان سیز دیگنلر مرحمت قیلیب ایتیشلری لازم که اساسی قانونینگ تورتینچی مادهسیگه نیمه دییلگن. مذکور ماده ده افغانستانلیک هر بیر کیشی گه افغان سوزی یازیلیشی قید ایتیلگن.
اوشبو صحبتلرنینگ سادهلیک بیلن حل قیلیب بولمیدی. بو توغریده اساسی قانون اوچون جرگه اوتکزیلیشی کیرهک. بو توغریده ملاحظهسی بولگن سیاستچیلر اساسی قانون اوچون ییریک جرگه اوتکزیش اوچون سعی وحرکت قیلیشلری کیرهک. حاضرگی کونده افغانستانلیکلر باشقه دولتلر بیلن علاقهسینی تامین قیلیش اوچون برقی کیملیککه احتیاجلری بار. مذکور کارتلر تیزلیکده ترقهتیلیشی لازم.
