سونگی ییللرده کابل شهریده قوللریده ارابه تارتیب کوچه مه کوچه یوریب تیمیر – تیرسک، پلاستیک قطیلر، و تورلی تشلندی اسباب – اوسکونهلرنی ارزان نرخده ساتیب آله دیگنلر سانی آشیب بارماقده. اولرنینگ اینگ کته قسمینی اوزبیک اوسپورونلر اینیقسه سمنگانلیک اوزبیک یاشلر تشکیل ایته دیلر. مذکور یاشلر نینگ هر بیریدن نیگه بوندهی آغیر و مشتقتلی قاره محنتنی تنله گنی حقیده سورهسنگ، نی قیلهی مناسب بیر ایش تاپیلمه گنیم باعث ناچارلیکدن بو ایشنی قیلیشگه مجبور بولدیم دیگن معناده گپیرهدی. اوشبو یاشلرنینگ هر بیری سمنگان ولایتیده حیات کیچیره دیگن عایلهسینی باقیش اوچون ایرته دن کیچ گهچه شهر کوچهلریده اهالی دروازه لری آرتیده «ایسکی اسباب اوسکونهلر، قوروق نان، ایشله مه یدیگن بطری و … باشقه نرسهلرینگ بار بولسه ساتیب آلهمن» دیب بقیره دیلر.
اولر آرهسیدن هر کون بیر ارابه تشلندی اشیالرنی ساتیب آلگن کیشی اوزینی اوته بختیار حسابلهیدی. مذکور یاشلردن بعضیلری ایرته دن کیچ گچه کوچهلرنی گیزیب هیچ قندهی در آمد تاپمسدن آقشام یشش جاییگه قیتیب کیله دیلر. ایریملری یوز یا که ایکّی افغانی و یا هم کوپراق پول قولگه کیریته دیلر.
کابل شهری نینگ تورلی ناحیهلریده تشلندی اشیالر ساتیب آلینه دیگن بیر نیچه مرکز موجود. اوشبو مرکزلر نینگ اکثریتی هم اوزبیکلر تامانیدن اداره ایتیلهدی. ملا سراجالدین کابل نینگ 17 – ناحیهسی نینگ "بوستان کابل" منطقهسیده بیر سرایده ایسکی نرسهلر ساتیب آلهدی. او کمیده 15 ییلدن اوشبو ایش بیلن مشغول ایکنینی ایتهدی. ملا سراجالدین هم سمنگانلیک. حاضر 55 یاشیده. فرزندلری و بوتون عایله اعضالری سمنگانده حیات کیچیره دیلر. اونگه کوره کابل شهری نینگ ایریم ناحیهلریده ایسکی فروشلیک ایشی بیلن شغللنه دیگن اوزبیک یاشلر سانی اون مینگ کیشینی تشکیل ایتهدی.
کابلده یوزلب کیشی یاشلر نه فقط تشلندی اشیالرنی ییغیشتیریش ایشی بیلن بلندلر بلکه باشقه یوزلب یاشلر بوندن – ده قیینراق ایش یعنی اخلَت خانهلرگه تشلنگن نرسهلر ایچیدن او بو اشیالرنی جمعلب ساتیب یششگه مجبور بولماقدهلر. اوشبو وضعیت مملکت اهالیسی آرهسیده ایشسیزلیک، کمبغللیک نه قدر کینگ توس آلگنیدن درک بیرهدی.
افغانستان دنیا نینگ اینگ یاش مملکتلریدن بیری. افغانستان اهالیسی نینگ تخمیناً 60% نی یاشی 25 دن آز بولگنلر تشکیل ایته دیلر. افسوسکه اوشبو مهم و نوقیران اجتماعی قتلم ایشسیز باعث اوته آغیر و اینچلی احوالده یشه یدیلر. اولرنینگ معلوم قسمی نا معلوم تقدیر بیلن یوز مه بوله یاتگن لیکلریدن اذیت چیکه دیلر. مینگ کیشی نا قانونی یوللر آرقلی خارج مملکتلر اینیقسه ایرانگه جونب کیتماقده لر. وضعیت شوندهی دوام ایتر ایکن ایشسیز قتلم صفلرینی کیلهسی ییللر ده هم دهشتلی مقیاسده کینگه ییب باریشی طبیعی بیر حال. ایشسز یاشلر آرهسیده اوقیمیشلیلر همده تورلی سویه گه تعلیم و تحصیل آلگنلر سانی تاباره آشهدی. چونکه هر ییلی مینگلب یاش مملکت ایچکریسی و تشقریسیده بیلیم یورتلرینی بیتیریب ایش بازاریگه کیره دیلر.
ناتینچلیکلر و اوزلوکسیز روشده دوام ایته دیگن جنگلر قطار یاشلریمیزنی ترورچی گروهلر آویگه ایله نیب جنگریلر صفتیده اوروش جبههلریگه قوشیله یاتگن لیکلری هم جامعه میزده حکم سوره یاتگن باشقه بیر اچیق حقیقیت البته. همه سیدن یامانراغی ایتیب اوتیلگن عامللر سبب مینگلب یاشلرنی تعلیم و تحصیل آلیش امکانلریدن بی بهره قاله یاتگنی دیر. بو مساله افغانستان خلقیدن ینه اوزاق مدت گچه ترقی ایتیش و رواجلنیش فرصتلرینی اوغیرلهیدی.
ایشسیزلیک بحرانی
افغانستانده هیچ قچان ایشسیزلیک بحرانی سونگی ییللرده گیچه اوج آلمه گن. تورلی عامللر اینیقسه اوروش و مملکتده مثلی کوریلمهگن درجه ده اوج آلگن فساد همده سیاسی و اقتصادی حیات اداره و اختیاری مافیا تیورهکلری قولیگه توشیشی مملکت بویلب وضعیتنی بو قدر چیگللشیگه آلیب کیلگن. اون بیش ییل دوامیده افغانستان خلقیگه کورسه تیلگن میلیاردلب دالر خلق ارا یاردملر بیر قطار ایچکی و تشقی مافیا ترماقلری اعضالری چونتکلریگه توشدی. افغانستان خلقی مذکور یاردملردن لازم مقدارده فایده لنه آلمه دیلر. دنیا کومکلری مملکت اهالیسی نینگ اقتصادی حیاتینی یخشیلش و تورموش درجهسینی یوکسلتیریش اوچون ییترلی اندازه ده صرفلنمهدی.
حاضرگی کونده افغانستانده ایشسیزلیک بحرانینی برطرف ایتیش بیرینچیدن دولت برابریده کونده لنگ توگن اساسی یوموش و وظیفه سنهلهدی. حکومت اینگ اولا قطار متخصص و مسلک ایگهسی بولگن افغان یاشلر اوچون چیت ایل مملکتلریده ایش تاپیش اوچون ضروری و عملی چاره نی کوریشی لازم. چونکه تیز آره ده جنگ جدللر دوام ایته دیگن افغانستان ایچکریسیده میلیونلب افغانلرگه ایش شرایطینی مهیا ایتیش ممکن ایمس.
بو بیلن بیرگه مملکتده هم تورلی ساحهلرده ایشلب چیقریش کولمینی آشیریش اوچون کته و کیچیک فابریکهلرنی تاسیس ایتیش اوچون ایچکی و تشقی بای بدولت کیشیلرنی افغانستان ایچکریسیده سرمایه یاتقیزیش لیککه ترغیب ایتیش همده اوشبو سرمایه دارلرگه سرمایه یاتقیزیشلری اوچون مناسب شرایطنی یره تیش ضرور. سونکی هفتهلرده بو توغریده بیر قطار عملی قدملر تشلنه یاتگنیگه افغانستان خلقی گواه بولماقده لر. بو جریان توختتب قالمس لیگی حیاتی بیر مساله.
