افغانستان و قوشنی اوزبیکستان رسمیلری دوشنبه 26 دسمبر کونی پایتخت تاشکینت سودا ساتیق، ترانسپورت و انرژی بوییچه اوز ارا همکارلیک قیلیش مسئلهلرینی محاکمه قیلدیلر. دولت لر ارا همکارلیک بوییچه ایشچی گروهلر ییغیلیشیگه اوزبیکستان تامانیدن اقتصادی علاقهلر و تجارت وزیری ایلیار غنی یوف افغانستان طرفیدن جمهور رییس محمد اشرف غنی نینگ اقتصادی ایشلر بوییچه باش مصلحتچیسی دوکتور همایون قیومی رهبرلیک قیلگن.
ایکی دولت نینگ اقتصادی و تجاری غلاقهلر بوییچه بلند مرتبهلی هیئتی سونگی ییللر ایچیده ایکی مرته اوچرهشهدی. بیرینچی مرته افغانستان و اوزبیکستان هیئتی 2015 ییلی نینگ جنوری آییده تاشکینتده ملاقات قیلگن ایدیلر. آلینگن معلوماتلر گه قرهگنده 2015 ییلده افغانستان اوزبیکستان ارا سودا ایلنمهسی 444, 5 میلیون دالرنی تشکیل ایتگن. جاری ییل نینگ اون آییده ایسه بو کورستگیچ 429 میلیونگه ییتگن. حاضرگی کونده قوشنی اوزبیکستانده افغانستان همکارلیگیده تاسیس ایتیلگن 70 کارخانه فعالیت آلیب بارهیاتگنی ایتیلهدی.
نا معلوم عامللر سبب اوتگن 15 آرهسیده افغانستان و اوزبیکستان ارا علاقهلر اوته قویی سطحده سقلنگن ایدی. جمهور رییس کرزی حاکمیتی دوریده رسمی کابل نینگ ایکی دولتلر ارا مناسبتلرنی ایلیقلنتیریش اوچون عملگه آشیریلگن سعی و حرکتلر نتیجه سیز قالگن ایدی.اما اوزبیکستان نینگ مرحوم جمهور رییسی اسلامکریموف وفاتیدن سونگ ایکی مملکت ارا مناسبتلرنی مستحملش بارهسیده عملی قدملر تشلنه باشلهدی. بوندن تخمیناً بیر آی آلدین اوزبیکستان نینگ بیر رسمی هیئتی کابلگه سفر قیلیب ترانسپورت، زراعت، تجارت و یول قوریش ساحهسیده اوز ارا همکارلیکلرنی یولگه قوییش بارهسیده قطار بیتیملر امضالهگن ایدیلر.
اوتمیشده امو دریا کوپریگی و حیرتان بندرگاهی افغانستاننی اوزبیکستانگه باغلهدیگن مهم یونهلیش سنلگن. اما کیینگی ییللرده اوزبیکستان تامانیدن ترانزیت ساحهسیده افغان سوداگرلر بیلن لازم همکارلیکلر عملگه آشیریلمهگنی طفیلی اوزبیکستان یونهلیشیدن افغانستان مرکزی آسیادن افغانستانگه تجاری توارلر تشیش جریانی سوسهگن ایدی. ایتیلیشیچه بوکون گچه هم اوشبو معما برطرف ایتیلمهگن.
ایریم افغان سوداگرلر اوزبیکستان تامانی بیر نیچه کیشی افغانستانلیک تاجرلر تاجر نینگ توارلرینی نوبت سیز روشده ترمزدن افغانستانگه اوتکزیشگه رخصت بیرهدی، قالگن سوداگرلرنینگ ماللری هفتهلب و آیلب نوبت کوتیب ترمزده قالهدی، بو مسئله افغان سوداگرلرنی حیرتان آرقهلی اوز توارلرینی افغانستانگه تشیشلیککه مایوس قیلگن.
افغانستان رسمیلری، تاشکینتده اوتکزیله دیگن مذاکرهلرده اوشبو معمالرنی ییچیش اوستیده بحث ایتیلیب، افغانستان و اوزبیکستان ارا موجود ترانزیت مشکللر برطرف ایتیلیشیگه امیدوار ایکنلیکلرینی ایتهدیلر.
افغانستان اوزبیکستان ارا تورلی ساحهلر اینیقسه سودا ساتیق، زراعت، یول همده تیمیر یول قوریش کبی ساحهلرده همکارلیکلرنی کینگهیتیریش امکانلری آز ایمس البته. حاضرگی کونده افغانستان قوشنی اوزبیکستاندن آزیق آوقت و یانیلغی محصولاتلری، برق و قوریلیش موادلری ساتیب آلهدی. افغانستاندن اوزبیکستانگه قالین – گیلم و قیمتلی تاشلر ساتیلهدی.
بوندن آلدین اوزبیکستانلیک مهندسلر حیرتان – مزارشریف آرهلیغیده 75 کیلومتر مسافه ده تیمیر یول قوریب بیرگن ایدیلر. حاضرگی کونده اوشبو تیمیر یول اوزبیکستان تیمیر یولی شرکتی ملازملری همکارلیگیده فعالیت آلیب بارهدی. اوزبیکستان متخصصلرینی افغانستان ایچکریسیده قوریله دیگن تیمیر یول ترماغلرینی قوریب بیتکزیشده هم اشتراک ایتیشلری کوتیلهدی.
یقینده افغانستان حکومتی اوزبیکستاندن کمیده یوز مینگ تن بوغدای ساتیب آلیشینی اعلان ایتدی. قطار متخصصلر اوزبیکستان بوغدای نینگ صفتی یخشیلیگی و نرخی نینگ ارزانلیگی اوچون افغانستاننی اوزبیکستاندن بوغدای ساتیب آلیشی معقوللی گینی ایتهدیلر.
قوشنی دولتلر اینیقسه اوزبیکستاندن افغانستان اوچون کیرهکلی توارلر اینیقسه یانیلغی و آزیق آوقتلرنی ساتیب آلیش بیر نیچه جهتدن اهمیت کسب ایتهدی. بیرینچیدن اوزبیکستاندن ساتیب آلینهدیگن توارلر ارزان راق نرخده قولگه کیلیشی ممکن. ایکینچی جهتدن ترانزیت مسافهسی یقین بولگنی اوچون اوشبو موادلر آز وقت ایچیده مملکتگه تشیلهدی، باشقه تاماندن ترانسپورت خرجتی هم آز مبلغنی تشکیل ایتهدی. نهایتده اوزبیکستاندن ساتیب آلینهدیگن توارلر افغانستان بازارلریده بیر مونچه ارزان راق اهالیگه ییتکزیب بیریلهدی. اوچینچی تاماندن تجاری مناسبتلر کینگهییشی ایکی قوشنی دولتلر ارا ایشانچ و اعتمادنی تاباره مستحکملب، باشقه ساحهلر جملهدن سیاسی و فرهنگی علاقهلرنی یخشیلشگه هم امکان یرهتیب بیرهدی.
در واقع کیلهجکده ایکی یان قوشنی مملکتلر افغانستان و اوزبیکستان ارا ایریم ساحهلر جملهدن تجارت، اقتصاد، سیاست و فرهنگی همکارلیکلرنی مستحکملش میدانی هیچ کیمگه سر ایمس البته. ایکی دولتلر ارا مناسبتلرنی یخشیلش و یوکسک پاغانهلرگه کوتریش اوچون ییترلی سیاسی اراده بولیشی اساسی شرطلردن حسابلنهدی. کیینگی وقتلرده ایکله تامان اوزارا علاقهلرنی تاباره مستحکملش اوچون کوچلی اراده بارلیگینی نمایش ایتماقده.
