بعضن امکانیت تاپیب تلویزیون قرشیسیده اولتیریب تلویزیون ترماقلرینی بیرمه – بیر کوزدن کیچیرگنمی سیز؟ نیچه ترماقنی بیرین – کیتین کوزدن کیچیریب، برچهسینینگ دستورلری بیر خیل بولگن گواه ایکن لیکلرینگیزگه ایشانهمن. لیکن، ترماقلرنینگ ترکیبی بیر خیل بولیب، بیراق ناملر بیر- بیراودن فرق قیلهدی.
مملکتده تماشا قیلینه دیگن اخبارات واسطهلری کوپینچه ایکی قسم دستورگه چیکلهنیب قالگن؛ سیاسی و تفریحی دستورلردن عبارت. بو تلویزیونلر سیاسی دستورلرینینگ فقط نامی بیر – بیراویدن فرق قیلهدی ترکیب ایسه بیر نرسه. شونینگدیک مذکور اخبارات واسطهلریده کورینه دیگن تحلیلچیلری اوشه – اوشه تکرار سیمالر، بحث ایتیله دیگن موضوع هم برچه تلویزیونلرده بیر خیل.
بولردن طلوع نیوزنینگ «فرا خبر» و آریانا نیوزنینگ ایسه «پس از خبر» برنامهلریدن آت توتیش ممکن. ایکی تلویزیوندهگی بو ایکی دستور ترکیبی بیر قسم و بیر- بیراویگه اوخشهگن موضوعلر بولرده بحثگه آلینهدی.
ایکی فرقلی تلویزیوننینگ بیر- بیراویگه اوخشگهگن بو ایکی دستوری ادعامیز اوچون یقال مثال بولهآلهدی. تماشاچیلر بو قبل برنامهلرنی کوپ کورگن و کوپینچه پیتلرده بو برنامهلرنی کوریش هم زیریکرلی.
لیکن، افغانستان تلویزیونلری آرقهلی بیریله دیگن دم آلیش برنامهلر دنیا ترماقلریدن تقلید اساسیده توزهتیلگن و بو قبل تقلیدلر سانی آشیشی افغانستان تلویزیونلریده فکر و دستور ایجاد قیلیش اولیمیگه یوز توتگن.
کوپینچه موردلرده بو قبیل برنامهلرنی تقلید ایتیش هم اوز جاییگه توشمدی و تقلید ایتیلیب توزهتیلگن دستورلر هم بیرینچی سیدن بوتونلی فرقلی.
مثال صفتیده سرگرم قیلووچی دستورلردن «هندی سریاللر»دن آت توتیش اورینلی. چمهسی افغانستانده بوتون تلویزیون دستورلرینی هندی سریاللر قاپلهگن. شونینگدیک بو ترماقلردن بیرارتهسی ترکی سریالگه یوز کیلتیرگن حالده، باشقه ترماقلر هم آلدین کیین ترکی سریاللرنی یایین بیریشگه باشلیدی.
سیاسی دستورلرنینگ انانسلری هم کوپینگه وقتلرده بیر- بیراویدن کوچیریب آلهدی. بو قبیل انانسلر ایسه الملی یاندهشیب، برنامه مهمانینی بیلر – بیلمس باسیم آستیگه آلهدی. لیکن، برنامه مهمانی حکومت مسووللریدن بولگن حالده، البته کوپراق باسیمگه آلینهدی.
مملکت اخبارات واسطهلری بوییچه تحلیلچی محمد مروجزادهگه کوره، تلویزونلردهگی دستورلرنی بیر خیللیگی کوپینچه اوزاق مدتلی نیت، اصلی سبب و مدیا مسووللری تامانیدن اساسی اعتبار قرهتیلمسلگی باعث بولگن.
جناب مروجزاده، "تلویزونلرده متخصص کیشیلر بولمهگنی رسانهلردهگی بیر خیللیکه یوز توتگن. اونینگ سوزلریگه قرهگنده، خویشخورلیک دولت ادارهلریده ایلدیز آتگنی کبی اخبارات واسطهلریدهگی تشکیلاتلرگه یول تاپگن"
مروجزاده، کوپینچه اخبارات واسطهلر تنقیدنی تَن آلمیدی نقد و تنقیدنی قبول قیلیش مدنیتی بولمهگنلیگی رسانهلرنینگ بیر سانده دستورلر بیریشیگه سبب بولگن دیدی.
اخبارات ساحهسینینگ بو تحلیلچیسی، تشقی اخبارات واسطهلریدن دستورلر یوز- یوز تقلید ایتیلیشی استعدادلی یاشلرینینگ قرشیسیده تورگن و اولرنی ذهنی رواجلهنیشی اوچون توسیق بوله دی دیگن.
مروجزاده، جمیعت کون ساین اوتیشی بیلن زمانوی لشیش تامان کیتهدی و تلویزیونی ترماقلر هم اهالی ایستهگیگه اعتبار بیرمهگن حالده، تیزلیکده جمیعت دن ییغیلهدی و اهالی هم تشقی مدیالر بیره دیگن یایینلرگه یوز کیلتیره دیلر دیدی.
اخبارات واسطهلر ایش بیلرمانی همده بیلیم یورت استادی عبدالعظیم نوربخش، تماشا ایتیله دیگن اخبارات واسطهلریده انیق و معین دور نما بولمی گنی تلویزیونلر و اهالینی خجالت تارتیشگه قویگن دیب بیلهدی.
نوربخش، هنوز تلویزیون ترماقلری اوز تماشاچیلرینی میعن ایتیشگه موفق بولمهگن دیگن. کوپینچه تلویزیون کوروچیلر اخبارات واسطهلریده ترکیبلی دستورلر بولمهگنلیگی باعث تلویزون کوریشدن وازکیچگنلر.
نوربخش، افغانستان رسانهلرنینگ مسووللری فعالیت قیلهدیگن بولیملریده تخصصلری بولمهگنلیگینی ایتهدی و بو موضوع ایسه تلویزیون برنامهلری صفتی نی توشیرگن.
جناب نوربخشگه کوره، سیاسی برناملرنینگ بیر قنچه مجریلری سیاسی حاکمدن تاثیرلهنیب مهمانلر بیلن زوروالینکدن ایش اله دیلر. نوربخش، رسانهلردهگی زوروانلیک تماشاچیلرنینگ کوپچلیگی اوز بینندهلرینی قولدن بیریشگه سبب بولهدی دیدی.
بیلیم یورتنینگ بو استادیگه کوره، زمان اوتیشی بیلن افغانستاندهگی تلویزیون اوز جایگاهینی خلق ایچیده قولدن بیرهدی.
مملکتدهگی ایچکی اوروشلر افغانستانده اخبارات واسطهلری ترقیاتگه ییتمسلیگی اوچون سببچی بولگن؛ اما، سونگی اون تورت ییل ایسه مملکتده مدیا رواجلهنیشی اوچون دییرلی بیر شرایط بولدی.
افغانستاندهگی اخبارات واسطهلری اینیقسه تلویزیونلردهگی تلقیدلر میزانی کوپ بولیشیگه قرهمی، بو اخبارات واسطهلریده ایجاد قیلیش درجهسی صفرگه ییتگن. اما، بو مدیالرنینگ جمیعتدهگی تاثیردن کوز یومیش هم ممکن ایمس.
