سالها پیش دستدادن به عنوان نشانهیی از صلح و دوستی و نشاندادن این که مسلح نیستند، آغاز شد و در نهایت بخشی از زندهگی اجتماعی انسانها گشت. اما شیوع ویروس کرونا سبب شد تا در مورد دستدادن تجدید نظر کنیم. مهم نیست چهقدر با هم صمیمی هستید، به هر حال، باید بپذیرید که دادن دست سبب نقلوانتقالات مایکروارگانیسمها میشود.
گروهی از دانشمندان ژورنال پوستشناسی میگویند، دستها به تقاطع شلوغی میمانند که مرتباً مایکروبیومهای افراد را با مایکروبیومهای یکدیگر، مکان و اشیا وصل میکند. به گفتۀ این دانشمندان، دستها نقش مهمی برای انتقال مایکروارگانیسمها از جمله ویروسها به شمار میروند.
اگر پس از کرونا دیگر کسی نخواهد دست بدهد، چه چیزی جایگزین این عرف خواهد شد؟ تماس مچ دست یا آرنج، یا هم روش سنتی جاپانیها؛ تعظیم؟!
ما موجودات اجتماعی هستیم. وقتی همدیگر را میبینیم با فشاردادن دست یا تغییر شکل پوست، اجتماعیبودن خود را ثابت میکنیم. شاید اگر کرونا شیوع نمیکرد، هرگز بر کاربرد دست برای ابراز صمیمیت نمیدانستیم.
پروفیسور چارلز گربا، مایکروبیولوژیست و محقق علوم بهداشتی در دانشگاه آریزونا میگوید، دست انسانها جذبکنندهیی قوی است. صدها گونۀ باکتری و ویروس در کف دست ما وجود دارد و با لمس هر سطحی، ممکن است پنجاه درصد میکروبهای آن به فرد منتقل شود.
دستهای ما میتوانند «سالمونلا، ایکولا، نورو ویروس و عفونتهای تنفسی» مانند «آدینو ویروسها و عوامل بیماریهای مربوط دست، پا و دهن را حمل کنند. با توجه به این که دانشمندان ذرات کوچک مدفوع را روی دستان مشاهده کردهاند، میگویند که عادتهای بهداشتی بشر نسبت به آنچه فکر میکنیم، سریعتر بر روی سلامت ما تأثیر میگذارد. از اینرو دانشمندان در تلاشاند تا نتایج آزمایشهای آزمایشگاهی را به ما نشان دهند که با دستدادن ساده چه اتفاقات وحشتناکی ممکن است به وقوع بپیوندد.
داکتر گربا، ویروسشناس میگوید که فقط چهار ساعت نیاز است تا ویروس نصف فضای یک دفتر کاری با مساحت متناسب را آلوده کند. در مدت زمان مشابه، 90 درصد خانه را در بر میگیرد و در هُتل، معمولاً از یک اتاق به اتاق دیگر در حال گردش است.
داکتر گربا میگوید که او شخصاً در سال 2003 زمانی که ویروس سارس همهگیر شده بود، دستدادن را متوقف کرد. او میافزاید، هر وقت با شخصی روبهرو میشود بهانه میکند که سرما خورده است و نمیتواند دست دهد.
داکتر آنتونی فاوسی، متخصص بیماریهای عفونی در ایالات متحده، از زمان شیوع این ویروس، همین شیوه را پیش گرفته است. داکتر فاوسی میگوید: «شما هرگز نباید به کسی دست دهید.»
دستدادن از مدتها پیش به عنوان سیگنالی میان انسانها استفاده شده و بخشی از آیین زندهگی در روی زمین بوده است. پروفیسور دروتی نویز، استاد بومیشناسی در دانشگاه اوهایو میگوید، دستدادن بخشی از هر قراردادیست که در عکسها ثابت میشود.
سال 2017 رئیس جمهور ترامپ و امانوئل مکرون، با فشاردادن سخت و طولانی دستهایشان، به گونۀ کلاسیک، سلطهطلبی خود را به نمایش گذاشتند. برای برخی هم مانند شی جین پینگ، رئیس جمهور چین و شینزو آبه، نخستوزیر جاپان دستدادن به ماهها گفتوگو و رایزنی نیاز دارد.
دستدادن با فشار یا ساده، هر چه که باشد، اما این عادت با در نظرداشت شیوع اپیدمی کرونا باید شکسته شود؛ حتی اگر نخواسته باشیم.
