از روز جهانی همبستهگی زنان «روز جهانی زن» همه ساله در 8 مارچ در سراسر دنیا گرامیداشت میشود. این رویداد حدود یک قرن قبل با اولین گردهمایی زنان در سال 1911، درج خاطره تاریخ شد.
هشتم مارچ، تنها مربوط گروه، افراد یا سازمانهای خاصِ نیست؛ بل این تاریخ به همه گروهها در همه جای این کُره خاکی تعلق دارد.
گلوریا استاینم" Gloria Steinem"، فمینیست، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان که شهرت جهانی دارد میگوید: «داستان مبارزات زنان برای برابری، به تنهایی متعلق به هیچ فمینیست، گروه یا سازمانی نیست؛ بل به تلاش جمعی، آنعده افرادی وابسته است که به حقوق بشر اهمیت میدهند.»
پس اینروز را، روز خود بدانید و هرچه میتوانید انجام دهید تا واقعاً برای زنان تفاوت مثبتی ایجاد کرده باشید.
چیستی روز همبستهگی زنان
این یک روز جهانیست که از دستآوردهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی زنان یاد بود میکند. همچنان میتواند علامت یا فراخوانی باشد برای اقدام و سرعتبخشیدن برای برابری جنسیتی.
هیچفرد، گروه، سازمانهای مردمی، نهادهای خیریه، شرکتها، موسسات، دانشگاهها، شبکههای زنان، رسانهها مسئول برگزاری این روز نیست؛ بل اینروز به وحدت، تأمل، پیشبرد و عمل تمامی گروه وابسته است.
درس مهمی که از«8 مارچ» باید گرفت اینکه ارزشهای اخلاقی روزجهانی همبستهگی زنانرا دانسته و به آن عمل کنیم.
رنگهای نشاندهنده روز همبستهگی زناناند
از منظر تاریخ، ترکیب رنگ بنفش، سبز و سفید برای نمایش برابری زنان، از اتحادیه اجتماعی و سیاسی زنان در سال 1908، از انگلیس سرچشمه گرفته است.
اما در سطح جهانی، بنفش رنگی یا نماد زنانگیست، بنفش نشاندهندۀ عدالت و عزت، سبز نماد امید، سفید نشاندهندۀ خلوص و نیت است.
تاریخچه IWD
هشتم مارچ به عنوان روزهمبستهگی زنان جهان، از اوایل دهه 1900، به بعد نام گذاری شد. سالهای که دوره گسترش و آشفتگی بزرگی در دنیای صنعتی و رو به رشد جمعیت، و ظهور ایدئولوژیهای افراطی بوده است.
1908 سالِ که ناآرامیهای بزرگ و بحثهای انتقادی میان زنان به وقوع پیوست، ستم و نابرابری زنان را برانگیخت تا در تبلیغات انتخاباتی برای تغییر، فعالتر و فعالتر شوند. در همین سال، 15،000 خانم جوان از نیویورک راهپیمایی کردند و خواستار کوتاهشدن ساعات کاری، احقاق حقوق و حق رأی شدند.
1909 براساس اعلامیه حزب سوسیالیست آمریکا، در این سال برای اولینبار روز ملی زن National Women's Day "NWD" در 28 فبروری در سراسر ایالات متحده آمریکا تجلیل شده است. زنان در این ایالات تا سال 1913 میلادی یکشنبههای آخر هر فبروری ماه را به عنوان جشن ملی زنان، گرامی میداشتند.
1910 در سال 1910 دومین کنگرهِ جهانی زنان شاغل در کپنهاگ «مرکزدانمارک» برگزار شد. در این نشست خانم کلارا زتکین "Clara Zetkin" مسئول دفتر زنان برای حزب سوسیال دموکرات آلمان، ایده روز جهانی زن را ارائه داده و پیشنهاد کرد که هر سال در هر کشور دنیا یک مراسم خاص در یک روز مشخص برگزار شود، تا زنان خواستههایشان را برشمارند. در این گردهمایی که بیش از 100 زن از 17 کشور جهان، به نمایندهگی از اتحادیهها، احزاب سوسیالیستی ، گروههای زنان کار و سه زن منتخب از پارلمان فنلاند، اشتراک داشتند این پیشنهاد را استقبال و تصویب کردند.
1911 سرانجام در سال 1911، برای اولینبار از روز جهانی زن در 19 مارچ در اتریش، دانمارک، آلمان و سویس تجلیل به عمل آمد. زنان برای حق مساوی در اجتماع دست به راهپیماییهای نیز زدند، که در این برنامه بیش از یک میلیون زن و مرد شرکت کردند تا برای حقوق زنان کار، حق رأی زنان، آموزش، سهم در پُستهای بلند دولتی و پایاندادن به تبعیض زنان دادخواهی کردند. اما در عرض کمتر از یک هفته به تاریخ 25 مارچ، «آتشسوزی مهیبی در شهر نیویورک بیش از 140 زن شاغل را به کام مرگ فروداد، که اکثریت جان باختهگان مهاجران ایتالیایی و یهودی بودند. این رویداد فاجعهبار باعث شد تا شرایط کار و قوانین کار در ایالات متحده مورد توجه قرار گیرد. خواستههای زنان معقول پنداشته شده و روز جهانی زن رنگوبوی تازه گرفت.
1913-1914 در آستانه جنگ جهانی اول و مبارزات زیاد برای صلح، اولین مهر تأیید برای برگزاری روز جهانی زن را زنان روسی در آخرین روز یکشنبه فبروری گذاشتند. پس از آن در سال 1913، روز جهانی زن به 8 مارچ منتقل شده و درج روزشمار جهانی شد. در سال 1914، زنانِ دیگری در سراسر اروپا علیه جنگ و ابراز همبستهگی زنان، راهپیمایی کردند.
1917 در این سال، زنان روسی در پاسخ به کشتهشدن بیش از 2 میلیون سرباز روسی در جنگ جهانی اول اعتصاب کردند. این اعتراض زنان با مخالفت رهبران سیاسی مواجه شد، اما زنان همچنان اعتصابشان را ادامه دادند. بلآخره پس از چهار روز با آنکه زنان فشارهای زیاد حتی تجاوز جنسی را متقبل شدند؛ توانستند حق رأی به دست بیاورند.
1975 در این سال، برای اولینبار از روز جهانی زن، توسط سازمان ملل گرامیداشت شد. سپس در دسامبر 1977، مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامهیی را تصویب كرد كه بر اساس از این روز توسط کشورهای عضو این سازمان، با رعایت سنتهای فرهنگی و ملی کشورها تجلیل شود.
در سال 1996، سازمان ملل موضوع بحث سالانهاش را زیر عنوان «تجلیل از گذشته پلان برای آینده» تصویب کرد. این موضوع در سال 1997 با محوریت «زنان در مسیر صلح»، در سال 1998 تحت نام «زنان و حقوق بشر» و در سال 1999 با پوشش «جهانِ عاری از خشونت در برابر زنان» نیز دنبال شد. از آنروز به بعد همهساله زیر نامهای همچون «توانمند سازی زنان«، «پایاندادن به فقر و گرسنگی»، «توانمند سازی زنان روستایی»، «یک نوید تازه»، یا «حالا زمان عمل برای پایاندادن به خشونت است» گرامیداشت میشود.
2000 با اینهمه تا سالههای 2000، در شماری از کشورها فعالیتهای زنان، یا تجلیل از اینروز کمرنگ مینمود؛ زیرا در پیشرفت روز افزون جهان پدیده فیمینسیم موضوعی جذاب و محبوب نبود. در این برهه زمانی توجه به روز جهانی زن نیاز به برافروختگی دوباره داشت. چون کار جدی انجام نشده بود، نبردها پیروز نشده و تا برابری جنسیتی هنوز فرسنگها فاصله بود.
2001 ویبگاهِ جهانی “internationalwomensday.com” یا مرکز دیجیتالی برای همه چیز، با هدف برقراری انرژی مجدد به عنوان یک بستر مهم برای تجلیل از دستآوردهای زنان و تسریع بخشیدن به خواستهها و برابری جنیستی زنان راهاندازی شد. این ویبگاه همهساله شاهد بازدید کنندههای وسیع از مردم و کشورها میباشد. این تارنما، توسط میلیونها نفر و سازمانهای سراسر جهان برای یادگیری و آگاهی اشتراک گذاری میشود. همچنان مرکزدیجیتالی برای همه چیز، هر ساله به حمایت شرکتهای متعهد به هدف ترویج برابری جنسیتی قابل دسترس تر میشد، در اینجا مطالبِ با مضامین زنان نشر شده و کارزارهای هممانند این رااندازی میشود.
ویبگاههای خیریه که برای سالهای متمادی مجتمع دختران را رهنمای و دخترانرا پیشتاز میساخت، توسط همین نهاد حمایت میشد. این ویبگاه" IWD " با کارزار سالانهاش با موضوعاتِ موافقه کرد که در سطح جهانی موضوعات مختلف را به گروهها و سازمانها متوصل میکند. این کارزار، موضوعات را در نخست به سطح جهانی، در چهارچوب برای مدیریت سالانه فعالیتهای این ویبگاه تهیه میکرد، بعدا شامل آجندا و همچنان مستقیما به جانب جندر در تماس میشدند. موضوعات بعدی این کارزارها شامل؛ توازن برای بهبود، چاپ و نشر برای پیشرفت، بیلبوردها برای تغییر، تعهد برای مجلس، انجامدادن موضوع، موضوعات جندر و مسایل دیگر نیز بود. موضوعات این تارنما هر سال یک بار به گونه مشارکتی توسط نهادهای همکار تهیه و به سطح جهانی توافق میشود.
در سال 2011، از صدمین سالروز جهانی همبستهگی زنان تجلیل شد، این روز برای نخستین بار صد سال قبل در سال 1911، در کشورهای استرالیا، اتریش، دانمارک، آلمان و سویس گرامی داشته شده بود. باراک اوباما، چهل و چهارمین رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا، ماه مارچ 2011 را «زمان تاریخی زنان» اعلام کرد. وی از تمامی آمریکاییها خواست تا دستآوردهای زنان را در شکل دادن تارخ کشور در نظر داشته باشند. در همین زمان وزیر امور خارجه وقت هیلاری کلینتون، طرح «توانمند سازی صد زن» را راهاندازی کرد. در انگلستان نیز در همین سال، مدافعان حقوق زنان، برای نهادینه شدن حقوق زنان و آگاهی در بارۀ حقوق زنان راهپیمایی کردند، همزمان با این، نهادهای مدد رسان مانند «اوکسفام» نیز فعالیتهای گسترده تری برای حمایت از روز جهانی زنان را انجام دادهاند، که به زودی بسیاری از افراد مشهور نیز از این فعالیتها حمایت کردند.
2020 و سالهای پیشرو طی سالهای متمادی، جهان شاهد تغییر و تحولات چشمگیری در ایده، اندیشه و تفکر زنان در رابطه به برابری جنیستی و رهایی زنان از جبرروزگار بوده است. یکشمارِ از نسل جوان ممکن است احساس کنند که زنان در تمامی نبردها پیروز شدهاند، در حالیکه فمینیستهای دهه 1970 فقط طول عمر و پیچیدهگیهای مردسالارانه را بسیار خوب میشناسند. اما با وجود خانمها در هیأت رهبری، نهادهای حقوقی، قانونگذاری، افزایش چشمگیر زنان در عرصههای گونهگون به عنوان الگوهای موفقیت یا نقش زنان در جنبههای دیگر زندهگی میتوان تصور کرد که زنان برابری واقعی کسب کردهاند؟
واقعیت تأسفبار اینکه زنان هنوز هم به میزان همتایان مرد خود، کار ساز پنداشته نمیشوند، هنوز در تجارت و سیاست حضور آنچنانی ندارند، در سطح جهان از آموزش، بهداشت و موارد همسان آن برخوردار نیستند، خشونت در برابر زنان بدتر از مردان است.
با اینهمه نتیجۀ تلاشهای زنان از روزهای که زنان برای احقاق حقوقشان آستین بالا زدهاند تا امروز، پیشرفتهای بزرگی صورت گرفته است. الگوهای فضانوردان زن، نخست وزیران زن، آوازخوان، وکیل مدافع، قانونگذار زن در اجتماع فعالیت دارند؛ دختران مدرسه وارد دانشگاه میشوند ، زنان میتوانند کار کنند و خانواده داشته باشند، زنان گزینههای واقعی و متفاوت دارند.
و به این ترتیب همه ساله جهان از دستآوردهای آنها گرامیداشت میکند. در روز جهانی همبستهگی زنان جهان، تعطیلات رسمی در بسیاری از کشورها عملی میشود.
فقط در همین تاریخ مشخص در هر سال براساس عرف و سنت کشورها به ویژه افغانستان مردان با گُل و هدایای کوچک و بزرگ به مادران، همسران، خواهران، دختران، بسیار اندک «دوست دختران» و همکارانشان ادای احترام میکنند. حتی در شماری از کشورها روز جهانی همبستهگی زنان، وضعیت همارزِ روز مادر را دارد که در آن کودکان به مادران و مادربزرگشان هدایای کوچکی میدهند.
شبکههای جهانی یا محلی کشورها در روز جهانی زنان، فعالیتهای متفاوت زنان را از سراسر جهان اعم از راهپیماییهای سیاسی، همایشهای تجاری، فعالیتهای دولتی بیشتر از پیش مورد توجه قرار داده تحسین میکند.
در این روز بسیاری از شرکتهای جهانی با اجرای رویدادها و کارزارهای خود به طور فعال از روز همبستهگی زنان جهان پشتیبانی میکنند. به عنوان مثال، حتی غول رسانهیی «گوگل» صفحۀ جستجو را تغییر میدهد تا به این روز احترام گذاشته باشد. به طور قطع هر سال گرامی داشته شدن این روز در حال افزایش است؛ اما آیا واقعیت امر هم همین است؟
بنابراین یک تغییر ایجاد کنید، در سطح جهانی فکر کنید و به صورت محلی عمل!
هر روز را روز جهانی همبستهگی زنان بسازید.
برای آینده روشن، بهتر، ایمن«عاری از خشونت» و با ارزش دختران و خواهرانتان نهایت تلاش کنید.
