ایتیلیشیچه، پاکستان دیورند چیزیغی تثبیت بولیشدن تشقری نیتلرنی باشیگه ایلنتیرهدی؛ ممکن بولگنده بوتون افغانستان و بولمهگنده کابل دریاسی یعنی هندوکش حدودلری او مملکتنینگ اوزاق مدتلی هدفلریدن سنهلهدی.
اما، چیگرهدن بویاقده ایریم شخصلر قولدن کیتگن (پل اتک) حدودلرینی قیتهدن آلیش مسالهسینی باشلریده ایلنتیرهدی. افغانستان سابق جمهور رییسی حامدکرزی مذکور آیدهنینگ جدی حمایت قیله دیگنلر، آخرگی وقتلرده کرزی اوز طرفدارلری ایچیده «جهلم» افغانستان چیگرهسی دیگن. مذکور دریانینگ آغزی نادر افشار ومحمدشاه گورکانی اورتهسیدهگی کیلیشوو اساسیده خراسان و هند چیگرهسی تعیین ایتیلگن.
سابق شوروی بیرلشمهسینینگ افغانستانگه هجوم قیلگن زماندن آلدین پاکستان مدافعهوی حالتده توریش تبلیغاتلرنی نظرده توتیب، «چقور استراتیژیک» نی قیدیریش اوچون لایحهنی عملی شکلده باشلهگن. مذکور اصطلاح دستلب 1933-ییلدن1939-ییللر ارهسیده انگلیسنینگ افغانستاندهگی ایلچیسی «فرایزر تتلر» معلوم قیلگن. تتلر افغانستاننی پاکستانگه قوشیلیش مسالهسینی لازم دیگن.
کورینیشیچه، پاکستان سابق شوری هجومی قرشیسیده افغانستان یانیده توریش بیلن ایریم مقصدلرنی نظرده توتگن «افغانستان ایچکریسیده آچیق قول بیلن فعالیت قیلیش» بولگن، قوراللی طالبلر حرکتی زمانیده آمو دریا چیگرهسیگچه بو گروهنی ییرلشیشی یقال مثال دیر. درست اون بیرینچی سپمتبر آییده امریکه ده صادر ایتیلگن هجوم کورینیشیچه القاعدهنی افغانستاندن یوقیلیشی بیر حرکت بولدی، اما حقیقتن بیزنینگ قوشنی مملکت اوز منفعتی اوچون آغیر توشلر هم کوریب کیلگن.
لیکن افغانستانده دنیا جماعهچیلیگی اون ییل ترروچیلرگه قرشی آلیب بارگن عملیاتیده هنوز موفق ایمس، بونگه غرب دولتلرینینگ اعتبار قرتمهگن لیگی همده سابق جمهور رییس حامد کرزینینگ بعضی بیر خطالری باعث بولگن دییلهدی. میلادی 2005- ییلگچه افغانستانده ترورچی بوتونلی نابود ایتیلدی، اما استه – سیکن شکللنه باشلب 2014- 2015- ییللرده قوراللی طالبلرنینگ حضور افغانستانده سیزیلرلی درجهده آلشیب مملکتنینگ کوپچیلیک حدودلریده فعالیتگه باشلهدی.
افغانستان دولتی قوراللی طالبلرگه قرشی مدافعه قیلیش مسالهسینی آچیقلهشیگه قرهمی، نیمه اوچون پاکستان اوتگن قرن یعنی 90 نیچی ییللر حالت و وضعیتینی کوتمهسین؟ کورینیشیچه، هنوز هم پاکستانلیک ایریم حربی بولیملر اوشه آغیر اویقودن اویغانمهگن.
«قولدن بیریلگن منطقهلر قیتهدن قولگه کیریتیلیشی اوچون» طرفدارلر ایکی ییریک بولیمدن تشکیل تاپگن. بیرینچی ملیتچی ناسیونالیستلر کیم دیورند چیزیغینی هیچ قندهی گپ سیز قومی مسالهدیب بیلهدی، ایکینچی منطقهدهگی هند سیاستی قولی آستیده تربیه کورگنلر پاکستاننی غربی چیگرهلرده مصروف قیلیب و او مملکتنی کشمیردن یوز قیریب وطن پرستلیک شعاری بیلن کابل تامان یونلتیرهدی. حاضرگی کونده، ایکی بولیمنی سابق جمهور رییس حامد کرزی رهبرلیک قیلهدی.
حال بوکه، چیگرهنینگ نریاغیده هیچ کیمسه مذکور آوازگه قوشیلمدی، بولر کونی کیلیب پاکستان حربیلری ایکی مملکت اورتهسیده قدرتگه ایریشیشینی امید قیلیب، هندنینگ تحرکلردن آرقهداشلیک قیلهدی و بو مملکت حمایتی بیلن افغانستاننی نیابتی اوروش میدانیگه ایلنتیره دیلر. پاکستان بیلن حربی برابرلیکنینگ معناسی افغانستان اتم قورالگه ایگه بولیشمی؟ قچان اتم قوراللی گه قول تاپیشیمیز ممکن؟
بو ایکی بولیمدن قیسی اوز نیتیگه ایریشهدی؟ آمو دریا چیگرهسی ( هندوکش حدودی) گه موفق بولیش، یا ده سند دریاسی سوویده چومیلیش می؟ حال بوکه طالبلر پاکستان اوچون اینگ کم خرج بولهدیگن گزینه سنلهدی. طالبلر سوادسیزلیک، تعصب، بی بابکلیک یوزهسیدن اوز یورتداشلریگه هر قندهی زیان ییتکزیشگه هم تیار. افغانستان اوز امکانیت بیلن پاکستان ایچکریسیگه قول تاپه آلمیدی. بنابرین پاکستان اوز مقصد و نیتلریگه ایریشیش اوچون بوندهی اوینلرنی اوزاق وقتگچه دوام بیریشی ممکن. افغانستان هم پاکستان برابریده عملده هیچ قندهی ایش قیلیشگه قادر ایمس.
توغری، پاکستان دیورند چیزیغیدن تشقری مسالهلرنی افغانستانده کوزلهگنی انیق موضوع. دولت قوراللی مخالفلری حتی پاکستان بیلن تینچ لیک مذاکره اوچون قرشیلیک کورسته دیگن لردن سورهشیم کیرهک کیم مذکور ایکی استراتیژیک موضعدن قیسی بیریسنی تنلهشیمیز لازم. سند دریاسی، دیورند چیزیغی، هندوکش یا آمو دریانینگ قیرغاغی. انگلیس «بویوک اویین» گه تانیلگن دوره هیچ بیر زمان هندوکش بارهسیده اویلهمهگن. اما حاضر روسیه تزاری قدرت نقطه نظردن آلغه سیلجماقده، موجود واقعیتلرگه تن بیریشمیز کیرهک ایمسمی؟
