د یو هېواد د اقتصادي پرمختګ، فرهنګي غنايې، سیاسي او ټولنیزو اړیکو د پراخوالي لهپاره ضروي ده چې ښځې او نر د لوړو زدهکړو په درلودلو سره د یو اغېزمن شخص رول ادا کړي.
که څه هم بشري حقونو او ځېنو اړوندو نړۍوالو کنوانیسنونو دولتونه اړ کړي چې په لوړه کچه کورنیو ته دا ور وپوهوي چې د خپلو لوڼو او خویندو زدهکړو ته پام وکړي؛ خو بیا هم په هېواد کې د دومره پرمختګ ترڅنګ د بلخ په ډېرو ولسوالیو کې نجونې د حاکمې سنتي ټولنې د محدودیتونو له امله له کوره بهر د زدهکړو په پار نهشي وتلی.
په لېریو پرتو ولسوالیو کې د ښوونځیو نهشتوالی د بېسوادۍ ستر لامل ګڼل کېږي.
د بلخ ولایت د نهرشاهي ولسوالۍ په «ګوريمار» کلي کې د ښځینه ښوونکی نهشتوالی د دې باعث شوی چې ډېرې کورنۍ خپلې لوڼې او خویندې ښوونځیو ته پرېنهږدي.
د نهرشاهي ولسوالۍ د ګوريمار اوسېدونکې ۱۸ کلنې نازیې سلام وطندار ته وویل چې له دوو کالو راهیسې د کورنۍ د محدودیتونو پر اساس له ښوونځي پاتې ده؛ خو اوس د «سوند» په نوم یوې مرستندویې موسېسې د نجونو د ځانګړي ښوونځي په منظورولو سره دا ستونزه حل کړې او په ډاډه زړه زدهکړو ته تللی شي.
د اغلې نازیې په شان پهدې کلي کې ډېرې نورې نجونې هم شته چې د زدهکړو شوق لري.
د ریزهګل په نوم د دې کلي یوه مورکۍ د ښوونځیو د ستونزو په یادولو سره له «سوند» موسېسې مننه کوي چې د نجونو لهپاره ځانګړی ښوونځی جوړوي.
اغلې ریزهګل وايي، پهخپل کلي کې یوه ښځینه ډاکټره او باسوده ښځه نهلري؛ په همدې اساس غواړي چې د نجونو لهپاره په ځانګړي ښوونځي کې خپلې لوڼې داخلې او راتلونکی یې روښانه کړي.
مېرمن فرشته د دې کلي یوه بله استوګنه ده. دغې مېرمنې له ټولو ستونزو سره ښوونځی ولوست. نوموړې وايي، د دې کلي نجونې ډېرې ستونزې لري او د کورنیو لهخوا ورته د زدهکړو اجازه نه ورکول کېږي.
د فرشتې په خبره، د نجونو دغه ښوونځي په جوړېدو سره به په کلي کې د لیکلوست ستونزه حل شي او د نجونو د زدهکړو په برخه کې به هم د کلي د خلکو لیدلوری بدل شي.
په بلخ ولایت کې د پراختیا او پیوستون خدمتونو موسېسې د عامهپوهاوي مسوول انجینیر سردار زلمي سلاموطندار سره په خبرو کې وویل، دا موسېسه هر کلی د هغوی د اړتیا د تشخیص پر بنسټ ټاکي او بیا د پوهاوي پروګرامونه مدیریتوي.
دی زیاتوي، پهدې پروګرام کې یې د دیني زدهکړو یوه برخه هم لرله چې په سر کې به یې له ولسوال او د کلیو له خلکو سره خبرې کولې او هر کلی يې د اړتیا پر بنسټ ټاکلو چې نارینه او مېرمنې له خپلو حقه حقونو باخبرې شي.
ښاغلی زلمی د دغو پروګرامونو جوړېدو لامل په اړه وايي، ولسي خلک د زدهکړو له نعمته برخمن شي او پهدې برخې نه یوازې نارینه، بلکې نجونې هم زدهکړې وکړي.
دی وايي، په ټاکلو سیمو کې يې د عامهپوهاوي او نورې بېلابېلې غونډې جوړې کړي او د خلکو په ټولنیزو حل لارو یې بحث کړیدی.
دا پروګرام د بلخ ولایت په مارمل، خلمبلخ، دولتاباد او نهرشاهي ولسوالیو کې چې زښتې زیاتې ټولنیزې ستونزې لري؛ عملي شویدی.
د پراختیا او پیوستون خدمتونو موسېسې د کړو فعالیتونو په لړ کې د بلخ ولایت مارمل ولسوالۍ په ملاافغان کلي کې د څښاک پاکو اوبو زېرمې جوړول، د بلخ ولسوالۍ په حسیناباد کلي کې یې له وخت مخکې دوه کوژدې فسخه کړي او دغه راز د نورو کارونو ترڅنګ یې د دې ولایت به نهرشاهي ولسوالۍ کې له پوهنې نه د ملاتړ په موخه په ګوريمار کلي کې یو باب ښوونځي منظور کړیدی.
