تورکمنستان گازینی افغانستان آرقهلی جنوبی آسیا بازارلریگه ییتکزووچی ییریک اقتصادی لایحهگه “تاپی” دیب آت بیریلگن. اوشبو اولکن گاز قووری قوریش ایشینی باشلش اوچون کمیده اون ییل مذاکره اوتکزیلدی.
تاپی لایحهسی منطقهنینگ تورت دولتی تورکمنستان، افغانستان، پاکستان و هندوستان اشتراکیده عملگه آشیریلهدی. 22 – قوس ترکمنستان پایتختی عشقآباد ده افغانستان جمهور رییسی محمداشرف غنی، تورکمنستان رهبری قربانقلی بیردی محمدوف، پاکستان باش وزیری نواز شریف و هندوستان جمهور رییسی اورین باسری اشتراکیده اوتکزیلگن ییغینده مذکور پروژهنینگ عملی ایشی باشلنگنی اعلان ایتیلدی.
جمهور رییس غنی تورکمنستانگه سفر قیلیشی آلدیدن کابلده خبرچیلر بیلن اوتکزگن ملاقاتیده افغانستاننی مرکزی آسیا دولتلری بیلن هر تامانلمه همکارلیکلرینی عملگه آشیریشیگه اشاره قیلیب، تاپی گاز قوورینینگ قوریلیش ایشی باشلنیشینی انهشو همکارلیکلر چارچوبهسیده تشلنهدیگن عملی قدملردن بیری ایکنینی تأکیدلهگن ایدی.
ملی بیرلیک حکومتی دوریده افغانستان کته سرعت بیلن مرکزی آسیا دولتلری ارا اوز همکارلیکلر کولمینی آشیریش نیتیده سری حرکت قیلماقده. تاپی گاز قوورینینگ قوریلیش ایشینی باشلش بیلن در واقع اوشبو همکارلیک یونهلیشده باشقه بیر مهم عملی قدم تشلندی.
افغانستان دولتی و خلقی کته اینتیقلیک بیلن اون ییلدن آشهراق دور ایچیده مذکور لایحهنی عملده تطبیق ایتیلیشینی کوتدی. تاپی لایحهسینی عملگه آشیریش بارهسیدهگی کیشلیشوو بوندن تخمین اون ییل آلدین افغانستان، تورکمنستان، پاکستان و هندوستان بلند مرتبهلی رسمیلری تامانیدن عشقآباد ده امضالنگن ایدی. تاپی لایحهسینینگ عملگه آشیریلیشی منطقه اقتصادیاتی رواجی اوچون کته اهمیتگه ایگه.
اوشبو پروژهنینگ اساسی شریکلرینینگ هر بیری اوز حصهسیده تاپی لایحهسی نینگ عملگه آشیریلیشیدن منفعتدارلر.
بیرینچیدن دنیانینگ تورتینچی اولکن گاز منبعلریگه ایگه بولگن تورکمنستان ایلک مرته مذکور قوور آرقهلی اوز گازینی سابق ساویت اتفاقیده جایلشگن یورتلردن تشقری اولکهلرگه ساتیشلیککه موفق بولهدی.
همهدن اول رسمی عشقآباد تاپی پروژهسینی عملده تطبیق ایتیشینی ایستردی. شونینگ اوچون هم لایحهگه اینگ کته حصه تورکمنستانگه قرهشلی. در حقیقت تورکمنستان تاپی لایحهسیگه 75 % شریک. قالگن اوچله مملکت یعنی افغانستان، پاکستان و هندوستان هر بیرینینگ حصهسی 5 % دن. تاپی گز قووری لایحهسینی تخمینن اون ملیارد دالر صرفلنیب عملگه آشیریلیشی ایتیلهدی. 1735 کیلومتر مسافهده قوریلهدیگن اوشبو اولکن گاز قوورینینگ تخمینن سکیز یوز کیلومتری افغانستان ایچکریسیده قوریلهدی.
در حقیقت بو قوور افغانستان غربیده جایلشگن هرات، فراه هلمند و قندهار ولایتلریدن اوتهدی. ایتیلیشیچه تاپی گاز قووری نینگ قوریلیش ایشی 2018 ییلده اوز پایانیگه ییتهدی. افغانستاننی هم تاپی پروژهسیدن اوزیگه خاص منفعتدار بولیشی طبیعی.
تاپی منطقه بویلب افغانستان شیریک بولهدیگن اینگ ییریک اقتصادی لایحه حسابلنهدی. افغانستان دولتی هر ییلی تورکمنستان گازینی جنوبی آسیا بازارلریگه ترانزیت ایتیلیشی حسابیدن تخمینن 500 میلیون دالر درآمد قولگه کیریتهدی. مینگلب افغانلرگه ایش جایلری مهیا ایتیلهدی.
قالهویرسه بیرینچی اون ییلده افغانستان مذکور قوور آرقهلی تورکمنستان منبعلریدن بیش یوز میلیون مترمکعب گاز، ایکینچی اون ییلده بیر مینگ میلیارد مترمکعب گاز و اوچینچی اون ییلده بیر مینگ و بیش یوز کوبا متر گاز فایدهلنیشگه حقلی.
شونینگدیک افغانستان دولتی اوزی نینگ گاز منبعلریدن ایشلب چیقریلهدیگن گزنی اوشبو قوور آرقهلی خارج بازارلریگه ساتیش حقوقیگه ایگه. عین حالده جنوبی آسیا مملکتلری اینیقسه هندوستان و پاکستان نینگ مرکزی آسیا انرژیسی جملهدن گزیگه بولگن احتیاجی کته.
ایکله مملکت دولتلری انچهدن بیری اوز مملکتلرینینگ انرژیگه بولگن احتیاجینی قاندیریش اوچون مناسب یوللر قیدیریب کیلردیلر. تاپی گاز قووری خوفسیزلیگینی تامینلش اوشبو پروژه برابریده تورگن اساسی توسیق سنلهدی. رسمی کابل افغانستان حدودیده قوریلهدیگن گاز قووری خوفسیزلیگینی تولیگیچه تامینلش اوچون لازم تیارگرلیکلر کورگنینی ایتهدی.
ایتیلیشیچه افغانستان نینگ امنیتی ارگانلری مذکور گاز قووری امنیتینی تامینلش اوچون کمیده 7000 کیشی افغان حربیلرینی سفربر ایتهدی. تاپی گاز قووری منطقه اوچون فقط گینه اقتصادی فرصت سنلمهیدی.
بلکه مذکور لایحه ایریم مملکتلر ارا منطقه برقرارلیگینی تامینلش اوچون سیاسی فرصتلر و امکانلر هم یرهتیب بیرهدی. پاکستان اوز ایچکی احتیاجلرینی برطرف ایتیش همده ایچکی باسیملر میزانی کمهیتیریش اوچون اوز خلقینی ارژیگه بولگن ضرورتلرینی برطرف ایتیشی کیرهک.
.jpg)
رسمی اسلامآباد نی اوشبو مقصدلرگه ایریشیشی اوچون تاپی گاز قورینی تیزده قوریلب، فایلدهلنیشگه تاپشیریلیشی جریانینی صمیمیت بیلن حمایت ایتیشی ضرور. بو نرسه رسمی اسلامآبادنی افغانستانده تینچلیک اورنهتیلیشیگه یقیندن یاردم کورسهتیشگه چارلهیدی. تاپی گاز قوورینینگ اینگ اساسی رقیب قوشنی ایران حسابلنهدی.
رسمی تهران کوپ وقتلردن بیری پاکستاننی ایراندن گاز ساتیب آلیشلیککه ترغیب ایتیب کیلماقده. ایریم سببلرگه کوره رسمی اسلامآبادنی پاکستاندن گاز ساتیب آلیش اوچون اوز حدودیده گاز قوور لرینی قوریش ایشی عملگه آشمهگن.
غرب دولتلری جملهدن پاکستان نینگ منطقه دهگی حامیسی امریکا پاکستان دولتینی ایراندن انرژی ساتیب آلیشینی ایسته مهیدی.
