سلاموطندار ته رسېدلي مدارک ښيي چې د تعرفې کمېټې« CUTO-4638» شمېرې پیشنهادي مکتوب کې ـ چې د ۱۳۹۷ کال د سنبلې د ۲۰مې نېټې له غونډې وروسته مالیې وزارت ته استول شوی ـ راغلي، له کورنیو صنایعو څخه د ملاتړ او هڅولو لهپاره پرېکړه شوې چې د انګلارند او د اوسپنېګادر، غلیو او یو شمېر نورو وارداتي توکیو کې بدلون راوستل شي.
پهدې مکتوب کې راغلي:«د ګمرکونو قانون ۲۶مې مادې پر اساس د کمېټې غړیو له هر اړخیزو خبرو او بحثونو وروسته داسې پرېکړې شوېدي:
۱: د سیخګول په څېر د انګلارنډ او سپنېګاډر تعرفه دې له ۵ سلنې څخه ۱۶ سلنې ته لوړه شي.
۲: د (دویم لاس) ګټې اخېستل شویو غالیو کود دې بند شي او د تعرفې سلنه دې له ۳۰ سلنې څخه ۲۵ سلنې ته کمه شي.
۳: نور کوډونه دې د هر فصل لوړو کوډونو سلنې سره یو شان شي.»
د دې مکتوب پر اساس، د ځمکنیو نقلیهوسایطو تعرفه دې ـ چې نور کوډونه پهکې شاملیږي ـ له ۳۰ سلنې څخه ۷۰ سلنې ته لوړه شي.
پهداسې حال کې چې د ګړندیو موټرو او څو نورو مواردو کې د تعرفې لوړول د سوداګرۍ نړۍوال سازمان یا «WTO» ته د حکومت د ژمنو خلاف ده.
د سوداګرۍ نړۍوال سازمان ته د افغانحکومت د ژمنو پر بنسټ، د ګړندیو موټرو تعرفه باید له ۵۰ سلنې څخه زیاته ونه ټاکل شي چې تر ۷۰ سلنې پورې د تعرفې لوړول، دغو ژمنو ته نه پام کول دي او افغانستان کې په سوداګرۍ منفي اغېز کوي. د دې ترڅنګ د افغانستان حکومت د سوداګرۍ نړۍوال سازمان ته متخلفه معرفي کوي.
د دې پیشنهادي مکتوب په پای کې د سوداګرۍ او صنایعو وزارت معین، د کانونو او پټرولیم وزارت معین، د کرنې او اوبو لګونې وزارت معین، د اقتصاد وزارت معین، د کانونو او صنایعو خونې مشر، د سوداګرۍ خونې مرستیال او د ګمرکونو معین لاسلیکونه کړي او د مالیې وزارت سرپرست همایون قیومي هم د اصولي اجراتو حکم صادر کړیدی.
د تعرفې کمېټې له لوري د دغسې یوې پرېکړې نیول ښيي چې د دې کمېټې غړیو د سوداګرۍ نړۍوال سازمان ته د حکومت ژمنې له پامه غورځولي.
د ګمرکونو قاونون ۲۶مه ماده هم داسې وايي: « د سریعالفساد توکیو ګمرکي نرخ د اظهار کوونکي غوښتنې پر اساس، پر نورو توکیو د تطبیق وړ ارزونې معیارونو ته له پام پرته د محل ګمرک مشر له لوري د ګمرکي تقنیني اسنادو په مطابق ټاکل کېږي.»
.jpg)
خو د ګمرکونو عمومي مشر احمد رشاد پوپل سلاموطندار ته وايي، د تېر کال د سنبلې ۲۰مې غونډې نه مخکې له نورو کوډونو څخه ناوړه ګټه اخېستل کېدله چې هغوی د ګټهاخېستونکیو لاس لنډولو په موخه، پر نورو کوډونو د فصل تر ټولو لوړه تعرفه ټاکلې ده.
ښاغلی پوپل وايي، د دوی لهپاره د هېواد ګټې لومړيتوب لري، نه ژمنې.
د ده په وینا، د تعرفې کمېټې اقدام یوازې نورو برخو کې و او دا باید داسې ونه ګڼل شي چې دا له سازمانونو سره زموږ د ژمنو خلاف دی. ده په ټینګار سره وویل چې خپلې موخې ته ګوري او کله یې هم د یو څيز په اړه پرېکړه نه ده کړې، بلکې د نورو په اړه ده.
افغانستان ۲۰۱۶ میلادي کال کې د سوداګرۍ نړۍوال سازمان یا «WTO» د ۱۶۴ غړیو ډلې سره یو ځای شو.
د شنونکيو په اند، د سوداګرۍ نړۍوال سازمان سره د افغانستان ژمنو ته نه پام کول، دغه سازمان سره د هېواد اړیکې او سوداګرۍ له ننګونو سره مخوي.
ورته مطالب:
