تب بالا یکی از مهمترین نشانههای بیماری کووید 19 است. اگر دمای بدنتان بالاست، باید در خانه بمانید و خود را قرنطین کنید. در زمان شیوع کرونا، وقتی دچار تب میشویم باید با مصرف قرصهای تسکیندهنده تبمان را پایین بیاوریم. شواهد نشان میدهد که تب به هر میزانی، بخشی از راهکار بدن برای مبارزه با بیماری است.
تب چیست؟
این که دمای بدن در طول روز تغییر میکند امری عادیست و این دما معمولاً در عصر بالا و در صبح پایین است. تب زمانی اتفاق میافتد که دمای بدن به بالاتر از 37.5 درجۀ سانتیگراد برسد. با این حال، این دما در قسمتهای مختلف بدن متفاوت است. دمای درون دهان در حالت عادی معمولاً بین 36.5 تا 37.2 درجۀ سانتیگراد است و دمای بدن در زیر بغل 0.2 تا 0.3 درجه کمتر از دمای داخل بدن.
با شیوع پاندمی جدید، درمانگاهها با کمبود دماسنج مواجه شدند که در نبود آن تعیین دمای بدن و تشخیص تب مشکل است. با این حال، در نبود دماسنج میتوان با گذاشتن دستتان بر پیشانی، دمای بدنتان را مشخص کنید.
تب چگونه رخ میدهد؟
بدن زمانی دچار تب میشود که مادۀ کیمیاوی تبزا از دیوارههای سلول باکتری و ویروس رها شود یا زمانی که بدن در مبارزه با ویروس و باکتری این مواد را از خود ترشح کند. وقتی مواد تبزا وارد جریان خون میشود، خود را به مرکز کنترل سیستمهای غیرارادی و مرکز تنظیم دمای بدن در مغز میرساند. وقتی این مواد به گیرندههای مرکز کنترل در مغز وصل شود، سبب لرزش شده و شریانهای خون نیز منقبض میشوند تا به بدن کمک کند درجۀ حرارتش را به نقطۀ اول برگرداند؛ در نتیجۀ این فعالیتها تب ایجاد میشود که خود بخشی از تلاش بدن برای کشتن ویروس است.
آیا تب مفید است؟
تب معمولاً خودبهخود از بین میرود و بسیار به ندرت جدی میشود. مطالعات نشان داده است، زمانی که دمای هستۀ بدن یک تا 1.8 درجۀ سانتیگراد افزایش یابد، سرعت بهبود بیمار نیز افزایش مییابد. پیش از این تصور میشد که تب برای زندهماندن و تکثیر عوامل بیماریزا، محیط مناسب فراهم نمیکند، با این حال، شواهد جدید نشان میدهد که تب باعث بهینهسازی سیستم ایمنی بدن میشود.
بر اساس یافتهها، سلولهای مشخصی از سیستم ایمنی بدن که به نام «سلولهایT» یاد میشوند، قادرند عفونت را از بین ببرند و تب سبب افزایش توان این سلولها میشود. در مطالعۀ آزمایشگاهی که در سال 2011 روی موشها انجام شد، دانشمندان دمای بدن بخشی از موشها را دو درجۀ سانتیگراد افزایش دادند و بخشی دیگری از موشها در حالت عادی باقی ماندند. نتیجۀ آزمایش نشان داد موشهایی که دمای بدنشان بیشتر بود، سلولهای تی بدن آنان افزایش یافت.
این مطالعه نشان داد که با افزایش بیشتر دمای بدن، سلولهای تی، پروتئینهایی به نام شوک حرارتی تولید میکند و این پروتئینها به مجموعۀ دیگری از پروتئینها به نام اینتگرینها متصل شده و همه باهم به دیوارههای شریانهای خون میچسپند و به سلولهای ایمنی بدن اجازه میدهند تا خودشان را برای مقصد آسیب دیده رسانده و آن را ترمیم کند. در مطالعۀ دیگری که در سال 2019 در چین انجام شد، دانشمندان مقدار انتیگرین بدن موشها را تغییر دادند؛ به گونهیی که این انتگرینها دیگر قادر نبودند به پروتئینهای شوک حرارتی متصل شوند که در نتیجه موشها به دلیل عفونت فوراً از بین رفتند.
عوارض تب
تب به طور مطلق سودمند نیست؛ زیرا دمای بالای بدن سبب آسیب و مرگ سلولها میشود. سلولهای بدن انسان در دمای 41 درجۀ سانتیگراد شروع به مردن میکنند و هر چه دمای بدن افزایش یابد، به همان پیمانه سلولهای بیشتری از بین میروند. افزایش دمای بدن سبب افزایش التهاب شده و فعالیت اندامهای بدن را کاهش میدهد.
اکثر بیماران پس از این که مدتی دچار تب میشوند، کاملاً بهبود مییابند. با این حال، اگر کسی به تب شدید و طولانی مدت دچار شود، سلامتی فرد بیشتر مورد تهدید قرار میگیرد که در بدترین حالت سبب عدم فعالیت اندامها شده و منجر به مرگ بیمار میشود. طول زمان تب، به دلیل آن بستهگی دارد. به گونۀ مثال، تبی که در نتیجۀ گرمازدهگی اتفاق میافتد، باید تا 60 دقیقه پایین آورده شود، در غیر آن احتمال مرگ بیمار میرود.
بر اساس راهنمای دولت بریتانیا، تبی که در نتیجۀ ویروس کرونا ایجاد میشود باید در مدت زمان 7 روز بهبود یابد و اگر این مدت بیشتر از این ادامه یابد، باید با پزشک معالج صحبت شود.
آیا تب باید درمان شود؟
راههای زیادی برای درمان تب بدون استفاده از دارو وجود دارد. به گونۀ مثال، با پوشیدن لباسهای گشاد و سرد، باز گذاشتن پنجرهها و نوشیدن مایعات زیاد میتوانیم درجۀ تب را پایین آورده و آن را درمان کنیم. با این حال، تب با تجویز داروهای ضد تب و قرصهای تسکیندهنده و «ایبوپروفین» نیز درمان میشود. با این حال، در مورد کسانی که به بیماری کووید 19 مبتلا شدهاند، استفاده از «ایبوپروفین» نگرانیهایی را به وجود آورده بود، اما کمیتۀ داروهای انسانی با بررسی این دارو به شواهدی دست نیافت که نشاندهندۀ وخامت بیماری کووید 19 به دلیل استفاده از ایبوپروفین باشد.
بحثها در مورد درمان تب کسانی که به شدت بیمارند جریان دارد. از یکسو ما میدانیم که تب یک نوع واکنش محافظتی برای مبارزه با بیماریست و از سوی دیگر اگر تب برای مدت زمان طولانی ادامه یابد، استرس زیادی بر بدن وارد میکند. مطالعاتی که روی ویروس سرماخوردهگی انجام شده، نشان میدهد که وقتی به افراد مبتلا به سرماخوردهگی داروهای ضد تب داده شد، سیستم ایمنی بدنشان زیر فشار قرار گرفته و بیماری شدت یافته است.
علاوه بر این، پژوهشهایی که در سال 2014 روی بیماران آنفلووانزای فصلی انجام شد، نشان داد که استفاده از داروهای ضد تب متفاوت برای کاهش دمای بدن سبب شده تا تعداد مرگومیر ناشی از این بیماری 5 درصد افزایش یابد. شواهد نشان میدهد که تب نوع خفیف عوامل منفی در بدن را متعادل کرده و برای بدن مفید است. با این حال، تب بالاتر از 40 درجۀ سانتیگراد سبب افزایش مرگومیر شده و باید درمان شود.
در مورد بیماری کووید 19، اگر از نوع خفیف باشد و فرد به اندازۀ کافی احساس سلامت کند، نیازی به درمان آن نیست. بسیاری از کسانی که به بیماری نوع خفیف کووید 19 مبتلا میشوند، میتوانند با خوردن مایعات، استراحت و خنک نگهداشتن خود تب را پایین بیاورند. با این حال، اگر دمای بدن افراد بیمار به بالاتر از 40 درجه برسد و فرد احساس ناراحتی کند، بهتر است برای کاهش دمای بدنشان از مسکنها یا ایبوپروفین استفاده شود. با این حال، اگر تبتان به حالت آزاردهنده رسید و نشانههایی از تنگی نفس و درد دوامدار در قفسۀ سینه احساس کردید، باید با پزشکتان مشوره کنید.
منبع: الجزیره
