این روزها، روی پردۀ تلویزیونها میبینیم که گروههایی ازستیزهجویان در ارزگان، زابل، غزنی و دیگر ولایتهای جنوبی، پرچم سفید طالبان را به زیر میکشند و به جای آن، پرچم سیاه داعش را بلند میکنند. گزارشهایی وجود دارند که طالبان مستقر در غوریان هرات هم، پرچم سیاه داعش را بر فراز کوهی به اهتزاز درآورده اند. یکعده، از این تصاویر چنین انتباه گرفته اند که گویا، داعش از بیرون، جنگجویان تازهنفسی را به افغانستان فرستاده است و آنان کنترل برخی مناطق را به دست گرفته اند، اما واقعیت این نیست. این فرماندهان طالبان هستند که پرچم امارت ملاعمر را به زیر میکشند و پرچم خلافت ابوبکر بغدادی را بلند میکنند. این امر معلول اختلافها و نارضایتیهاییست که در صفوف و رهبری طالبان وجود دارد. چندی پیش امنیت ملی افغانستان اعلام کرد که میان فرماندهان ارشد طالبان، اختلافهای جدی بروز کرده است. ظاهراً ملا اخترمحمد منصور بر ملا ذاکر قیوم که تا مدتی پیش مسؤول شاخۀ نظامی شورای کویته بود، اعتراض کرد و به فرمانهای او وقعی قایل نشد. به روایت شماری از کارمندان امنیت ملی افغانستان، ملا ذاکر قیوم، برخی از فرماندهانی را که از ملااخترمحمد منصور دستور میگرفتند، برکنارکرد. این اقدام با اعتراض ملااخترمحمد منصور مواجه شد ولی جواب ذاکر قیوم این بود که از ملاعمر دستور گرفته است تا این فرماندهان را برکنار کند. بعد گویا ملامنصور تصمیم میگیرد تا شخصاً با ملاعمر دیدار کند، اما موفق نمیشود. ظاهراً کسانی که با ملاعمر تماس دارند، از بردن او نزد ملاعمر امتناع میورزند. بعداً گروه ملااخترمنصور به این نتیجه میرسد که ملاعمر زنده نیست و اگر هم زنده است، ربط خود را با اوضاع از دست داده است. این امر، سبب دودستهگی و اختلاف شدید میان فرماندهان طالبان میشود. اختلافهای طالبان، محدود به این مورد نیست. این روزها خبرهایی از مذاکرات محرمانۀ کابل با شورای کویته منتشر میشود. بی بی سی، مدتی پیش گزارش داد که در مذاکرات محرمانه میان کابل و طالبان، رییسجمهورغنی به طالبان پیشنهاد چند وزارت و ولایت را داده است. برخی از رسانههای پاکستانی نیز چنین گزارشهایی را منتشرکردند. هفتۀ پیش هم رضوان اختر، رییس سازمان استخبارات نظامی پاکستان به کابل آمد. ارگ در مورد سفر این مقام پاکستانی معلومات کلی در اختیار رسانهها قرار داد و چیز مشخصی نگفت. اما کسانی که به معلومات حساس پشت پرده دسترسی دارند میگویند که رضوان اختر در مورد زمینهسازی گفتوگوهای بیشتر میان کابل و طالبان، با رییس جمهورغنی دیدارکرده است. امرالله صالح، رییس پیشین سازمان امنیت ملی افغانستان، درگفتوگویی با روزنامۀ هشت صبح، افشا کرد که آجندای صحبت آقای رضوان اختر با رییسجمهور غنی ایجاد میکانیزم مورد قبول دو طرف، برای ادامۀ گفتوگوهای محرمانه با طالبان بوده است. بهرغم تلاشهای رهبران و سخنگویان طالبان، این گفتوگوها مخفی نمیماند و خبرهای آن به بیرون درز میکند.
در عصر اطلاعات، پنهان نگهداشتن هیچ رویدادی، ساده نیست. حتا کشورهای پیشرفتۀ جهان، در مخفیکاری موفق نمیشوند. روشن است که درز خبرگفتوگوهای رهبران طالبان با کابل، به مذاق برخی از فرماندهان رادیکال آنان خوش نمیآید. برخی از فرماندهان طالبان، خواستار دوام جنگ اند و نمیخواهند برای جنگ افغانستان راه حل سیاسی پیدا شود. بدون تردید وقتی این فرماندهان رادیکال، میشنوند که رهبرانشان گفتوگو کرده اند، راهشان را جدا میکنند. در سال 2012، زمانی که برای طالبان، در قطر دفتر گشوده شد، گروهی زیر نام «محاذ فدایی» اعلام موجودیت کرد و مذاکرات قطر را به باد انتقاد گرفت. این گروه با صدور اعلامیهیی گفت که هرگز با امریکا مذاکره نمیکند. با نشر این اعلامیه، به همهگان روشن شد که گروه محاذ فدایی شاخۀ انشعابی طالبان است که با مذاکرات قطر موافق نیست. به نظر میرسد که بلندشدن پرچم گروه داعش در برخی از مناطق زیرکنترل طالبان، معلول این نارضایتیهاست. فرماندهان رایکال طالبان که با مذاکره و راه حل سیاسی مخالف اند، پرچم داعش را بلند کرده اند. این فرماندهان شاید به این نتیجه رسیده اند که تنها زیر پرچم داعش میتوانند به جنگ و خونریزی ادامه دهند. آن عده از فرماندهان طالبان که از زندهبودن ملاعمر مطمین نیستند، نیز به احتمال قوی به داعش پیوسته اند. آن دسته از ستیزهجویان طالب هم که از اثر اختلافهای رهبرانشان، منابع و امکانات جنگی خود را از دست داده اند ، به احتمال زیاد ترجیح میدهند که به صف داعش بپیوندند. این نکته را هم نباید فراموش کرد که داعش منابع مالی زیادی در اختیار دارد. آنان نفت میفروشند و حامیان پولدار در قطر دارند. بنابراین هر فرمانده طالبی که به داعش میپیوندد، پول فراوان دریافت میکند. بدون تردید پیامد پیوستن برخی از فرماندهان طالبان به داعش، تشدید جنگ در مناطق زیرکنترل آنان است. روشن است که طالبان نمیتوانند نظارهگر حضور داعش در مناطق زیرکنترلشان باشند. طالبانی که به داعش میپیوندند، دشمنی همقطاران دیگرشان را که هنوز به ملاعمر وفادار اند، به جان میخرند. اگر روند داعشیشدن فرماندهان طالبان ادامه یابد، به زودی شاهد جنگهای شدید میان طالبان و داعش در ولایات جنوبی خواهیم بود. نیروهای امنیتی، کشفی و استخباراتی افغانستان باید به دقت، این تحولات را زیر نظر داشته باشند.
