افغانستان نینگ اویوشتیروچی (مخدر) لرگه قرشی کورهش بوییچه وزیری خانم سلامت عظیمی یقینده شمالی بلخ ولایتی مرکزی مزارشریف شهریده خبرچیلر بیلن اوتکزگن ملاقاتی چاغیده جاری ییلده مملکت نینگ شمال ولایتلریده اویوشتیروچی مادهلر ییتیشتیریش میزانی 43% گه آشگنینی معلوم قیلدی.
عین حالده او، شمال ولایتلری نینگ اوتگن ییل گچه کوکناری ایکیلمه یدیگن بعضی بیر ولایتلریده هم کوکنار ایکیله باشلهگنی بارهسیده خبر بیردی. افغان رسمیسی مملکت نینگ شمالی ولایتلریده اویوشتیروچی مادهلر ایشلب چیقریش میزانی نینگ آشیشی گه مذکور حدودلرده خوفسیزلیک وضعیتی یامانلشگنینی سبب قیلیب کورستدی. او بو حقده منه بولرنی اظهار ایتدی:
"افغانستان شمال ولایتلریدن بیش ولایتیده کوکناری ایکیلگنیگه گواه میز. سونگی تیکشیروولردن معلوم بولیشیچه جاری ییلده بلخ، فاریاب، بغلان، جوزجان و سمنگان ولایتلریده اویوشتیروچی مادهلر ییتیشیریش میزانی اوتگن ییل گه نسبتاً 43% گه آشگن. مذکور ولایتلرنینگ اطراف حدودلریده کوکنار ایکیلگن. کیینگی آیلرده شمال ولایتلریده خوفسیزلیک وضعیتی یامانلشگن. دولت حاکمیتی تامین لنمهگن حدودلرده اویوشتیروچی مادهلر ایشلب چیقریش کولمی آشگن. اوشبو وضعیت بیزنی تشویشلنتیرماقده."
افغانستان شمال ولایتلری نینگ اکثریت حدودلریده اتنیک اوزبیکلر و ترکمنلر استقامت قیله دیلر. اوشبو حدودلرده هم کوکناری ایکین زارلری کینگهییب باره یاتگنی ایتیلهدی. بلخ ولایتیده حیات کیچیره دیگن تورکمن عیالی آی گل دیزه هم اوزی نینگ یریم هکتار ییریده کوکنار ایککن. اویوشتیروچی مادهلرگه بیریلگن آی گل، اوز احتیاجینی قاندیریش قاله بیرسه بیر آز درآمد قولگه کیریتیش اوچون اوز ییریده کوکنار ایککنینی ایتهدی:
"بیزنینگ منطقه ده باشقهلر کوکنار ایککنی اوچون مین هم کوکنار ایکدیم. کمبغل آدم من. کوکنار محصولاتیدن بیر آز درآمد قولگه کیریتهمن دیگن امیدده من."
افغان رسمیلری سونگی ییللرده مملکت بویلب اویوشتیروچی مادهلرگه بیریلگنلر سانی آشگنینی ایته دیلر. افغانستان ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی ملازملری حاضرگی کونده کمیده اوچ میلیون کیشی افغانلر جمله دن عیاللر و بالهلرنی اویوشتیروچی مادهلر گه بیریلگن لیکلرینی اعتراف ایته دیلر.
بیر نیچه ییلدن بیری افغانستان ییر یوزیده اویوشتیروچی مادهلر ییتیشتیره دیگن مملکتلر ارا بیرینچی اوریننی ایگللب کیلماقده. حاضرگی کونده هم ییر یوزیده ایشلب چیقریله دیگن نرکوتیکلر نینگ کمیده 90% افغانستانده ییتیشتیرلهدی.
افغانستانده دوام ایته دیگن توختاوسیز اوروشلر نینگ دوام ایتیشی بیر تاماندن اویوشتیرووچی مادهلر بیلن چمبرچس باغلیق بیر مساله. مذکور مادهلرنی استعمال ایتووچیلری سانی دنیا نینگ ایریم حدودلری جمله دن اروپا و غربده آشگنی اوچون ییر یوزیده اویوشتیرووچی مادهلر گه بولگن احتیاج کولمی کون سایین آشیب بارماقده. افغانستان کبی نا تینچ بیر مملکت دنیا نینگ اوشبو مادهلر گه بولگن طلبلرینی قاندیریش اوچون اینگ مناسب حدود حسابلنهدی.
اویوشتیرووچی مادهلر سوداسی بیلن شغللنه دیگن افغان و خلق ارا مافیا ترماقلری افغانستان ایچکریسیده دهقانلرنی کوپراق کوکنار ایکیش لیککه ترغیب ایته دیلر. اولر کوکنار ایکیله دیگن تورلی حدودلر نا برقرار قیلیش اوچون کته مبلغلر صرفله یدیلر. دولت ایچکریسیده هم اویوشتیرووچی مادهلر مافیا سینی معین نفوذ گه ایگه بولگنی مملکتده اوروش اوچاقلری قهینیب توریشیگه آلیب کیلگن.
بیر نیچه ییللردن بیری مرکزی آسیا و روسیه افغانستانده ییتیشتیریله دیگن اویوشتیرووچی مادهلرنی اروپا بازارلریگه ییتکزیش اوچون اینگ اساسی دهلیز گه ایلنگن. انه شو باعث هم مافیا ترماقلری مملکت نینگ شمالی ولایتلریده کوکنار ایکین زارلری کیگنهییشی اوچون سعی و حرکت آلیب باره دیلر. بوندن بیر نیچه ییل آلدین 2004 و 2005 ییللرده افغانستان نینگ شمالی ولایتلریده کوکناری ایکیش میزانی اوته قویی سطحده بولگن.
اوشبو ولایتلر ده کوکنار ایکیش بوتونلهی توخته تیلگنی بارهسیده هم اوز وقتیده خبرلر بیریلگن ایدی. اما شو کیچه کونلرده شمال ولایتلریده کوکنار ایکیش همده اویوشتیرووچی مادهلر ایشلب چیقاریش میزانی آشگنی مذکور ولایتلرده نابرقرارلیکلر اوج آلگن بیر زمانده اعلان ایتیلهدی. حکومت رسمیلری هم شمالده اویوشتیرووچی مادهلرنی ایشلب چیقاریش میزانی آشیشی گه نابرقرارلیکلرنی اساسی عامل دیب بیله دیلر.
رسمی کابل یکهلیکده مملکت بویلب اویوشتیرچی مادهلرنی ییتیشتیریش همده کوکنار ایکیلیشی نینگ آلدینی آلیش لیککه قادر ایمس لیگینی بار – بار اعتراف ایتیب کیلگن. افغان رسمیلری اویوشتیرووچی مادهلرنی خلق ارا بیر معما ایکنینی تاکیدلب، افغانستانده بو نرسه گه قرشی دوام ایته دیگن کوره شنی کوتیلگن موفقیتلر گه آلیب کیلیشی اوچون خلق ارا یاردملر گه جدی احتیاج بارلیگینی ایته دیلر. مادامیکه امنیت و برقرارلیک مسالهسی اویوشتیرووچی مادهلر بیلن چمبرچس باغلیق ایکن، مملکتده اینگ اولا امنیتنی تامینلش کیره ک بولهدی. عکس حالده افغانستان ییر یوزیده اویوشتیرووچی مادهلرنی ییتیشتیریشده بیرینچی اوریننی ایگللب قاله بیرهدی.
