.jpg)
برای تغییر و تحول در جوامع بشری، شناخت قانونمندی اجتماعی به ویژه شناخت انسان و اهمیت آن در روند تکامل یک امر ضروری و حتمی به نظر میرسد؛ چون فرهنگ یا ثقافت به مفهوم عام ـ مشمول آثار باارزش تاریخی از جمله: شهرها، مسجدها، مدرسهها، خانقاهها، اماکن متبرکه، بندها، نهرها، معادن، جنگلات، ابزار تولیدی و خصایل قومی ـ قبیلوی، مناسبات میان طایفهها، طرز خوراک، پوشاک و معیشت مردم را بازتاب میدهد و شاخصۀ فرهنگ معنوی دربرگیرندۀ زبانها، ادیان، مذاهب، سنن و آداب رجال سیاسی، علمای برجستۀ دین، تشکیلات اداری، نظامی، مالیاتی و اطلاعات سودمند را در دسترس علاقهمندان تاریخ و فرهنگ پُربار و کهنسال میگذارد.
تا جایی که آگاهی دارید، محققان و دوستداران فرهنگ کشور در موارد مختلف، جنبههای اینگونه پدیدهها را موشگافانه ریشهیابی کردهاند، در این مطلب تلاش شده است تا پیرامون آن ارزشها، در بارۀ حفاظت مردمان ملکی و آنهایی که در جنگ سهیم نیستند در روشنایی موازین فرهنگی جامعۀ افغانستان، مطالبی پیشکش شود تا با بیان راههای حل، زنجیرهای پوسیدۀ جهل بـُـگسلد و مردم کشور، خود و ذهنشان را از اسارت معنوی و سیاسی رهایی بخشند.
ضرورت دگوگونیهای بنیادین در حیات ملی از ما میطلبد با توجه به تأمین آزادی فکر، بیان، عقیده و افشای هر گونه قیود و تبعیض که منافی قوانین نافذ باشد، بر ضد آن مبارزه بیامان کرد و کارمندان کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ مردان و زنان نیکوکاریاند که داوطلبانه و مشتاقانه به تداوی مجروحان، انتقال بیماران، به جستوجوی افراد گمگشته، رسانیدن پیغامها و نامهها به اسیران و محبوسان خانوادهها، توزیع مواد اولیه و پخش اوراق تبلیغاتی، میکوشند و به نیکویی دست میازند.
در حال حاضر اشکال سازمانیافته تشکیلات بشردوستانه در وجود کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ، فدراسیون صلیب سرح، هلال احمر، جمعیتهای ملی صلیب سرخ و هلال احمرها معرفی شده است و بر اساس اندیشههای انسانی به کمک بدون تبعیض به مجروحان و زخمیان میدان جنگ و سایر حوزههای خدمات بشردوستانه مصروفاند که در آن بشردوستی، عدم جانبداری، بیطرفی، استقلال، وحدت، خدمات رضاکارانه و جهانشمولی به مثابه جوهر و سرشت اساسی پرانسیبهای صلیب سرخ و هلال احمر شناسایی شده است.
در کشورهایی که آتش جنگ زبانه میکشد، کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ با پخش اوراق تبلیغاتی در ارتقای سطح معلومات جوانب دیگر، قوانین بینالمللی جنگ را شرح و از طرفین میطلبد که به موازات آن، سلوک متحاربین به پخش برنامههای خاص از طریق رسانههای اطلاعات جمعی به آگاهی مردم رسانده شود؛ همانگونه که نشر قوانین بینالمللی جنگ و رعایت مقررات سلوک متحاربین یکی از دستاوردهای تبلیغاتی کمیتۀ صلیب سرخ در کابل بوده است.
.jpg)
این قوانین به جنگجویان کشور میآموزد که طرفین درگیری و جنگ باید مردم ملکی، منازل رهایشی و اماکن عمومی را هدف قرار نداده و اشخاص، وسایط و تعمیرات که دارای علامه یا نشان صلیب سرخ باشد، بایست محترم شناخته شود. در بخش دیگر تذکر رفته است که افراد ملکی، داراییها و اموال آنان باید از جانب پاسگاههای امنیتی مورد احترام قرار داده شود. افراد و اشخاصی که مستقیماً در جنگ قرار ندارند، حق مطلق تأمین احترام را دارا میباشند. باید به جان و مال آنها دستبرد زده نشود. اسرای جنگ حتماً به مافوق تسلیم داده شوند و در برابر آنان از هر گونه عمل خشونتآمیز و انتقامجویانه خودداری به عمل آید.
آنچه به رشتۀ تحریر درآمد در روشنایی معیارهای فرهنگ کشور مفاهیم والا و ارزشهای ویژۀ بشردوستانه را بازتاب میدهد که با عنعنه و عرف پسندیدۀ مردم افغانستان سازگاری کامل دارد. در جای دیگری مرتبط به موضوع، چنین درج است: «محبوسان و اسیران جنگ حق مطلق زندهگی، حیثیت، حقوق اساسی، فردی و عقاید خود را دارا میباشند. از اسیران بیمار و زخمی باید به نحوۀ انسانی بدون هر گونه تعصب، پرستاری صورت گیرد. شکنجۀ جسمانی، روانی، برخورد ظالمانه و تحقیرآمیز در برابر هیچ فردی مطابق به شعارهای کمیتۀ صلیب سرخ جهانی جایز نیست و این امر خطیر آشکارا انطباق با ارزشهای اسلامی در صدر اسلام را دارد که در غزوات با اسیران، برخورد خشن صورت نمیگرفت، اسرا از حق مطلق حیات برخوردار بودند، به محبوسان و اسیران بیمار و زخمی نیز با درنظرداشت ضوابط پذیرفتهشده حق تداوم حیات اعطا میگردید.»
با توجه به مطالب فوق، حفاظت مردمان ملکی در روشنایی ارزشهای عنعنوی کشور دال بر این واقعیت است که حریم شفاخانهها، کلینیکها و مراکز کمکهای اولیه باید از تعرض مصون بماند و از نصب دستگاههای راکت، توپ، تانک و دیگر ادوات جنگی و نظامی در چنین محلات جداً جلوگیری به عمل آید.
بر وفق آنچه اشاره رفت در شفاخانهها، کلینیکها، مراکز کمکهای اولیه، زخمیان جنگ صرفنظر از وابستهگیهای نژادی، جنسی، منطقوی، مذهبی و تعلقات سیاسی حق مداوا دارند و به آنها تمرکز بیشتر صورت گیرد.
نشر و تبلیغ این مقررات که با جوهر معارف اسلامی و ارزشهای سنن پسندیدۀ مردم افغانستان هماهنگی کامل دارد، از فرماندهان درگیر در جنگ میطلبد که به قضایا، محتاطانه و مسئولانه برخورد داشته باشند و سد اعِمال ظالمانه، رهزنانه، غارتگرانه و غیرانسانی کسانی گردند که در اوضاع موجود مردم خسته از جنگ ما را به عادلانهبودن آن باورمند ساخته و قادر گردند کشمکشهای موجود را فاقد دورنمای روشن و اهداف ملی و اسلامی ارزیابی کنند.
خلاصه همانگونه که رئیس عمومی کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ فریاد اعتراض قربانیان جنگ را علیه نقض حقوق بشر از تربیون سازمان ملل متحد بلند کرده بود، ما نیز به صفت طلایهداران مردم خویش که رنج جنگهای طولانی و بیهوده را متحمل شدهایم از این طریق با همان قاطعیتی که رئیس کمیتۀ بیناللملی صلیب سرخ مطرح کرده بود علیه ادامۀ جنگ، تولید، تورید و ذخیرۀ ماینها ـ ابزار نموده و غرض نیل به استقرار صلح، همکاری و تفاهم بینالمللی، آرزو میبریم که مردمان افغانستان بر ناملایمات فایق آیند.
