شماری از آگاهان اقتصادی تحریم یکبارهگی محصولات پاکستانی را عملی نمیدانند؛ زیرا به باور آنها، افغانستان بدیل مشخصی برای این محصولات ندارد و این تحریم به اقتصاد کشور ضربه میزند.
در پی حملههای اخیر تروریستی در کابل و ادعای سران حکومت مبنی بر دست داشتن پاکستان در این حملهها، شماری از گروههای اجتماعی دست به تحریم کالاهای وارداتی پاکستانی زده اند.
شماری از علمای دینی نیز از تحریم کالاهای پاکستانی اعلام حمایت کرده اند.
همچنان گفته میشود اکنون در برخی از ولایتهای کشور مردم در دادوستدشان از کلدار پاکستانی استفاده نمیکنند.
قیس محمدی، آگاه امور اقتصادی میگوید که تحریم محصولات پاکستانی در افغانستان، کار دشواری است؛ زیرا مردم افغانستان به برخی از محصولات این کشور نیاز شدید دارند.
آقای محمدی پیشنهاد میکند که به جای تحریم یکبارهگی کالاهای پاکستانی، باید از مقولهیی به نام «تعویض واردات» استفاده شود. در این روش، آهسته آهسته محصولات وارداتی را با محصولات داخلی «تعویض» میکنند و میزان استفاده و رشد تولیدات داخلی را بالا میبرند.
او تأکید میکند که این کار باید گام به گام به پیش برود؛ زیرا اگر تحریمها به یکبارهگی عملی شوند، قیمتها در بازار بالا میرود و این کار مردم را با چالشهای فراوانی دچار میکند.
به باور او، وضعیت پول افغانی در بازار ارز نیز خوب نیست و مردم افغانستان از این لحاظ هم آسیب میبینند.
آقای محمدی میگوید، بدیل استفاده از محصولات پاکستانی این است که باید نقاط قوت و ضعف مشخص شوند و در نخست محصولاتی را تحریم کنند که به افغانستان آسیب جدی نمیرسانند.
همچنان محبالله شریف، یکی دیگر از آگاهان اقتصادی میگوید که در گام نخست باید سنجیده شود که شهروندان افغانستان تا چه اندازه به محصولات پاکستانی نیاز دارند و آیا بدیلی برای محصولات پاکستانی وجود دارد؟
به باور آقای شریف، در صورتی که این تحریمها سمتوسوی مشخصی نداشته باشند و به گونۀ هماهنگ پیش نروند، زیان آن نسبت به سودش بیشتر است.
او میافزاید که برای تحریم کالاهای پاکستانی باید راهبردی اساسی سنجیده شود و این راهبرد باید با شرایط اقتصادی مردم هماهنگ باشد؛ زیرا در غیر آن، «این حرکتهای احساساتی» ره به جایی نمیبرند.
در همین حال، قیس محمدی به این باور است که محصولات پاکستانی در دیگر کشورهای همسایۀ این کشور خریدار ندارند. به گفتۀ او، پاکستان به کشورهای چین و هند صادرات ندارد و تنها از راه افغانستان به شماری از کشورهای آسیای میانه صادرات دارد که افغانستان میتواند از این نگاه برای پاکستان یک چالش باشد.
محمدی همچنان میگوید، در صورتی که افغانستان تمام مصولات پاکستانی را تحریم کند، سبب افزایش بیکاری در آن کشور میشود؛ زیرا به گفتۀ او، کارخانههای زیادی در پاکستان تنها برای افغانستان کالا تولید میکنند.
از سوی دیگر، تقاضا برای کالاهای پاکستانی در بازار کاهش مییابد و رشد اقتصادی آن کشور به شدت کاهش مییابد.
