گنجینه‌یی بی‌محافظ در بامیان

بامیان یکی از ولایت‌های باستانی افغانستان است که سالانه میزبان صدها گردشگر داخلی و خارجی‌ست و اخیراً شمار این گردشگران افزایش نیز یافته؛ اما آن‌چه نگران‌کننده است ناآگاهی از فرهنگ گردشکری‌ افرادی‌ست که عازم این ولایت می‌شوند.

مسئولان محلی و شهروندان بامیان می‌گویند، شماری از بازدیدکنندگان که عموماً داخلی‌اند از فرهنگ گردشگری آگاهی ندارند و بعضی وقت‌ها هنگام دیدن از مناظر تاریخی و باستانی به آن‌ها آسیب می‌زنند. به گفتۀ این مسئولان، پس از حوادث طبیعی، سیاحت نادرست دومین عامل بزرگ نابودی بناها و مناظر تاریخی‌ به شمار می‌رود.

لایق احمدی، باستان‌شناس می‌گوید، با این که سالانه میلیون‌ها افغانی از سیاحت گردشگران داخلی و خارجی به بامیان سرازیر می‌شود، اما دولت و به ویژه وزارت اطلاعات و فرهنگ هیچ برنامه‌یی برای آگاهی گردشگران از فرهنگ سیاحت و گردشگری ندارد.

گفته می‌شود که شماری از گردشگران هنگام بازدید از مغاره‌های بودا بر دیوارها یادگارنویسی می‌کنند، آشغال‌ها را به هر سمت انداخته و با جست‌وخیزها و گشت‌وگذار در مکان‌های ممنوعه به بناهای و مناظر تاریخی آسیب می‌زنند.

عزیزه اکبریان، یکی از گردشگران از دولت می‌خواهد تا برای اطلاع‌دهی بازدیدکنندگان و سیاحان با نصب تابلوها آگاهی‌دهی کند. او می‌گوید، اگر به این موضوع توجه نشود تا چند سال آینده خطر نابودی تندیس‌های بودا و دیگر بناها و مناظر تاریخی این ولایت حتمی است.

مسؤلان ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان این نگرانی‌ها را به‌جا می‌دانند و می‌گویند، وزارت اطلاعات و فرهنگ بودجۀ مشخص و برنامه‌یی برای حفاظت از بناهای تاریخی بامیان ندارد. به گفتۀ آنان، درآمد مناطق تاریخی بامیان به مرکز منتقل می‌شود و ریاست اطلاعات و فرهنگ اجازۀ هزینۀ آن را ندارد.

سیداحمدحسین احمدپور، سرپرست ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت بامیان می‌گوید، در هیچ یک از ساحات تاریخی رهنمای گردشگری و محافظ حضور ندارد. آقای احمدپور می‌گوید، قرار است ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان، طرح 45 ماده‌یی مدیریت گردشگری را که با حمایت دفتر مقام ولایت بامیان، دانشگاه و فرهنگیان این ولایت ایجاد شده در حاشیهٔ دهمین جشنوارۀ راه ابریشم ارایه کند.

بامیان از جمله ولایت‌های امن و تاریخی افغانستان است و در سال‌های اخیر آمار ورود گردشگران داخلی از ولایت‌های هرات، کندهار، هلمند، غزنی، ننگرهار، میدان‌وردک، کابل و بلخ به این ولایت رشد بی‌پیشنه‌یی داشته است. بیشتر آثار تاریخی این ولایت از جمله مجسمه‌های بودا، شهر غلغله، شهر ضحاک، قلعۀ کافری الف و ب، مغاره‌های درۀ قول اکرم و مغاره‌های قلعۀ غمی ثبت فهرست میراث فرهنگی جهان است.