چرا از آمار ادارۀ احصائیه استفاده نمی‌شود؟

امری که شفافیت و موفقیت کارکرد یک اداره را تضمین می‌کند، استفادۀ آن اداره از آمار و ارقام دقیق و بناکردن محاسبه‌های خویش بر اساس آن آمار و ارقام است. با این حال، مسئولان ادارۀ مرکزی احصائیه می‎گویند، با آن‌که این اداره سالانه آمار و ارقام احصائیه‎یی را در بخش‎های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی از طریق برآوردها، ارقام جاریه، تحلیل‎ها و شیوه‌های گوناگون گردآوری و نشر می‎کند، اما فرهنگ استفاده از آمار و ارقام در وزارت‎ها و اداره‎های کشور هنوز هم پایین است.

پایین‌بودن ظرفیت تحلیلی در وزارت‎ها و اداره‎های کشور مهم‌ترین علت این کار عنوان می‌شود.

حسیب‎الله موحد، معاون ادارۀ مرکزی احصائیه در گفت‌وگو با سلام‎وطندار، استفاده از ارقام را در ساختن و طرح راهبردها مهم می‌خواند و در این رابطه می‌گوید، نتایج برآوردهای استفاده از ارقام ادارۀ مرکزی احصائیه نشان می‎دهد که در 17 سال گذشته دولت و بخش خصوصی در زمینۀ راهبرد‎سازی صرفاً به میزان 10 تا 12 درصد از آمار و ارقام احصائیه‎یی استفاده کرده‌اند. این رقم در برخی از وزارت‎ها به یک درصد می‎رسد. به گفتۀ آقای موحد، در سال‎های اخیر تنها وزارت‎های مالیه و اقتصاد و بانک مرکزی از ارقام نشرشده استفاده می‎کنند.

معاون ادارۀ مرکزی احصائیه تأکید می‌کند که اگر رقم استفاده از ارقام در بخش ساختن و طرح راهبردها از سوی همۀ وزارت‎ها تا میزان 100 درصد افزایش یابد و وزارت‌ها تمامی تصمیم‌ها را بربنیاد آمار و ارقام بگیرند، مشکلات تا 80 درصد حل خواهد شد، اما تاکنون بیشترین استفاده را از ارقام نشرشدۀ این اداره، نهادهای خارجی و نمایندگی‌های ملل متحد کرده‌اند.

آقای موحد در این پیوند یادآوری می‌کند که شماری از پژوهشگران کشور آمار و ارقام مورد نیازشان را از نهادهای خارجی می‌گیرند، در حالی‌که اصل آن آمار و ارقام در نزد ادارۀ مرکزی احصائیه موجود است. به باور آقای موحد، این یک ویژگی عام در میان شهروندان کشورهایی است که تازه رو به توسعه نهاده‌اند.

از سوی دیگر، اقتصاددانان نیز باور دارند که استفادۀ وزارت‎ها و اداره‎های دولتی از آمار و ارقام برای حل مشکلات به‌ویژه معضل فقر و بی‌کاری در کشور سودمند واقع می‌شود.

رضا فرزام، استاد دانشکدۀ اقتصاد در دانشگاه کابل توضیح می‌دهد که استفاده از آمار و ارقام شناخت نسبتاً درستی از وضعیت جاری در کشور فراهم می‌سازد و این امر کمک می‌کند تا وضعیت به گونۀ بهتری تغییر یابد.

سرانجام، مسئولان ادارۀ مرکزی احصائیه می‎گویند، برای ترویج استفاده از آمار و ارقام برنامه‎های آموزشی‌یی را روی دست دارند و در هر ولایت یک مرکز ارایۀ خدمات احصائیه نیز ایجاد شده است.

مسائلی چون تولید ناخالص داخلی، ناداری، بی‌کاری، عاید سرانه و… مسائلی است که ادارۀ مرکزی احصائیه در مورد آن‌ها آمار و ارقام نشر می‌کند.