یقینده اوتکزیلگن حساباتلر نتیجهسیده ایرکک و عیالدن عبارت افغانستان خلقینینگ 85% خاتینلر عایله ایشینی بجریش مسوولی دیب، خانهدان خرجتینی تامین قیلیش ایرککلر ذمهسیده دیگنلر.
بو حسابات "افغانستان تیکشریش وتحقیق بولیمی" یا (AREU) تامانیدن اوتکزیلگن فکر اورگهنیشده قولگه کیلگن.
افغانستان تیکشیریش تحقیق بولیمینینگ بلند مرتبهلی تحقیقچیسی دکتر سیدمهدی موسوینینگ سوزلریگه کوره، مذکور تیکشرو کابل، ننگرهار و تخار ولایتلریده بیر ییل جریانیده اوتکزیلگن حساباتده قولگه کیلگن.
بو تحقیقنینگ کورستیچه، کوپچیلیک اهالی خانهدانینینگ خرجتینی تامین قیلووچی کیشیلر ایرککلر بولیشیگه تاکیدلهگن. بو گزارش "ننگرهار ولایتیدن" قولگه کیریتیلگن. تخار، کابل و بامیان ولایتلری ترتیب اساسیده محافظه کارلیکلرینی بیلدیرگنلر.
شونینگدیک سنتی قرهشدن قریلرگه قرهگنده کوپراق یاشلر بو فکرگه کمیراق قوشیلهدی. بو تحقیقنینگ نتیجهسیده، تخار و بامیان ولایتلریده اهالی بیلیم سطحی یوقاری کیتگن لیگی انیقلنهدی. اما، بو مساله اوچون کابل و ننگرهار ولایتی خانهدانلرنی تامینلیش اهالینینگ وظیفهسی بولیشی ایتیلگن.
شونینگدیک مذکور گزارشنینگ صفتی بولیمیده کیلیشیچه، کوپچیلیک جوابیرگنلر " ایرککلر عایله و مملکتنی قوریقچیلری" دییلگن. عین حالده، ایرکک غیرتلی همده ددل ایکنی ایتیلگن. مذکور قابلیتلر ایرککده بولمهگن ده اونینگ ارزش و بهاسی قولدن بیریلهدی.
افغانستان تحقیق بولیمینینگ رییسی دکتر چانا نینگ سوزلریگه کوره، ایرککلیک ویژهلیگی کیشی بیلن دنیاگه کیلمیدی بو ایسه ارثی دیر بلکه، بو خصوصیتنی جامعه اهالیگه اعطا قیلهدی.
خانیم چانا، کوپچیلیک موردلرده، ایرککلرنینگ ناتوانلیگی عیاللر همده بالهلرگه قرشی زوروانللیک قیلیشگه سبب بولهدی.
داکتر موسوی، اوشبو تحقیق اساسیده قولگه کیریتیلگن گزارشلرده، افغانستان خلقی نینگ 60% خاتینلری بوی سونمهگن تقدیرده، کلتکک لنیشگه طرفدار لر.
