گیلانی؛ شخصیتی صلح‌خواه، اما نه تأثیرگذار

گیلانی؛ شخصیتی صلح‌خواه، اما نه تأثیرگذار

پیرسیداحمد گیلانی شب گذشته در یکی از شفاخانه‌های کابل در سن 84 ساله‌گی درگذشت. او رییس شورای عالی صلح افغانستان و رهبر حزب محاذ ملی بود. قرار است جنازۀ سیداحمدگیلانی فردا در زادگاهش، ننگرهار به خاک سپرده شود.

معین مرستیال، آگاه امور گیلانی را مردی مصلح توصیف می‌کند و می‌گوید، او نقش عمده‌یی در رویدادهای زمان ظاهرشاه و داوودخان بود.

به گفتۀ آقای مرستیال، سیداحمدگیلانی پس از کودتای ثور به پاکستان مهاجر شد و مبارزات سیاسی‌اش را در آن‌جا آغاز کرد، طبق گفته‌های او، زنده‌گی گیلانی را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد؛ اول فعالیت‌هایش بر ضد قشون سرخ و دوم عقب‌نشینی‌اش در زمان جنگ‌های داخلی.

شخصیتی متفاوت

یونس فکور، دیگر آگاه سیاسی می‌گوید، پیرسیداحمد گیلانی یکی از شخصیت‌های میانه‌رو و صلح‌خواه بود، قانون اساسی و دموکراسی را به دیدۀ قدر می‌نگریست و یکی از افرادی بود که در زمان دکتر نجیب، رییس جمهور وقت افغانستان از مصالحۀ ملی پشتی‌بانی کرد و تلاش‌های زیادی از ابتدا تا انتها برای تأمین صلح افغانستان به خرچ داد.

اما فردوس کاوش، آگاه سیاسی به این باور است، با این که رییس شورای صلح افغانستان در میان رهبران جهادی تفاوت داشت، اما کار قابل توجهی در عرصۀ سیاسی کشور انجام نداد و هیچ سهمی در مبارزه علیه طالبان نداشت.

از ریاست حزب محاذ ملی تا حمایت از غنی

پیرسیداحمد گیلانی فرزند سیدحسن گیلانی در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در ولسوالی سرخ‌رود ننگرهار به دنیا آمد. او از صنف دوازدهم مدرسۀ امام ابوحنیفه فارغ شد و تحصیلات عالی را تا درجۀ لیسانس در دانشکدۀ شرعیات دانشگاه کابل به اتمام رساند.

گیلانی، رهبر طریقت صوفیۀ قادریه در افغانستان بود که پس از به قدرت‌رسیدن حزب دمکراتیک خلق در سال ۱۳۵۷ به پاکستان پناهنده شد و در آن‌جا حزب سیاسی-نظامی محاذ ملی اسلامی افغانستان را در مخالفت با حکومت متحد شوروی بنیان نهاد.

محاذ ملی در دهه‌های شصت خورشیدی یکی از اعضای ائتلاف هفتگانۀ مستقر در پیشاور بود، اما در دهۀ هفتاد با درگرفتن جنگ‌های داخلی به حاشیه رانده شد و در سال‌های اخیر هم نقش چندانی در صحنۀ سیاسی نداشت.

پیرسیداحمد گیلانی و حزب او پس از به قدرت‌رسیدن طالبان نیز با حکومت آنان به مخالفت پرداخته و وارد ائتلاف شمال شد.

گیلانی از نواده‌گان عبدالقادر گیلانی، موسس طریقت قادریه است. پدرش سیدحسن گیلانی در بغداد به دنیا آمده بود، اما در سال ۱۹۰۵ میلادی از عراق به افغانستان آمد تا طریقت قادریه را در این کشور بنیان‌گذاری کند. حبیب‌الله خان، پادشاه وقت افغانستان به او زمین‌های زیادی در شهر کابل و ولایت ننگرهار در شرق افغانستان بخشید.

گیلانی، در سال ۱۹۵۲ با عادله، نوۀ حبیب‌الله خان ازدواج کرد و از این طریق رابطه‌اش را با خاندان شاهی افغانستان مستحکم‌تر ساخت. او در جریان ایجاد حکومت انتقالی حامد کرزی، قاضی‌القضات بود.

پیرسیداحمد گیلانی، در دوران حکومت حامد کرزی از حامیان او به شمار می‌رفت و در انتخابات ریاست‌ جمهوری ۱۳۹۳ افغانستان از اشرف‌غنی احمدزی حمایت کرد.