گلالی هفت سال پیش با پنج تن از اعضای خانوادهاش راه مهاجرت در پیش گرفت و از مرز نیمروز وارد ایران شد. او پس از شش ماه اقامت در ایران عزم سفر به ترکیه بست تا از آنجا عازم اروپا شود، اما کودک یکونیمسالهاش در قایق جان داد و گلالی دو باره به افغانستان برگشت.
گلالی لحظاتی را به یاد میآورد که جسد دختر خردسالش پس از دقایقی روی آب آمد و او، و دیگر همسفرانش کاری برای نجات او نتوانستند انجام دهند.
گلالی میگوید، آرامش حقیقی در وطن اصلی است، «اما خیلی دیر دانستم.»
گلالی مشت نمونۀ خروار پدرومادرهاییست که فرزندان و عزیزانشان در مهاجرتهای نامنظم جان میدهند.
سالانه هزاران خانواده راه نامنظم مهاجرت در پیش میگیرند و عزم سفر میبندند، اما برخورد کشورهای میزبان و مشکلات مهاجرت همیشه دلیلی بوده برای پشیمانی آنان از هجرت. شمار درشتی از این خانوادهها یا در شرایط بسیار سخت در کشورهای میزبان مسکنگزین میشوند و یا جبراً به افغانستان برمیگردند.
میرویس عرب، سرپرست ریاست مهاجران و عودتکنندهگان نیمروز از افزایش آمار برگشتکنندهگان خبر میدهد. به گفتۀ او، از آغاز سال جاری شمسی، 4330 خانواده از ایران به نیمروز برگشتهاند.
به باور آگاهان، حکومت افغانستان باید استراتژی منظمی برای جلوگیری از مهاجرتهای نامنظم روی دست گیرد. سیدمحمد فقیری، استاد دانشگاه میگوید، مهاجرت نامنظم خانوادهها را از هم میپاشد و از نگاه اجتماعی، ضربۀ شدیدی بر بدنۀ کشورها وارد میکند.
نبود فرصتهای شغلی، فقر و ناامنی از عمدهترین دلایل مهاجرت نامنظم است. با این که هنوز این چالشها در افغانستان پابرجاست و فضا برای زندهگی تهیدستان هر روز تنگتر میشود، بیشتر مهاجرانی که دو باره به کشور برگشتهاند، از برگشت خرسند هستند.
با این که از مهاجرت گلالی هفت سال میگذرد، اما هنوز غم از دستدادن فرزند در سیمایش پیداست. او میگوید، زندهگیاش اکنون بهبود یافته و دیگر هرگز مهاجرت نامنظم نخواهد کرد.
ولایتهای حوزه غرب افغانستان به شمول نیمروز که با ایران همسرحد است، شاهد برگشت روزافزون مهاجران در این چند سال پسین بوده و مهاجرانی که قصد سفر به ترکیه و از آن طریق به اروپا را دارند، از مسیر این ولایت به شکل غیرقانونی وارد ایران و ترکیه شده و بعضاً از سوی پولیس ایران دو باره به کشور برگشت داده میشوند.
به مهاجرت نامنظم نه بگویید!
