وضعیت کودکان کارگر افغانستان؛ از کار بی‌مزد تا کار در شب

کمیسیون حقوق بشر افغانستان در نظرسنجی تازه‌ی خود «عوامل کار شاقه‌ی کودکان افغانستان و پیامدهای آن» می‌گوید که بیش از 90 درصد کودکان بیشتر از 35 ساعت در هفته، 60 درصد بیش از هفت ساعت در روز و حدود 10 درصد آنان تا نیمه‌های شب مصروف کاراند.

عوامل کار شاقه‌ی کودکان افغانستان و پیامدهای آن با طرح 657 پرسش‌نامه و برگزاری 53 نشست با اعضای شورای ولایتی، نمایندگان ارگان‌های محلی، کارشناسان، استادان دانشگاه‌ها، عالمان و موی‌سپیدان تمام ولایت‌ها تهیه شده است.

کودکانی که در این نظرسنجی اشتراک کرده‌اند 92.5 درصد پسر بوده‌اند؛ 0.8 درصد متأهل و 98 درصد مجرد. 3 درصد این کودکان معلول‌اند و 3 درصد نیز دور از خانواده زندگی می‌کنند.‌

بر پایه‌ی نظرسنجی کمیسیون حقوق بشر، تعداد افراد خانواده‌های کودکان کارگر به گونه‌ی میانگین 9 تن بوده که این موضوع تأثیر زیادی بر کشاندن کودکان به کارهای شاقه داشته است.

یافته‌ها نشان می‌دهد که حدود 50 درصد کودکان مصروف کارهایی چون دکان‌داری، کفش‌دوزی، حلبی‌سازی و ترمیم موتراند که این رقم در کارهایی چون زباله‌گردی، دست‌فروشی و اسپندی به 10.5 درصد می‌رسد.

سیما سمر، رییس کمیسیون حقوق بشر افغانستان در نشست ارایه‌ی این گزارش امروز می‌گوید که 56 درصد کودکان از کار خود راضی‌اند و 43 درصد ناراضی. 42 درصد از کودکان راضی آموزش حرفه و 49 درصد درآمد مالی را از دلایل رضایت‌شان برشمرده‌اند.

به گفته‌ها رییس کمیسیون حقوق بشر افغانستان، از میان کودکانی که مصروف کار شاقه‌اند، 84 درصد مزد می‌گیرند که 81 درصدشان مزد خود را به خانواده‌ می‌دهند.

از این میان 13 درصد کودکان به خاطر آموزش حرفه، 35.6 درصد به خاطر کار در خانه، 21 درصد کار در برابر بدهی خانواده و 12.6 درصد در برابر دریافت غذا مزد نمی‌گیرند.

یافته‌ها نشان می‌دهد که 56 درصد کودکان کارگر از آموزش محروم‌اند. 61 درصد در محیطی غیرصحی کار می‌کنند که 32 درصد از این میان دچار آسیب‌دیدگی هنگام کار شده‌اند.

در گزارش کمیسیون حقوق بشر همچنان گفته شده که 59 درصد از کودکان کارگر به سه وعده غذا در روز دسترسی دارند، در حالی که این رقم به کودکانی که به یک یا دو وعده غذا قناعت کرده‌اند به 39 درصد می‌رسد.

بر بنیاد گزارش، 40 درصد از کودکان هنگام کار با تهدید و فشار روبه‌رواند. 33 درصد لت‌وکوب شده و 39 درصد مورد تحقیر و توهین قرار گرفته‌اند. 16 درصد از کودکان کارگر مورد آزارواذیت جنسی قرار داشته‌اند که 43 درصد لمس بدنی بوده است.

کمیسیون حقوق بشر کشور می‌گوید که عامل عمده‌ی کار کودکان 75.5 درصد فقر اقتصادی است. ناامنی، رویدادهای طبیعی، عدم آگاهی خانواده‌ها از حقوق کودکان، اعتیاد پدرومادرها، بی‌سرپرستی و بدسرپرستی از عوامل دیگر‌ی‌ست که کودکان را به کارهای شاقه سوق می‌دهد.

در بخش پیامدهای کار شاقه برای کودکان پیامدهای جسمی (بیماری‌های جلدی و عضوی، کمبود حافظه، مشکلات گفتاری، نقص عضو، کاهش قد، کاهش وزن…)، پیامدهای روانی (بروز حس حسادت، بی‌ثباتی، بی‌قراری، افسردگی، ترس، بدبینی، منفی‌گرایی…) و پیامدهای اجتماعی (محرومیت از تفریح، محرومیت از کانون خانواده…) در این گزارش ذکر شده است.

کمیسیون حقوق بشر افغانستان در پایان این گزارش از نهادهای مربوط خواسته است تا قوانین مربوط به کودکان را در کود قانونی دسته‌بندی کرده و با درنظرداشت شرایط به‌روزرسانی شود. این کمیسیون همچنان جنگ و ناامنی را از دلایل عمده‌ی کار شاقه‌ی کودکان دانسته و از حکومت خواسته تا در زمینه‌ی تأمین صلح هرچه بیشتر تلاش کند. آموزش جبری کودکان تا سطح متوسط و همکاری با کودکان فقیر در بخش آموزش از دیگر پیشنهادهای کمیسیون حقوق بشر افغانستان به حکومت است.