معادن ولایت نورستان به گونۀ غیرقانونی از سوی افراد زورمند استخراج شده و به کشورهای خارجی به بهایی کم قاچاق میشوند.
باشندهگان نورستان میگویند که این ولایت دارای شماری زیادی از معادن سنگ گرانبها به ارزش میلیونها دالر است، اما این معادن به گونۀ آزادانه توسط افراد غیرمسؤول استخراج شده و به کشورهای خارجی انتقال مییابند.
فدامحمد، یکی از باشندهگان این ولایت به سلاموطندار میگوید که هماکنون در این ولایت برخی در تلاش استخراج سنگهای قیمتی از جمله بیروج (تورمالین) زمرد، لعل و یاقوت کبود، لاجورد، یاقوت زرد، گارنیت، فلورایت و دیگر سنگهای نیمه قیمتی اند. او که به گفتۀ خودش تجربۀ 25 ساله در عرصۀ فروش سنگهای قیمتی و استخراج آنها دارد میگوید که آنها یک کیلوگرام بیروج را به بهای 80 تا 300 هزار افغانی به فروش میرسانند در حالی که بهای چند گرام از آن به بیش از 90 هزار میرسد.
تفاوت بهای این سنگ تا حدی است که در ولایتهای پنجشیر و بدخشان هر کیلوگرام از آن به قیمت 15 تا 30 هزار دالر به فروش میرسد.
فدامحمد میگوید که تنها در منطقۀ دماوی نورستان 81 معدن وجود دارد و آنها هر ماه از هر معدن 4 تا 6 کیلو بیروج را استخراج میکنند.
بر بنیاد گزارشهای سلاموطندار، هر معدن سالانه به گونۀ متوسط از 300 هزار تا یک میلیون عواید دارد.
برخی از باشندهگان نورستان میگویند حتا کارکنان عادی پس از کارکردن برای یک ماه در یکی از این معدنها ثروتمند شده و کشور را ترک کرده است
شماری با متهمکردن حکومت میگویند که مسؤولان کمتر توجهی به استخراج غیرقانونی معادن نورستان ندارند. آنان میگویند که سکوت حکومت بیانگر دستداشتن شماری از این مسؤولان با افراد زورمند و استخراج کنندهگان غیر قانونی معادن در این ولایت است.
قدرتالله عطایی، یکی از باشندهگان ولسوالی مندول این ولایت به سلاموطندار گفت که در پنج کیلومتری پاسگاههای پولیس در این ولسوالی معادن به صورت غیرقانونی استخراج میشوند، اما تا کنون این نیروها واکنشی از خود نشان نداده اند.
با این حال عبدالجبار، آمر امنیت فرماندهی پولیس این ولایت نزدیکی پاسگاههای پولیس به استخراج کنندهگان غیرقانونی معادن را رد کرد، اما میگوید برخی از این معادن در مناطقی اند که امنیت در آنجاها وخیم است و نیروهای پولیس به آن مناطق دسترسی ندارند.
گفته میشود در تمام نورستان بیش از 800 معدن سنگهای گرانبها وجود دارد.
مسؤولان با تأیید استخراج غیرقانونی معادن نورستان از سوی افراد غیرمسؤول میگویند که این معادن منبع مهمی برای تمویل مخالفان دولت نیز است
عاشقالله همکار، رییس ریاست معادن این ولایت به سلاموطندار گفت که تلاش دارند تا این معادن را ثبت کرده و قانونی سازند، اما تا کنون به صورت کلی موفق به این کار نشده اند. او میگوید تا کنون 325 معدن را در ریاست معادن این ولایت ثبت کرده اند، اما با آن هم در هیچ یک، افراد حکومتی فعالیت ندارند و این معادن به صورت غیر مسلکی استخراج میشوند.
آقای همکار تأکید کرد که این ریاست توان جلوگیری از استخراج غیرقانونی معادن را ندارد. او میگوید، اگر همین معادن ثبتشده هم از سوی حکومت اداره شوند، ماهانه بیش از پنج میلیون افغانی به دارایی حکومت افزوده خواهد شد.
از سوی دیگر حاجی دادمحمد، نمایندۀ پیشین مردم نورستان در مجلس میگوید که حکومت ظرفیت برقراری کنترول معادن را ندارد. او میافزاید که هماکنون در پنج کیلومتری ولسوالی نورگرام این ولایت در منطقۀ تتین 17 معدن بیروج به صورت غیرقانونی و غیرمسلکی استخراج میشوند که در هر دو ماه 12.8 میلیون افغانی به بهای محلی عاید دارد. همچنان به گفتۀ این نمایندۀ پیشین مجلس عواید ماهانۀ زمرد این معدنها به 1500 هزار افغانی میرسد.
پیش از این نمایندهگان مجلس نیز نگرانیشان را نسبت به استخراج غیرقانونی معادن نورستان ابراز کرده بودند. پروین نورستانی نمایندۀ مردم نورستان در مجلس با ابراز نگرانی نسبت به این موضوع گفته بود که مواد استخراجشده به کشورهای خارجی به ویژه پاکستان به گونۀ غیرقانونی و قاچاق انتقال مییابند.
