نن د ایډز یا HIV سره د مبارزې نړیواله ورځ ده

هر کال په ټوله نړۍ کې د ډېسمبر لومړۍ نېټه له ایډيز سره د مبارزې د نړیوالې ورځې په توګه نمانځل کېږي.

د افغانستان د عامې روغتیا وزارت چارواکي وايي، چې د ۲۰۱۵ زېږدیز کال تر پایه په ټول هېواد کې د ایډز ۲زره او ۸۶ پېښې ثبت شوي دي.

د ایډیز د کنټرول ملي پروګرام تخنیکي مرستیال محمد یونس برګامي سلام وطندار ته وویل، چې د ۲زرو او ۸۶ کسانو له ډلې۸۳ سلنه نارینه او ۱۷ سلنه ښځينه پر ایډز ناروغۍ اخته شوي دي.

د برګامي پر خبره، له دې جملې ۶۶ ماشومان هم پر ایډز ناروغۍ اخته شوي دي.

نوموړی وايي، چې پر ايډز د اخته کسانو ډېر شمېر په هرات، کابل او ننګرهار ولایتونو کې تشخیص شوي دي.

برګامي وویل، اوسمهال ۴۳۳ پر ايډز اخته ناروغان تر درملنې لاندې دي او دغه راز د ۵ زرو په شاوخوا کې هغه کسان چې د ایډز ترزیق کوونکي ناروغان دي؛ وقایوي درملنې ته لاس رسی لري.

د ایډز د کنټرول ملي پروګرام مرستیال محمد یونس برګامي د دې ناروغۍ د زیاتوالي په اړه څه ونه ویل، خو زیاته یې کړه، چې له پخوا څخه اوس د ایډز ناروغۍ د پېښو د تشخیص مرکزونه ډېر شوي دي.

د نوموړي پر خبره، پخوا په ټول هېواد کې د ایډیز ناروغۍ پېښې په ۵ روغتیايي مرکزونو کې تشخیص کېدلې، خو اوس د دغو مرکزونو شمېر په ټول هېواد کې ۳۹۶ ته رسېدلی دی.

د ایډيز د درملنې د مرکزونو د مالوماتو پر اساس پر ایډز اخته ډېر هغه یې پخواني ناروغان دي.

ادریس عزیز یو له هغو ناروغانو دی، چې په ۲۰۰۷ زېږدیز کال کې د نشه یې د ګډې ستنې د کارولو له امله په ایران کې پر ایډز اخته شوی دی.

ادریس سلام وطندار ته وویل، پخوا یې د ایډز په اړه پوهای نه درلود او په ۲۰۰۹ کال کې په هېواد دننه په یو روغتون کې یې ناروغي تشخیص شوه.

عزیز اوس له لسو نورو ملګرو سره د یوې موسیسې له خوا نورو کسانو ته د ایډز ناروغۍ په اړه عامه پوهاوی ورکوي.

جنسي اړیکې، له یوې پاڼه کۍ د خریلو له پاره ګډه استفاده، د غاښ وېستلو نه تحکیم شوي وسایل او پر ایډز د اخته مور د شیدو ورکولو په وسیله ماشوم او سالمو کسانو ته د ایډز د لېږدولو لاملونه دي.

دغه راز د ایډز د نړیوالې احصايې د معالوماتو پر بنسټ په ۲۰۱۵ زېږدیز کال کې په ټوله نړۍ کې شاوخوا ۳۶،۷ میلیونه کسانه په ایډز اخته شوي دي، چې ۱،۸ میلیونه يي ماشومان دي.

د روغتیايي راپور پر بنسټ په ۲۰۱۵ زېږدیز کال کې۱،۱ میلیونه کسان د ایډز د ناروغۍ له امله وژل شوي دي.

د راپورنو پر بنسټ د دې ناروغۍ د پیدا کېدو او تشخیص راهیسې په ټوله نړۍ کې ۷۸ میلیونه کسان په ایډز اخته شوي او ۳۵ میلیونه انسانان یې وژلي دي.