کنسرسیوم هندی که با یک شرکت کانادایی برندۀ پروژۀ استخراج معدن آهن حاجی‌گک شده، از سرمایه‌گذاری روی این معدن انصراف داده است.
اجرا و سرمایه‌گذاری این پروژه حدوداً 11 میلیارد دالر تخمین شده است.
روزنامۀ هندی «فایننشیل اکسپرس» دلیل این اقدام هند را نزدیکی افغانستان و پاکستان خوانده است. این روزنامه به نقل از منابعش، نگرانی از وضعیت این پروژه و حملات اخیر کابل را از دلایل دیگری عنوان کرده که روی انصراف این کنسرسیوم تأثیر داشته است.
به تازه‌گی حکومت افغانستان پیش‌نویس تفاهم‌نامۀ هم‌کاری‌های استخباراتی را با پاکستان امضا کرده است. بر بنیاد این تفاهمنامه، نهادهای اطلاعاتی دو کشور در کنار تبادل اطلاعات استخباراتی، علیه گروه‌های هراس‌افگن به گونۀ مشترکانه مبارزه خواهند کرد.
سه مورد این تفاهمنامه از جمله آموزش نیروی استخباراتی افغانستان توسط سازمان استخبارات پاکستان «آی.اس.آی»، مبارزۀ مشترک با استخبارات دشمن و مبارزه با جدایی‌طلبان، واکنش‌های تند حلقات داخلی کشور را بر انگیخته است.
حامد کرزی رییس جمهور پیشین، امرالله صالح و اسدالله خالد روسای پیشین امنیت ملی کشور، امضای این تفاهمنامه را شرم‌آور خوانده اند.
در پی این واکنش‌ها رییس جمهور غنی با رهبران جهادی در ارگ روی رابطه با پاکستان گفت‌وگو کرد. ریاست جمهوری اعلام کرده که هیچ تفاهم‌نامه‌یی میان دو کشور امضا نشده و تنها پیش‌نویس یک تفاهم‌نامۀ هم‌کاری‌های استخباراتی توسط نظامیان دو کشور به امضا رسیده است.
به باور آگاهان نزدیکی روابط افغانستان و پاکستان همواره روابط کابل و دهلی را تحت تاثیر قرار داده است.
لطیف نظری، آگاه روابط بین‌الملل به سلام‌وطندار گفت که در گذشته نیز نزدیکی کابل – اسلام آباد فاصلۀ هند را از افغانستان زیاد می‌کرده است.
به باور آقای نظری علت عمدۀ انصراف هندی‌ها از پروژۀ معدن آهن حاجی‌کگ، تفاهم‌نامۀ استخباراتی کابل ـ اسلام‌آباد است.
اما این انصراف در کنار تاثیرات سیاسی میان هند و افغانستان، روابط اقتصادی دو کشور را نیز در وضعیت بدی قرار خواهد داد. هند در حال حاضر مصروف اجرای چندین پروژه زیربنایی در افغانستان است.
سیف‌الدین سیحون، استاد دانشگاه می‌گوید که هند پس از کشورهای غربی بیشترین سرمایه‌گذاری را در افغانستان کرده است.
به باور آقای سیحون هند به این ساده‌گی نمی‌تواند این پروژه را لغو کند. او می‌گوید، اگر هند به عنوان آلۀ فشار از این پروژه استفاده کرده باشد تا فاصله میان کابل ـ اسلام‌آباد دیگر نزدیک نشود؛ پس باید منتظر پیامدهای دیگر اقتصادی نیز بود.
به گفتۀ آقای سیحون اگر افغانستان نتواند اطمینان هند مبنی بر نزدیکی کابل ـ اسلام‌آباد را جلب کند، در آینده‌یی نه چندان دور این کشور پروژه‌های دیگرش چون بورسیه‌های تحصیلی برای دانش‌آموزان افغانستان، اعمار ساختمان پارلمان جدید، اعمار بند سلما و بندر چابهار را نیز لغو خواهد کرد.
در ماه قوس ۱۳۹۰ شرکت‌های «SAIL/AFISCO» هند، برنده بلاک‌های «A.B.C» و شرکت کانادایی «Kilo Gold Mine» برندۀ بلاک «A» معدن آهن حاجی‌گک ولایت بامیان شدند.
هیأتی نیز به ریاست وزرات معادن وظیفۀ مذاکره و تهیه متن قرارداد این پروژه را به عهده گرفته بود، اما تا کنون وزارت معادن افغانستان در بارۀ لغو این پروژه واکنشی نشان نداده است.
معدن حاجی‌گک در ولایت بامیان و در ۱۳۰ کیلومتری غرب کابل موقعیت دارد. این معدن از لحاظ کیفیت و کمیت یکی از بزرگ‌ترین ذخایر معدن جهان شمرده می‌شود که تا کنون استخراج نگردیده است.
وزارت معادن افغانستان بیشتر گفته بود که بر بنیاد تخمینی 54 سال پیش، این معدن بیش از یک میلیارد و 800 میلیون تن آهن دارد.
قرار بود این کنسرسیوم هندی، نزدیک به ۱۱ میلیارد دالر را در روند مطالعات تخنیکی، جست‌جو و اکتشاف، ایجاد کارخانۀ تولید فولاد و استخراج سنگ آهن از این معدن سرمایه‌گذاری کند.
پیش ازاین، حکومت افغانستان اعلام کرده بود، در صورت آغاز کار این پروژه، بین ۳۰ تا ۳۵ هزار فرصت کاری برای باشنده‌گان افغانستان فراهم شده و افزون بر آن، سالانه حدود ۳۰۰ میلیون دالر برای کشور در آمد خواهد داشت.
تا کنون وزارت معادن و پطرولیم در مورد گزارش‌هایی مبنی بر لغو این پروژه، واکنش نشان نداده است.
