شماری از بزرگان قومی مناطق قبایلی خودمختار میگویند که پاکستان در پی لفو خودمختاری این مناطق است و میخواهد مناطق قبایلی را به صورت کامل تحت کنترل خود درآورد.
شاهدالرحمان، یکی از این بزرگان میگوید که شماری از بزرگان قبایل با این تصمیم پاکستان موافق اند و شماری مخالف، اما نیروهای نظامی این کشور روی مخالفان برای پذیرش این تصمیم فشار میآورند.
رحیمالله یوسفزی، نویسنده و خبرنگار پاکستانی نیز با تأیید این موضوع به سلاموطندار میگوید که از چندی به اینسو کمیتهیی پنج نفره به این هدف ایجاد شده و برای لغو خودمختاریهای پاکستان فعالیت میکند. به گفتۀ آقای یوسفزی این کمیته تلاش دارد تا این مناطق را شامل ایالت خیبرپشتونخواه گرداند.
به گفتۀ این نویسندۀ پاکستانی، نشست و برخواستها میان رهبران قومی آغاز شده است و عموماً آنها به دو نظر اند؛ شماری از این بزرگان خواهان ملحقشدن قبایل به ایالت خیبرپشتونخواه هستند و عدهیی دیگر خواهان تشکیل صوبهیی جداگانه برای باشندهگان قبایل.
با این حال آگاهان به این باورند که پاکستان حق ندارد قبایل آزاد را تحت کنترل کامل خود درآورد و این موضوع در تضاد با موافقتنامۀ خط دیورند است. به گفتۀ این آگاهان، اگر این گونه شود، به خواست افغانستان هیأتی از جامعۀ جهانی خواستار همهپرسی در قبایل آزاد شده و پس از آن هر تصمیمی را که آنها اتخاذ کنند، عملی خواهد شد.
عبدالحمید مبارز، پژوهشگر و نویسنده در این باره میگوید که مناطق قبایل در زمان نفوذ بریتانیا مناطقی آزاد بودند که بعداً پاکستان این مناطق را به ارث برد. به گفتۀ آقای مبارز این منطقه نزد پاکستانیها نیز به نام «علاقۀ غیر» شهره است. او میگوید که پاکستان به بهانۀ تروریستپروری از یکسو و آمریکا از سوی دیگر، باشندهگان این مناطق را میکشند و اکنون کمر برای کنترل کامل این مناطق بسته اند.
تلاش کردیم تا در این باره نظر وزارت اقوام و قبایل را نیز داشته باشیم، اما موفق نشدیم.
مناطق قبایلی پاکستان در ساختار سیاسی این کشور «FATA» خوانده میشوند.
پس از حملۀ آمریکا و متحدانش به افغانستان در سال ۲۰۰۱ و شکست رژیم طالبان گفته میشود که بسیاری از رهبران طالبان و نیروهای وفادار به این گروه و نیروهای القاعده به منطقۀ شمال و شمالغرب پاکستان رفتند و در مناطق مختلف به ویژه مناطق قبایلی مسکنگزین شدند.
