عطا کجا رفت؟

شماری او را به نام امپراتور شمال می‌شناسند و شماری هم صرفاً یک چهرۀ جهادی. او را می‌توان یکی از قدرتمندترین مردان حزب جمعیت قلمداد کرد. عطامحمد نور، مردی رک‌گو و باهیبت است و در جریان تمامی سخنرانی‌هایش این دو خصلت را می‌توان به آسانی تشخیص داد. نور را شماری مغز متفکر و هم‌سطح حنیف اتمر، عقب عبدالله عبدالله و حزب جمعیت می‌دانستند. می‌دانستند؛ زیرا روابط عطامحمد نور و عبدالله عبدالله پس از آن که آقای نور گفت‌وگوها با ارگ را شخصاً آغاز کرد و ریاست اجرایی را دور زد، به وخامت گرایید.

نور در چندین سال حکومت بر ولایت بلخ، با مدیریت عالی توانست ضرب شصت خود را به حریفان، علی‌الخصوص آنانی که جمعیتی نبودند نشان دهد. بارها تلاش شد تا این چهرۀ قدرتمند تاجیک به سرنوشت عبدالرشید دوستم، معاون نخست رئیس جمهور دچار شود؛ اما تمامی تلاش‌ها بی‌نتیجه ماند و چهرۀ او تا همین اواخر هم به عنوان رهبر تاجیک‌ها و مسعود ثانی در حال عروج بود؛ اما تمام این صعودها با کاهش تنش‌ها میان نور و غنی ته کشید. در این دوئل به باور بسیاری، غنی از میدان برنده بدر آمد و عطا شکست خورد. این باور حتی در میان آنانی که سنگ رئیس اجرایی جمعیت و امپراتور شمال را به سینه می‌زدند پدیدار گشت.

اما واقعاً نور با تاجیک‌ها به گونۀ کلی و با هوادارانش چه کرد؟

عطامحمد نور که در انتخابات 2014 یکی از عمده‌ترین حامیان عبدالله عبدالله بود، پس از مدتی وارد گفت‌وگوی مستقیم با ارگ شد و علت ورودش را «ناکامی رئیس اجرایی در حق‌طلبی به عنوان نیمی از بدنۀ قدرت» عنوان کرد؛ موضوعی که تا حال حل‌ناشده باقی‌ست. هواداران دوآتشه چنان شور و ولعی برای عطا نشان دادند که با کاهش تنش‌ها میان والی بلخ و ارگ، به یک باره به انزوا رفتند.

مخالفان داخلی آقای نور اما، حضور پررنگ والی بلخ در برابر ارگ را به سبب پول‌هایی می‌دانستند که به گفتۀ آنان در بانک‌های خارجی مسدود شده است؛ ادعاهایی که پس از فروکش‌ کردن تنش‌ها بیش از پیش باورپذیر شد. گفت‌وگوهای نور با تیم ارگ با پذیرفتن چند کرسی ـ آن هم نه چندان کلیدی ـ پایان یافت. او خود نیز در همایشی گفته بود که شماری به دنبال سوء‌استفاده از جو به وجود آمده‌‌اند.

عملکرد رئیس اجرایی حزب جمعیت سوای بروز تمامی تنش‌ها میان هوادارانش، سبب گردید تا تاجیک‌ها هم در چندین جبهه موضع بگیرند. شماری همچنان هوادار عطامحمد نور باقی ماندند. شماری جبهۀ عبدالله عبدالله را به امید برنامه‌های آیندۀ رئیس اجرایی محکم گرفتند و بخش سومی به هر دو پشت کرده و بی‌طرفی اختیار کردند. نور که احتمالاً یکی از نامزدان ریاست جمهوری خواهد بود، هواداران خود را ناخواسته به چندین بخش تقسیم کرد و خلاف برنامه‌های ارگ که هر روز به سمت انسجام و یگانگی برای آمادگی انتخابات پیش‌رو جریان دارد، تیم نور احتمال پیروزی‌اش را کاهش داد.

نقش حامد کرزی رئیس جمهور پیشین، اکنون خیلی پررنگ‌تر از عطامحمد نور شده است. کرزی با سیاست‌های ضدآمریکایی‌اش هرگز متحدانش را از خود نرنجانده و همواره به دنبال ساخت‌وساز ائتلاف‌های مختلف بوده است. بدون شک در رقابت‌های آینده تیم کرزی خیلی پیشتر از نور قرار خواهد گرفت. نور با هشداردادن‌ها به رئیس اجرایی و به ناتوانی متهم‌کردن وی، خودش را به انزوا برد. با این که بارها تلاش کرده و ائتلاف‌های بزرگی را سروسامان داده است، اما نبود عبدالله عبدالله در کنارش را نمی‌توان دست‌کم گرفت.

مطمئناً حزب جمعیت نامزدی را برای انتخابات ریاست جمهوری معرفی خواهد کرد. اما اگر این نامزد عطامحمد نور باشد، برای رسیدن به کرسی ریاست جمهوری مطمئناً با موانع بزرگی روبه‌رو خواهد شد.