- نامزدانی که برای تأمین امنیت، استقرار صلح، مبارزه با فقر و فساد و تغییر روابط و اجرائات مجلس آستین بالا زدهاند، تا چند روز دیگر مهلت کارزارهای انتخاباتیشان پایان خواهد یافت. سلاموطندار خواسته پیش از آن که شور و هلهلۀ کارزارهای انتخاباتی خاموش شود، بر روی شعارهای انتخاباتی نامزدان کابل مداقه کند تا پس پشت ذهن و زبان نامزدان مجلس نمایندگان را پدیدار کند. این سنجش شامل نحوۀ تبلیغات انتخاباتی، شعارهای تکتک نامزدان، شیوۀ نوشتار و چگونهگی رساندن پیام و مشخصات فردی نامزدان میشود.
با بررسی این شعارها به این نتیجۀ میرسیم که بخشی از نامزدان مجلس نمایندگان یا از مجلس تعریف دیگری دارند و یا هم اصلاً از صلاحیتها و مسئولیتهای یک نمایندۀ مجلس آگاهی ندارند. شعارها تقریباً شامل هر چیزی میشود؛ هر آنچه که به ذهن رسوخ میکند و میتوان ردوپای آن را در حوزۀ سیاست، اجتماع، اقتصاد و فرهنگ پی گرفت: از تأمین امنیت سرتاسری، صلح، مبارزه با فقر، مبارزه با مافیای اقتصادی و سیاسی گرفته تا ازبین بردن تعصبات قومی، سازندگی، خودکفایی و حتی رفع مشکل ترافیک کابل.
یکی از نامزدان نوشته است که «ما قیام میکنیم». آن دیگری از «علمیت» دم زده و یکی هم «حجاب اسلامی» را شعار قرار داده است. عبدالهادی ارغندیوال، رهبر حزب اسلامی و از نامزدان مجلس نمایندگان که با شعارِ حفظ ارزشهای اسلامی، عدالت اجتماعی، وحدت ملی، صلح سرتاسری، خدمت به مردم و مبارزه با هر نوع فساد، پا به میدان رقابتهای انتخاباتی گذاشته است، میپذیرد بیشتر مواردی که در شعارها و بنرهای تبلیغاتیاش ذکر کرده، فراقانونی است و ربط چندانی با کار یک نماینده در مجلس ندارد. با این حال آقای ارغندیوال میگوید که مبارزۀ وی به مجلس خلاصه نمیشود و آنان برای تحقق عدالت اجتماعی، صلح، وحدت ملی و خدمت به مردم، راه طولانییی در پیش دارند.
حسنیه سهاک با شعار «صلح، امنیت، تعلیم»، عبدالقیوم خیرخواه با شعار «امنیت، قانونیت، کار» و مصطفی سلطانی با شعار «من به دنبال صلح و عدالت هستم» در تلاش راهیافتن به مجلس نمایندگان هستند. دربارۀ ارتباط این شعارها با کار وکیلان مجلس، کوشیدیم تا نظر حسنیه سهاک، عبدالقیوم خیرخواه و آقای سلطانی را داشته باشیم. ولی از این میان تنها آقای سلطانی حاضر به گفتوگو شد و او نیز پس از پرسشهای خبرنگار تحقیقی سلاموطندار، با درخواست زمان بیشتر برای ارائۀ پاسخ، تلفون را قطع کرد و دیگر پاسخ نداد.
در بخش دیگر شعارهای زیبا و رویایی نامزدان قرار دارد. این شعارها نیز شامل تکبیتها، گزینگوییهای رهبران جنگ و شعارهای خردوکلان عوامفریبانهیی چون «کاندیدای نسل خرد و دانایی»، «در کنار هم میایستیم و میسازیم»، «قول ما عمل است، نه شعار»، «آمدیم تا امیدواریها را برگردانیم»، «کابل من، آبادی و آرامی حق تو است»، «صدای اکثریت خاموش» و «انکشاف متوازن، عدالت اجتماعی، مشارکت ملی» میباشد.
فاروق بشر، آگاه امور سیاسی و حقوقی میگوید، بیشتر نامزدانی که با شعارهای کلان و رؤیایی وارد کارزارهای انتخاباتی شدهاند، یا از صلاحیتها و مسئولیتهای نمایندگان مجلس اطلاعی ندارند و یا هم با این گونه شعارها در تلاش فریب مردماند. به گفتۀ آقای بشر، مادۀ 91 قانون اساسی در مورد صلاحیتهای اعضای مجلس نمایندگان روشنی انداخته و در این قانون آمده است که: ولسی جرگه دارای صلاحیتهای اختصاصی ذیل میباشد:
- اتخاذ تصمیم در مورد استیضاح از هر یک از وزرا مطابق به حکم ماده نود و دوم قانون اساسی؛
- اتخاذ تصمیم راجع به پروگرامهای انکشافی و بودجۀ دولتی؛
- تأیید یا رد مقرریها مطابق به احکام این مادۀ قانون اساسی.
شماری از نامزدان با استفاده از تصاویر فرماندهان جهادی، شخصیتهای سیاسی و افراد متنفذ مذهبی کوشیدهاند تا از احساسات مردمی بهره برده و از این مسیر نیز برای خود رأی جمعآوری کنند. برخی نیز که در بالا صرفاً نامشان ذکر شده، به گونههای مختلف به اصطلاح ژست گرفتهاند؛ تا مخاطب فریب فیگور «چیزفهمی» و «مصممبودن»شان را بخورد.
بررسیهای سلاموطندار نشان میدهد که شعارهای بیش از 30 نامزد مجلس نمایندگان یکسان و مشابه است. «تدبیر امروز، توسعۀ فردا» شعار احمدشکیب فراهی و محمدلایق ملکزاده، «تعهد و عمل» شعار محمدیونس هوتک، انجنیر مولاگل احمدزی، شینکی کروخیل، قیسالله سمکنی، عیدیمحمد شارقی، زمرک پادخوابی، نورالرحمان اخلاقی و تاجمحمد مجاهد، «انسانیت، اسلامیت، افغانیت» شعار جنرال عبدالواحد طاقت، فریدخان زرمتی و جلاتخان شینوزاده و «پیوسته با مردم، فراتر از جناحهای سیاسی» شعار حاجی زرگی حبیبی، جاوید کوهستانی و محمدهاشم کریمی میباشد.
گذشته از این موارد، برخی از نامزدان در رقابتهای انتخاباتی، یا دقت به خرج نمیدهند و یا هم سواد کامل خواندن و نوشتن را ندارند؛ زیرا نشانههای اشتباهات املایی در بنرهای تبلیغاتیشان مشهود است. به گونۀ مثال، برخی از نامزدان برخاستهام را برخواستهام و خدمتگزاری را خدمتگذاری نوشتهاند. شماری صفحۀ رأیدهیشان را اشتباه نوشتهاند؛ در حالی که کتاب رأیدهی 15 ورق دارد، برخی از نامزدان در بنرهای تبلیغاتیشان صفحۀ فهرست نهایی نامزدان مجلس را نوشتهاند. بدتر از همه، نامزدانی نیز وجود دارند که حتی نام خودشان را در بنرها اشتباه نوشتهاند.
سیدحفیظ هاشمی، کمیشنر و سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات در پیوند به چگونگی درج مشخصات شخصی، شمارۀ انتخاباتی، صحفۀ رأیدهی و دیگر مواردی که رأیدهنده را در انتخاب نامزد دلخواهش کمک کند، میگوید، برای نامزدان نوارهای تصویرییی که حاوی نحوۀ انتخاب شعار است، داده شده، اما دربارۀ درج معلومات شخصی و مشخصات نامزدان در بنرها تاکنون مقرره و یا رهنمودی تهیه نشده است.
در بخش دیگر این گزارش به نامزدانی که معلومات فردی و مشخصاتشان را در صفحۀ رأیدهی به صورت درست و کامل درج نکردهاند، پرداخته شده است. بیشتر از 70 درصد نامزدان شمارۀ تماس و ایمیل و 50 درصد هم صفحۀ رأیدهیشان را درج نکردهاند و برخی از نامزدان نیز شمارۀ صفحۀ رأیدهیشان را اشتباه نوشتهاند.
به هر حال و با وجود تمامی این کمکاریها، گزافهگوییها، تخطیها و مشکلات، این کارزار پایان خواهد یافت؛ اما شاید بتوان از انسدادها و چالشهای این دوره درس گرفت و در دورههای بعد آنها را تکرار نکرد.
