تهران از گسترش قلمرو داعش سخت نگران است. واقعیت این است که گروه داعش خودش را تا مرزهای ایران رسانده است. پیشرویهای اخیر داعش در سوریه و عراق، به این گروه فرصت داده تا در نزدیکی مرز ایران سنگر بگیرد.
فرمانده زمینی سپاه پاسداران انقلاب ایران، چند روز پیش اذعان کرد که کشورش نگران گسترش داعش است. او از این هم فراتر رفت و گفت که داعش برای خودش شبکههایی حمایتی، حتا در درون قلمرو ایران درست کرده بود، اما این شبکهها ظاهراً کشف و متلاشی شده اند.
تهران از ناحیۀ ظهور داعش در قلمرو افغانستان نیز نگران است. برافراشته شدن پرچم داعش در برخی از روستاهای ولایتهای فراه و هرات، تهران را دچار تشویش کرده است. چندی پیش رضا بهرامی سفیر ایران در افغانستان در یک گفتوگوی تلویزیونی اظهار داشت که تهران ظهور داعش را در افغانستان یک خطر بالقوه میداند. معنای این سخن این است که داعش در افغانستان هنوز آنقدر فعال نیست که تهران آن را در فهرست تهدیدهای بالفعل اضافه کند.
اما سفر نمایندهگان طالبان به تهران نشان میدهد که ایران ظهور داعش در مناطق زیر کنترل طالبان را تهدیدی جدی میداند. چندی پیش خبرگزاریهای ایرانی وابسته به سپاه پاسداران اعلام کردند که تهران از نمایندهگان طالبان میزبانی کرده است. ظاهراً چند تن از نمایندهگان طالبان، از قطر به تهران آمده و با مقامهای استخباراتی ملاقات کردند. اظهارات ضدونقیض سخنگویان رسمی دولت آقای روحانی نشان داد که میزبانان طالبان در تهران، نهادهای استخباراتی و اطلاعاتی هستند. وزارت خارجۀ ایران و ریاست جمهوری آن کشور، از تایید سفر هیأت طالبان به تهران خودداری کرد. دولت آقای روحانی نخواست مسؤولیت این میزبانی را بر دوش گیرد، اما روشن است که مقامهای اطلاعاتی و استخباراتی ایران از هیأت طالبان به گرمی استقبال کرده اند.
به نظر میرسد که سفر هیأت طالبان به تهران، بیشتر با موضوع ظهور داعش گره خورده است. حتماً مقامهای استخباراتی و اطلاعاتی ایران میدانند که شماری از فرماندهان طالبان، علم داعش را بلند کرده اند. آنان همچنان میدانند که برخی از قاچاقبران مواد مخدر و دیگر شبکههای تبهکار نیز پرچم داعش را برافراشته اند تا به جنایتهایشان پوشش ایدیولوژیک دهند. تمام این اتفاقات در مناطق زیر کنترل طالبان میافتد. مقامهای استخباراتی و اطلاعاتی ایران به احتمال قوی از هیأت طالبان خواسته اند تا در مورد ظهور گروه داعش در افغانستان معلومات بدهند.
مولوی عبدالرووف کسی که چندین ماه پیش، خودش را نمایندۀ ابوبکر البغدادی در هلمند اعلام کرده بود، از فرماندههان معروف طالبان در آن ولایت بود. برخی از منابع تندروان خبر میدهند که این مولوی به سلفیگری گرایش شدیدی داشت و با زبان عربی به فصاحت صحبت میکرد. ظاهراً تلاشهای شورای کویته برای بازگرداندن او به تشکیلات طالبان بینتیجه مانده بود. مولوی عبدالرووف در حملۀ پهپادهای آمریکایی به مخفیگاهش، جان خودش را از دست داد. اما روشن است که تشکیلاتی را که او به وجود آورده بود، تا حال فعالیت میکند. به نظر میرسد که تهران از همین تشکیلات و ایتلاف احتمالی آن با مافیای مواد مخدر که در هلمند بسیار نیرومند است، نگران میباشد.
موضع طالبان این است که در مناطق زیر کنترول آنان هیچ گروه دیگری فعالیت ندارد، اما این دیگر واضح شده است که شماری از فرماندههان آنان و متحدان آسیای میانهیی ملاعمر حالا داعش را ترجیح میدهند. احتمال درگیریهای نظامی میان طالبان و داعش نیز وجود دارد. یک احتمال این است که سازمانهای اطلاعاتی و استخباراتی ایران، برای سرکوب داعش در افغانستان از طالبان حمایت کنند. سفر هیأت طالبان به تهران و مصاحبههای نمایندهگان طالبان، با بخش پشتوی صدا و سیمای ایران، این نگرانی را بیشتر ساخته است.
سازمانهای استخباراتی برای دفع تهدیدهایی که متوجه کشورهایشان است، به سادهترین روشها متوسل میشوند. سازمانهای استخباراتی و اطلاعاتی ایران هم شاید تصور کرده باشند که حمایت از طالبان در برابر داعش، کمهزینهترین راه برای مقابله با گسترش قلمرو ابوبکر البغدادی در افغانستان است. اما چنین سیاستی برای آیندۀ منطقه مضر است. ایران باید برای مقابله با داعش، از دولت مرکزی افغانستان حمایت کند. تهران باید به جای تکرار سیاست ناکام سرمایهگذاری روی گروهها، به تحکیم روابط با دولت مرکزی و نهادهای رسمی دولت افغانستان بپردازد. گسترش قلمرو دولت و حاکمیت قانون و توسعۀ اقتصادی روستاهای آشوبزده، منطقه را در برابر ظهور داعش و هر گروه تروریستی دیگر بیمه میکند. حمایت از طالبان در جنگ با داعش، مناطق آشوبزدۀ افغانستان را بیشتر بحرانی میسازد و آن را به کانون صدور بحران به کل منطقه بدل میسازد.
سیاست حمایت از گروههای مسلح افراطی در برابر گروههای دیگر یک تجربۀ ناکام است. یک افغانستان مدرن و امن به سود همۀ کشورهای همسایه است. همسایههای افغانستان باید سیاست اعلامی و اعمالی خود را در قبال افغانستان هماهنگ کنند و از روندهایی حمایت کنند که ثبات را در افغانستان جنگزده تضمین میکند. هر نوع معامله با بازیگران مسلح ضد دولتی، به ثبات افغانستان ضرر میرساند. دولت افغانستان نیز باید تحرکات تمامی همسایگانش را در نظر داشته باشد و بر مبنای منافع امنیتی کشور، در قبال آن موضعگیری کند.
