یوشینوری اوسومی، دانشمند جاپانی در سال 2016 برندۀ جایزه نوبل در بخش فزیولوژی و پزشکی شد. او این جایزه را به دلیل پژوهشش در مورد خویشتنخواری در مخمرها بهدست آورد. پژوهش آقای اوسومی نشان داد که دورههای کوتاه روزهداری بر روند تجدیدپذیری سلولها تاثیر مثبت داشته و روند پیری را کندتر میکند.
این پژوهش دربرگیرندۀ موارد زیر بوده است:
آیا سلولها میتوانند خویشتنخواری کنند؟
پاسخ مثبت است. سلولها میتوانند خویشتنخواری کنند. روند مصرف و تجدیدپذیری بخشهای غیرضروری سلولها را خویشتن خواری میگویند. اصطلاح خویشتنخواری یا (autophagy) ترکیبی از دو کلمۀ یونانی به معنای خویشتنخواری است. خویشتنخواری به بدن و سلولها کمک میکند تا از شر اندامکهای غیرضروری، سلولهای آسیبدیده و مرده خلاص شود. پایان زندهگی برای یک سلول به معنای پدید آمدن سلول جدید در آینده است.
این خصیصه 60 سال پیش کشف شده بود، با این حال، پژوهش یوشینوری اوسومی منجر به شناسایی ژنهایی شد که این پدیده را به وجود میآورد. نتیجۀ مطالعه نشان داد که چنین ژنهای در بدن تمام زندهجانها از جمله انسان وجود دارد.
خویشتنخواری چه سودی دارد؟
خویشتنخواری مسئولیت تجدیدپذیری سلولهای بدن، مبارزه با عفونتها و سموم را به عهده دارد. بیقاعدهگی در روند خویشتنخواری به بیماریهای گوناگونی نظیر سرطان، دیابیت نوع 2 و آلزایمر مرتبط است. گفته میشود که سلول مبتلا به یک بیماری تلاش میکند تا باکتریاها را با همان راهکار و پروتئینی هضم کنند که در روند تجدیدپذیری سلول از آن استفاده میکند. اگر تصمیم بگیریم که با شیوۀ خویشتنخواری سلولهای سرطانی را متاثر بسازیم، باید به گونۀ عمل کنیم که بدن فکر کند این سلولهای سرطانی همان سلولهای آسیب دیده است تا خود تلاش کند این سلولها بدون استفاده از کیمیادرمانی از بین ببرد.
روزهداری چهگونه روی خویشتنخواری سلولها تاثیر میگذارد؟
در دروان روزهداری سطح گلوکوز خون پایین میآید و به همین دلیل روند تولید انسولین که عمل رساندن گلوکوزبه بافتهای بدن را به عهده دارد، کند میشود. در بدن انسان این عمل بدان معناست که عرضۀ مواد مغذی به بدن متوقف شده و بدن جبراً به حالت بقا سوق داده میشود. در همین حالت است که تولید قندافرایی شروع میشود که این موضوع در تحریک روند خویشتنخواری یک عامل کلیدی به شمار میرود. این عمل سبب واکنش دفاعی بدن میشود که در این حالت بدن برای تأمین مواد مغذی مورد نیازش از سلولهای که به پایان زندهگیشان رسیدهاند، استفاده میکند.
آیا پیشتر در این باره چیزی میدانستیم؟
تاثیر مثبت روزهداری مدتهاست که شناخته شده است. روزهگرفتن 40 روزۀ مسیحیان و یهودیان در انجیل توضیح داده شده است. در پاریس مردم مجبور بودند برای 50 روز از غذاخوردن دست بکشند، با این حال اسلام محدودیت در خوردن غذا را به ماه رمضان محدود کرده است.
هرودوتس نوشته است که مصریان عادت داشتند که برای بهبود سلامتی نظاممند هر ماه 3 روز، روزه بگیرند. سقراط، افلاطون، بایرون، والتر، میلتون، نیوتن، لئو تولستوی وغیره همواره و بهگونۀ منظم روزه میگرفتند.
راه درست روزهداری چیست؟
باید خیلی مراقب باشید. در مشوره با پزشکتان اقدام به روزهگیری کنید. برای سوخت کاربوهایدریتهایی که در طول روز مصرف کردهاید و حفظ آن به شکل مواد قندزا، به طور میانگین به 8 تا 12 ساعت زمان نیاز دارید و روند خویشتنخواری پس از این مقدار زمان شروع میشود. به این معنا که زمان مناسب برای روزهداری باید دست کم 12 ساعت باشد.
سه روز روزهگرفتن به سلامت شما به شدت زیان میرساند. زیرا در این مدت زمان عناصر مورد نیاز به سلولها نمیرسد و این موضوع سبب تضعیف سیستم ایمنی و عملکرد نادرست اعضای داخلی بدن میشود.
برای روزهداری کوتاهمدت از چه رژیم غذایی باید استفاده شود؟
معروفترین رژیم غذایی 2/5 نام دارد که مایکل موسلی، روزنامهنگار انگلیسی آن را ابداع کرد. در سال 2012 فلمی منتشر شد که موضوع آن را تحقیقات در مورد محدودیتهای کالری تشکیل میداد. به عنوان بخشی از رژیم غذایی در 5 روز هفته باید به صورت عادی غذا میخوردید و در 2 روز دیگر باید مقدار جذب کالری را کاهش – 500 کیلوکالری برای زنان و 600 کیلوکالری برای مردان – میدادید و این مقدار کالری باید در دو وعدۀ غذایی جداگانه وارد بدن شما میشد.
مارتین بیرخان، روزنامهنگار، مربی سلامت و بدنساز یک رژیم غذایی جایگزین به نام 8/16 را پیشنهاد کرد. براساس این رژیم غذایی، شما باید 16 ساعت روزه بگیرید و چند روز در هفته با شکم گرسنه کار کنید. هوفمیکلر، از یک رژیم دیگر به نام 4/20 پیروی میکند که براساس آن افراد تنها 4 ساعت فرصت دارند غذا بخورند و بقیه زمان را باید با خوردن جوس تازه و میوه خشک سپری کنند.
شما در مورد روزهداری چه فکر میکنید؟ آیا باید روش خویشتنخواری را به عنوان نجاتدهندۀ عمومی در نظر بگیریم؟ لطفاً بهخاطر داشته باشید که پیش از رژیم گرفتن حتما با پزشک مشورت کنید. تحت هیچ شرایطی مجبور نیستید از روشهای که در بالا گفته شد، استفاده کنید. شیوههای که در بالا گفته شد تنها جنبهیی اطلاعاتی دارند.
برگردان: سلاموطندار
