موسسۀ حقوق بشر و دموکراسی افغانستان امروز برای نخستین بار جلسۀ استماعیۀ عمومی قربانیان جنگ را در کابل برگزار کرد.
در این نشست چهار تن از بازماندگان قربانیان جنگ خاطرههایشان و چگونگی از دستدادن عزیزانشان را بازگو کردند.
عزیزاحمد عارف، یکی از بازماندگان قربانیان جنگ که از چندین سال به این سو مصروف آموزش در افغانستان و پاکستان است، میگوید، 6 عضو خانوادهاش را در زمان حکومت دموکراتیک خلق و 9 عضو دیگر خانوادهاش را در حوزۀ حاکمیت حزب اسلامی از دست داده است که تا کنون از سرنوشت 14 تن آنان هیچ خبری در دست نیست.
او میگوید، خانوادهاش در زمان حکومت دموکراتیک خلق از جمله خانوادههای روشنفکر بود و با طرفهای مخالف حکومت فعالیت داشتند؛ اما زمانی که مخالفت آنان با حکومت آشکار شد، ماموران حکومتی به خانۀ آنان حمله کرده و سه برادرش را بازداشت کردند.
عارف میافزاید، خودش به جرم اشتراک در تظاهرات ضدحکومتی به 3 سال حبس محکوم شد.
به گفتۀ عارف، در مدت سه سال حبس در زندان، شکنجههای روحی و جسمی زیادی را متحمل شد و شخصا گواه جاندادن دو نفر از همسنگرانش در زیر پاهای داکتر نجیب، رئیس جمهور پیشین بوده است.
مهناز صادقی یکی دیگر از بازماندگان قربانیان جنگ است که پدر و چهار برادرش را در سال 1358 از دست داده است.
بانو صادقی میگوید که پدرش موسس جنبش دانشجویان بود که بر علیه حکومت ظاهرشاه مبارزه میکرد و حکومت آن زمان 2 هزار عضو جنبش دانشجویان را در سال 1357 بازداشت و زنده به گور کرد؛ اما پدر او که در آن زمان خارج از کشور رفته بود، جان به سلامت برد.
صادقی میافزاید، پس از آنکه پدرش به کشور آمد، ظاهرشاه تلاش کرد تا توجۀ او را برای همکاری با دولتاش جلب کند؛ اما پدرش راضی نشد و در نتیجه همراه با چهار پسرش بازداشت شدند.
او میگوید، برای چندین سال از سرنوشت عزیزاناش اطلاعی نداشت، تا اینکه فهرست 5 هزار قربانی دوران حکومت کمونیستها منتشر شد و نام هر 5 عضو خانوادهاش در میان آنان بود.
در همین زمینه:
حمید رفیع، برادر راحله رفیع، یکی از قربانیان حملۀ انتحاری 24 اسد سال جاری در کورس مهدی موعود است که در شهر کابل رخ داد.
رفیع میگوید، خواهرش دختر زحمتکش بود و با وجود مشکلات فراوانی که داشتند، هرگز تسلیم نشد و به درسهایش ادامه داد تا اینکه در حملۀ انتحاری به کورس مهدی موعود کشته شد.
به گفتۀ حمید، راحله زمانیکه دانش آموز صنف دهم بود، زبان انگلیسی را به خوبی فراگرفته بود و در یکی از مراکز آموزش زبان انگلیسی تدریس میکرد.
حمید میگوید، روزیکه در کورس موعود انفجار شد، بیش از 6 ساعت تمام شفاخانههای شهر کابل را گشتند تا خواهرش را پیدا کنند؛ اما هیچ اثری از راحله نبود و پس از مراجعه به طب عدلی جسد راحله را از روی لباس و ساعتاش شناختند.
حمید با مشورۀ پدر و اقواماش پولی را که قرار بود برای راحله مراسم ختم قرآن بگیرند، یک کتابخانه به نام او ایجاد کرد که اکنون بیش از 7 هزار جلد کتاب دارد.
عالیه عظیمی دیگر بازماندۀ قربانیان جنگ میگوید، پدرم که در زمان حکومت طالبان ملاامام مسجد بود با چند نفر از ریش سفیدان روستا برای گفتوگوی صلح نزد طالبان رفتند؛ اما پیش از اینکه به آنجا برسند، طالبان آنها را گلوله باران کردند.
نزدیک به چهاردهه جنگهای داخلی، قربانی زیادی از مردم افغانستان گرفته است. آمارهای تازهیی که از سوی سازمانهای حقوق بشری ارائه شده است، تنها در سالهای اخیر روزانه حدود 200 نفر در افغانستان کشته میشوند.
