.jpg)
جنرال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی و معاون نخست رئیس جمهور که به صداقت و مردمداری شهرت دارد، پس از سالها مبارزۀ نظامی پا به عرصۀ سیاست گذاشت و در سال 1371 خورشیدی حزب جنبش ملی را بنیان گذاشت؛ حزبی که بیشترین اعضا و طرفدارانش را ترکتباران افغانستان تشکیل میدهند.
طرفداران حزب جنبش ملی در سه دور انتخابات ریاست جمهوری گروهگروه به پای صندوقهای رأی رفتند و به دستور جنرال دوستم به نامزد مورد حمایت او رأی دادند و در آخرین انتخابات ریاست جمهوری، او را بر کرسیِ معاونت نخست ریاست جمهوری نشاندند. حال پرسشی که مطرح میشود این است که آقای دوستم در طول این دوران برای ترکتباران افغانستان چه کرده است؟
برای پاسخ این پرسش باید کمی به عقب برگردیم و زندهگی سیاسی جنرال دوستم را پس از روی کارآمدن نظام جدید در افغانستان مرور کنیم. به این منظور از اولین انتخابات ریاست جمهوری یا انتخابات سال 1383 که آقای دوستم از آدرس ترکتباران نامزد انتخابات ریاست جمهوری بود، شروع میکنیم.
جنرال دوستم در اولین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان شرکت کرد و با بهدستآوردن 10 درصد کل آرا به عنوان چهارمین نامزد پرطرفدار شناخته شد.
پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1383 حکومت منتخب به ریاست حامد کرزی شکل گرفت و جنرال دوستم به عنوان رئیس «ارکان سرقومندانی اعلای قوا» منصوب شد. اما مدت زیادی از مسئولیت جدیدش نگذشته بود که موضوع ربودهشدن «اکبر بای» از سوی افراد مسلح وفادار به جنرال دوستم به رسانهها درز کرد. این موضوع رابطۀ آقای دوستم را با حامد کرزی، رئیس جمهور وقت بههم زد و کرزی در واکنش به این موضوع وظیفۀ جنرال دوستم را به حالت تعلیق درآورد، خانهاش را محاصره و خودش را ممنوعالخروج، و بعدها به ترکیه تبعیدش کرد.
.jpg)
آقای دوستم مدتی را در تبعید گذارند، اما پس از تظاهرات ترکتباران افغانستان در معاملۀ پنهانی با حامد کرزی دوباره به کشور برگشت.
دوستم در انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 از حامد کرزی حمایت کرد و به خاطر کارزارهای انتخاباتی تیم کرزی به شمال کشور رفت. او در دوران مبارزات انتخاباتی از جامعۀ ترکتباران خواست تا به تیم انتخاباتی حامد کرزی رأی دهند و مردم نیز چنین کردند.
حمایت دوستم از کرزی، سبب پیروزی آقای کرزی شد و او برای بار دوم بر کرسی ریاست جمهوری تکیه زد، اما محرومیت و مشکلات ترکتباران نهتنها برطرف نشد، بلکه محرومیتها بیشتر از پیش افزایش یافت تا جایی که در اواخر دور دوم حکومت آقای کرزی، بخشهایی از مناطق ترکنشین شمال کشور به دست طالبان افتاد.
در سومین دور انتخابات ریاستجمهوری، جنرال دوستم در حالی در قامت معاون اول به تیم انتخاباتی «تحول و تداوم» به ریاست محمداشرف غنی رئیس کنونی حکومت وحدت ملی پیوست که آقای غنی پیش از آن با نشر مقالهیی دوستم را جنایتکار و قاتل خوانده بود. به همین دلیل شماری از نخبگان ترکتبار پیوستن جنرال دوستم به تیم رئیس جمهور غنی را اشتباه خوانده و در کارزارهای انتخاباتی از تیمهای رقیب رئیس جمهور غنی حمایت کردند.
در سوی دیگر اما، پیوستن جنرال دوستم به عنوان معاون اول تیم «تحول و تداوم» بسیاری از ترکتباران را که سالها درد محرومیت را میکشیدند، به وجد آورده بود. ترکتباران به امید اینکه موفقیت تیم «تحول و تداوم» به محرومیتهای چندین سالۀ آنان پایان دهد، در دوران مبارزات انتخاباتی بهگونۀ بیپیشینهیی در حمایت از تیم رئیس جمهور غنی به میدان مبارزات آمدند و در روز رأیگیری نیز بهگونۀ گسترده به پای صندوقهای رأی رفتند و به این تیم رأی دادند.
با تلاشها و حمایتهای ترکتباران تیم رئیس جمهور غنی به قدرت رسید، اما پس از پنج سال زمامداری این تیم نهتنها گرهی از مشکلات ترکتباران باز نشده است که مشکلات بیشماری دامنشان را گرفته است. اکثر ولایتهای شمالی ناامن شده و دامنۀ جنگ بیشتر از پیش گسترش یافته است.
جنرال دوستم در زمان معاونتاش نهتنها نتواست از آرمانهای ترکتباران پاسداری کند که حتی پس از قضیۀ احمد ایشچی سلب صلاحیت شده و مجبور شد به تبعید خودخواسته به ترکیه برود.
ضربۀ دیگری را که جنرال دوستم در دوران معاونتاش به جامعۀ ترکتباران وارد کرد، خالیکردن چندین کرسی مجلس نمایندهگان و گماشتن چندین نمایندۀ مجلس در پستهای ولایت و ریاست بود، در حالی که آدمهایی زیادی بودهاند که شایستهگی و پیشبرد این پستها را داشتهاند.
.jpg)
گذشته از اینها، تطبیق پروژههای داعش و طالب در شمال، راندن کدرهای ترکتبار از ادارههای مهم حکومتی-بر اساس گزارش چند ماه پیش سلاموطندار، درصدی ترکتباران در ادارههای حکومتی از 15.6 درصد به 5 درصد کاهش یافته است- و توطئه در مقابل فرماندهان مبارز و وطندوست از دیگر ضربههایی بوده است که جنرال دوستم بر پیکر جامعۀ ترکتباران وارد کرده است؛ نتیجۀ این ضربهها تبدیلشدن مناطق ترکنشین افغانستان در شمال و شمالشرق کشور به مرکز امن تروریستهای داخلی و خارجی بوده است.
اما جنرال با تمام این رسواییها و جفاهایی که حکومت رئیس جمهور غنی بر او تحمیل کرد، پس از ورود به کابل، دوباره به درگاه غنی شتافت تا در بدل معاملهیی در انتخابات پیشرو از رئیس جمهور غنی حمایت کند، اما تیرش به سنگ خورد و از روی ناچاری به تیمی پیوست که در چندین دور انتخابات متحمل شکست شده است.
جنرال دوستم برخلاف انتظار ترکتباران اینبار به اردوی عبدالله عبدالله پیوست و عنایتالله بابر فرهمند رئیس دفترش را به عنوان معاون اول این تیم معرفی کرد.
عنایتالله بابر فرهمند که با رأی مردم جوزجان به مجلس نمایندهگان راه یافته بود، به دلیل منافع شخصیاش از نمایندهگی مردم در مجلس دست برداشت و ریاست دفتر معاون اول رئیس جمهور را به عهده گرفت. فرهمند در دوران ریاستاش بر دفتر معاون اول رئیس جمهور تنها کاری که توانست انجام دهد، معرفی فردی به عنوان سخنگوی یکی از وزارتخانهها بود، اما مکتوب معرفیاش رد شد.
حال پرسشهایی که در ذهن ترکتباران مطرح میشود این است؛ آیا ترکتباران از آقای فرهمند حمایت خواهند کرد؟ آیا کاری که جنرال دوستم از پس انجامش برنیامد، فرهمند قادر به انجامش خواهد بود؟
در پاسخ باید گفت که جوانان و دانشآموختهگان ترکتبار پاسخ این پرسشها را خوب میدانند و مطمئناً پس از این در گرو کسی نخواهند ماند که در دوران مأموریت پنج سالهاش، جز رسوایی و محرومیت بیشتر ترکتباران هیچ دستاوردی نداشته است.
ذبیحالله اکبری
