سال 1397 سال تحولات مهم سیاسی برای افغانستان بود؛ اما این سال از لحاظ سیاسی برای حکومت وحدت ملی سال خوبی نبود. در سال 1397 تلاشهای حکومت وحدت ملی برای گفتوگوهای صلح کاملا به بنبست خورد و ایالات متحده در یک چرخش بیپیشینه، به گونۀ مستقیم با گروه طالبان، وارد گفتوگو شد.
پاکستان دوباره به میدان بازی برگشت، روابط ایالات متحدۀ آمریکا و حکومت افغانستان شکرآب شد و طالبان در صحنۀ سیاسی حضور نیرومند پیدا کردند.
تیم سیاسی رئیس جمهوری غنی به عنوان تیم حاکم در این سال دچار انشعاب شد و این امر رئیس جمهور را به تجدید قوا واداشت. در این گزارش به صورت اجمال به مهمترین رخدادهای سیاسی سال 97 میپردازیم.
گفتوگوهای صلح
حکومت وحدت ملی به رهبری محمداشرف غنی با اعلام گفتوگوهای بدون قیدوشرط تلاش کرد تا گروه طالبان را به میز مذاکره بکشاند، اما گروه طالبان تا کنون حاضر نشده است با حکومت افغانستان وارد گفتوگوهای مستقیم شود.
با این حال، رئیس جمهور غنی به تلاشهایش برای ترغیب طالبان به گفتوگوهای مستقیم با حکومت ادامه داد که یکی از آنها پیشنهاد آتشبس حکومت در روزهای عید فطر بود. طالبان هرچند با این پیشنهاد موافقت کرد، اما پس از پایان سه روز آتشبس حملات خود را از سر گرفتند.
پس از بینتیجه ماندن تلاشهای حکومت افغانستان، ایالات متحده آمریکا، زلمی خلیلزاد را به عنوان نمایندۀ آمریکا برای صلح افغانستان منصوب کرد تا با طالبان وارد گفتوگو شود.
زلمی خلیلزاد پس از گرفتن این مسئولیت با طالبان وارد گفتوگو شد و در جریان چند ماه گذشته توانست 5 بار با نمایندگان طالبان گفتوگو کند که دستاوردهایی نیز در پی داشته است. با این حال، این 5 دور گفتوگوها بدون حضور نمایندگان حکومت وحدت ملی برگزار شد که این موضوع سبب نگرانی رئیس جمهور شد. غنی در واکنش به پیشرفتها و دستاوردهای این نشستها گفت که او هیچگاه پای هیچ معاهدۀ ننگینی امضا نخواهد کرد.
نشست مسکو که در آن سران احزاب سیاسی و مقامهای حکومت پیشین با نمایندگان طالبان دیدار کردند رئیس جمهور غنی را بیشتر از پیش آشفته و نگران کرد.
روابط با پاکستان
با روی کارآمدن دونالد ترامپ، رویکرد آمریکا نسبت به پاکستان تغییر کرد. فشارهای آمریکا بر پاکستان سبب ایجاد شرایط نامساعد در این کشور شد و حکومت افغانستان آن را دستاوردی در راستای تلاشهای خود قلمداد کرد؛ اما به دلیل چرخش در سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا و تشکیل دولت تازه به رهبری عمران خان، پاکستان دوباره به میدان بازی برگشت.
در تازهترین مورد عمران خان، نخست وزیر پاکستان چندی پیش گفت که در افغانستان حکومت تازه و فراگیر تشکیل خواهد شد و حکومت افغانستان نیز در واکنش به این سخنان عمران خان، سفیر پاکستان را به وزارت خارجه فراخواند.
با این حال، حکومت پاکستان در روند مذاکرات صلح افغانستان نسبت به حکومت وحدت ملی از جایگاه خوبی برخوردار است و به گونۀ مستقیم در روند گفتوگوهای صلح دخیل است.
افغانستان و آمریکا
پیشرفت در گفتوگوهای صلح، تمایل ایالات متحده برای توافق با طالبان و احتمال خروج نیروهای خارجی از افغانستان، روابط کابل و واشنگتن را با مشکلاتی مواجه کرده است. در تازهترین مورد حمدالله محب مشاور امنیت ملی، زلمی خلیلزاد نمایندۀ ویژۀ آمریکا برای صلح افغانستان را به مشروعیتزدایی و به حاشیهرانی حکومت وحدت ملی متهم کرد و افزود که خلیلزاد در افغانستان در پی منافع شخصی خود است.
این گفتهها با واکنش تند وزارت خارجۀ آمریکا مواجه شد و روابط کابل واشنگتن را به گونۀ بیپیشینهیی تیره ساخت. پیش از این نیز، خبرهای از بروز اختلاف میان زلمی خلیلزاد نمایندۀ ویژۀ آمریکا و رئیس جمهور غنی به بیرون درز کرده بود، اما سخنان مشاور امنیت ملی افغانستان اوج این اختلافها را آشکار کرد.
انتخابات
حکومت وحدت ملی پس از یک دورۀ طولانی موفق شد، انتخابات مجلس نمایندگان را در 33 ولایت برگزار کند. اما با پایان سال 1397 نتایج نهایی انتخابات مجلس نمایندگان هنوز به گونۀ کامل منتشر نشده است.
کمیسیون مستقل انتخابات که در نتیجۀ بحران پسا انتخاباتی در سال 2014، اعتبار خود را از دست داده بود، حتا با تجدید هیأت رهبری و تعدیل قانون انتخابات، نه تنها اعتبارش اعاده نشد، بلکه پخش گزارشها در مورد تقلبهای گسترده در انتخابات مجلس نمایندگان باعث برکناری هیأت رهبری این نهاد شد.
رئیس جمهور غنی هیأتی جدیدی را برای کمیسیونهای انتخاباتی برگزید و قرار است اعضای جدید کمیسیونهای انتخاباتی، انتخابات ریاست جمهوری سال جاری را مدیریت کنند.
اختلافات داخلی
سال 1397 در افغانستان توأم بود با اختلافهای درون گروهی، درون جناحی و صفبندیهای جدید سیاسی. در این سال تیم سیاسی رئیس جمهور غنی گرفتار مشکلات داخلی شد و محمدحنیف اتمر مشاور امنیت ملی مهمترین شریک رئیس جمهور غنی که از او به عنوان ستون اردوگاه غنی یاد میشد، از رئیس جمهور جدا شد و در برابر او وارد میدان رقابت شد و عبدالرشید دوستم معاون اول رئیس جمهور نیز به یکی از تیمهای رقیب پیوست.
در سال 1397 اکثر احزاب و جریانهای سیاسی در یک کشمکش تمام عیار در برابر حکومت قرار گرفتند و حتا شماری از آنها تلاش کردند با نادیده گرفتن ساختار حکومت وحدت ملی طرح تشکیل حکومت موقت را مطرح کردند.
