ششمین دور نشست همکاریهای اقتصادی منطقهیی یا «ریکا» در حالی برگزار میشود که افغانستان نیازی مبرم به گسترش روابط اقتصادی و همسویی با کشورهای همسایه و منطقه دارد.
موضوع محوری ششمین دور نشست ریکا، گسترش همکاریهای اقتصادی برای افغانستان خوانده شده است. حکومت افغانستان در این نشست میزبان وزیران خارجۀ کشورهای همسایه و منطقه، به شمول نمایندهگان سازمانهای اقتصادی و دیپلماتهای خارجی خواهد بود.
شکیب مستغنی سخنگوی وزارت امور خارجه میگوید که در دیدارهایی که وزیر امور خارجه با سفیرهای برخی از کشورها داشته است، آنها از همکاریهای همهجانبهشان برای عملی شدن مواردی که در این نشست به بحث گذاشته خواهد شد، اطمینان داده اند.
قرار است در این نشست، وزیران خارجۀ کشورهای هند، ترکیه، ترکمنستان، قزاقستان، قرغزستان و آذربایجان به شمول دیپلماتهای کشورهای غربی و نمایندهگان برخی از سازمانهای اقتصادی منطقهیی اشتراک ورزند.
این نشست در شرایطی برگزار میشود که کمکهای جهانی به افغانستان کاهش چشمگیری یافته و گمان میرود در آینده نیز از سطح این کمکها کاسته شود. اگر نشست ریکا از چنین زاویهیی مورد ارزیابی قرارداده شود، میتوان گفت که برگزاری این نشست برای اقتصاد افغانستان آن هم در شرایط کنونی از اهمیت ویژهیی برخوردار است.
در نشست «ریکا 6» جدا از سایر موضوعات، طرح سهجانبۀ بازرگانی و ترانزیتی میان افغانستان، پاکستان و تاجیکستان، طرح ساختن میدان هوایی قندهار به مثابۀ مرکز ترانزیتی هوایی منطقه، دسترسی بازرگانان افغانستان به بندر گوادر و طرح ایجاد بندر در مرز کشورهای همسایه، از مهمترین پیشنهادهای حکومت افغانستان است که روی آن غور خواهد شد.
یکی از نکات استثنایی نشست ریکای شش میتواند تغییر سیاستهای منطقهیی باشد. این نشست در حالی در کابل برگزار میشود که همسایهگان افغانستان تحت فشارهای شدید بینالمللی قرار دارند. پاکستان همسایۀ جنوبی افغانستان، متهم به تمویل و حمایت گروههای تروریستی در منطقه میباشد. به همین دلیل در تازهترین مورد، ایالات متحدۀ آمریکا کمکهای 300 میلیونی خود به آن کشور را به حالت تعلیق درآورد و همچنان به پاکستان هشدار داد که «فرستادن هراسافگنان به افغانستان و تدارم حملات تروریستی در این کشور، دیگر قابل تحمل نیست.»
ایران همسایۀ غربی افغانستان، هنوز هم با تحریمهای اقتصادی غرب روبهروست و موافقان و مخالفان توافق اتمی هر کدام تلاش دارند تا پروندۀ این توافق را به نفع خود ببندند.
رقابتهایی جدی میان پاکستان، هند و چین، بر سر منابع طبیعی و معدنی افغانستان در جریان است و این مسأله میتواند به سود یا زیان افغانستان تمام شود. در صورتی که نمایندهگان حکومت افغانستان بتوانند کشورهای منطقه و همسایۀ خویش را جهت سرمایهگذاری بیشتر در افغانستان ترغیب کنند و زمینۀ رقابت مثبت اقتصادی و سرمایهگذاری را برانگیزند، تمام رقابتهای اقتصادی منطقه به سود افغانستان خواهد بود. البته همه چیز به این بستگی دارد که حکومت افغانستان در نشست ریکا، طرح و راهبردی کارا و تاثیرگذار به این کشورها پیشکش کند.
تردیدی نیست که گسترش مناسبات اقتصادی و بازرگانی میان افغانستان و کشورهای منطقه، منجر به همگراییها و همسوییهای سیاسی در برابر چالشهای فرارو خواهد شد. تروریسم، فساد اداری و مالی و کشت، تولید و قاچاق موادمخدر از مهمترین چالشهای پیش روی افغانستان به شمار میروند. اما در صورتی که افغانستان بتواند مناسبات بازرگانی خود را با کشورهای منطقه گسترش دهد، آنها نیز به دلیل شکننده بودن فضای امنیتی در منطقه، راهی جز برقراری رابطهیی صادقانه با افغانستان ندارند.
آن گونه که مقامهای وزارت خارجۀ افغانستان میگویند، پیوند منافع امنیتی، اقتصادی و فرهنگی، سبب شده تا کشورهای منطقه به پیشنهاد افغانستان برای مشارکت در بازسازی این کشور، پاسخ مثبت دهند؛ به این هدف که زمینۀ مداخلۀ قدرتهای فرامنطقهیی در این حوزۀ جغرافیایی محدود گردد.
به هر حال، هر نشستی که هدفش کمک به بازسازی و رونق اقتصادی افغانستان باشد، از اهیمت خاصی برخوردار است. اما آنچه که مهم است این است که سیاستمداران افغانستان از فرصتهای پیش آمده، در جهت رونق اقتصادی و گسترش مناسبات سیاسی خویش با کشورهای منطقه بهره ببرند.
