بند سلما و افزایش حاصلات زعفران و سیر در هرات

نماد دوستی هند و افغانستان در دو کیلومتری ولسوالی چشتِ شریف ولایت هرات روی دریای هریرود و 176 کیلومتر دورتر از شهرهرات قرار دارد؛ بندی با ظرفیت 633 میلیون مترمکعب آب و توان آب‌یاری بیش از 80 هزارجریب زمین و تولید حدود 42 میگاوات انرژی.

هفت ماه پیش با حضور مقام‌های نخست کابل و دهلی نو بند سلما به بهره‌برداری رسید و انتظار تقریباً 42 سال به پایان رسید.

با بهره‌برداری از این بند زمین‌هایی که سال‌ها دست‌نخورده بودند، زعفران کشت می‌شوند و از حاصلات آن‌ها صدها تن شب‌وروز خود را می‌گذرانند.

احمدجاوید، یکی از باشنده‌گان ولسوالی پشتون‌زرغون هرات می‌گوید، سال‌ها این زمین‌ها بی‌حاصل بودند و صرفاً بعضی فصل‌ها در آن هندوانۀ للمی کاشته می‌شد، اما اکنون از همین زمین‌هایی که زمانی کویر و خشک بودند، محصولات گوناگون برداشت می‌شود.

به گفتۀ جاوید، در این زمین‌ها که از آب بند سلما آبیاری می‌شوند، زعفران و سیر کاشته شده و محصولات آن به بازارهای جهانی و منطقه‌یی عرضه می‌شود.

جاوید می‌گوید، بند سلما تغییر مثبتی روی زنده‌گی مردم گذاشته است؛ سرمایه‌گذاران در بخش‌های نزدیک این بند فارم‌های پرورش ماهی ساخته‌اند. به گفتۀ جاوید، در مرحلۀ نخست یک جریب زمین حدود 3 کیلو زعفران حاصل می‌دهد و در مرحلۀ دوم این مقدار به 7 کیلو افزایش می‌یابد.

عبدالبصیر عظیمی، معین وزارت انرژی و آب می‌گوید که در سال گذشته با ذخیره‌شدن آب در بند سلما، 80 هزار هکتار زمین آبیاری شده است. او می‌گوید که 3 توربین بند سلما 42 کیلووات انرژی تولید می‌کند که از آن در روشنی منازل استفاده می‌شود.

مسؤولان وزارت انرژی و آب می‌گویند که بند سلما به گونۀ مستقیم و غیرمستقیم به زنده‌گی مردم تغییر مثبت آورده و در حال حاضر 60 مهندس داخلی در این بند سرگرم کارند و در آینده برای ده‌ها تن در بخش کشاورزی نیز زمینۀ کار فراهم خواهد شد.

احداث بند سلما از پروژه‌های بزرگ دولت محمد داوود، نخستین رییس جمهور افغانستان بود که در سال ۱۹۷۶ به کمک هند آغاز شد. روند ساخت این بند که به دلیل درگیری‌ها در افغانستان متوقف شده بود، بار دیگر در سال ۲۰۰۵ شروع شد.

ذخیره اصلی بند سلما با ۲۰ کیلومتر طول و ۳ کیلومتر عرض، ظرفیت ۶۴۰ میلیون مترمعکب آب را دارد. گفته شده که پرشدن کامل این ذخیره ۹ تا ۱۲ ماه را در بر خواهد گرفت. بند سلما بزرگ‌ترین پروژۀ کشور هند برای بازسازی افغانستان است که با ارزش ۳۰۰ میلیون دالر احداث شده است.

این بند با هزینۀ 1776 کرور هندی/290 میلیون دالر که از سوی هند تمویل می‌شود، ساخته شده است. بند سلما در منطقۀ حاشیه‌یی هریرود در نزدیکی ولسوالی چشت شریف ولایت هرات موقعیت دارد. این بند دارای ۱۰۷ متر ارتفاع و ۵۵۰ متر طول ساخته شده است.

بصیر عظیمی، معین وزارت انرژی و آب می‌گوید، ساخت بند سلما سبب اشتغال‌زایی شده و از مهاجرت خانواده‌ها و افراد به خارج جلوگیری می‌کند. به گفتۀ عظیمی، هند به پرداخت 100 میلیون دالر دیگر نیز برای ساخت‌وساز بندهای آب‌گردان افغانستان تعهد سپرده است.

هم‌کنون کار ساخت‌وساز 37 بند از جمله بند کمال‌خان در نیمروز، بند شاه‌عروس در کابل و بند ولسوالیِ چک میدان‌وردک جریان دارد. بند ماکرومنگلِ لوگر و پنجشیر نیز از جمله پروژه‌هایی‌اند که به زودی عملی خواهند شد.

معین وزارت انرژی و آب می‌گوید، حکومت افغانستان تلاش دارد تا توجه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را به ساخت بندها جلب کند. عظیمی با اشاره به بندهای کنر و بند دریای ککچی می‌گوید که افغانستان ظرفیت تولید صدها میگاوات انرژی را دارا است. به گفتۀ او، هزینۀ ساخت این دو بند را هند و چین به عهده گرفته‌اند.

عظیمی تأکید می‌کند که هزینۀ ساخت هر بند به بیش از یک میلیارد دالر می‌رسد و پرداخت این پول از عهده حکومت افغانستان خارج است.

عظیمی می‌گوید، سالانه 57 میلیارد مکعب آب از کوه‌های افغانستان سرازیر می‌شد، اما گرمای فصل تابستان در کاهش این آب‌ها سهم بسزایی دارد و اکنون این مقدار آب به 49 میلیارد مکعب رسیده است.

سال گذشته وزارت انرژی و آب قرارداد پنج پروژه به ارزش 775 میلیون دالر را با چندین شرکت خصوصی عقد کرد که بر بنیاد آن، 100 میگاوات انرژی از بند برق کجکی و 180 میگاوات از بند برق سروبی تولید می‌شود.