زمستان سال گذشته بانک مرکزی اعلام کرد که از آغاز سال 1396 خورشیدی پولهای مندرس از جمله بانکنوتهایی را که سوراخ شده باشند، روی آنها با قلم چیزی نوشته یا نقاشی شده باشد، مُهر شده و یا در نتیجۀ پاشیدن تیزاب تخریب شده در بانکها تعویض نخواهند شد، اما این بانک در تابستان دو باره اعلام کرد که همه بانکنوتها در بازارهای کشور قابل چلند میباشند.
اکنون شماری از افراد با گشتوگذار در بازارها و یا بخشهایی مشخصی در پایتخت به گونۀ صرافان دستفروش، بانکنوتهای فرسوده را با بهای کم خریداری میکنند.
اینجا در منطقۀ پلِخشتی کابل شماری از افراد به گونۀ آزادانه کار خریدوفروش پولهای مندرس را انجام میدهند.
این افراد که به گونۀ آزادانه بانکنوتهای فرسوده و سوراخشده با قیمت کم از مردم خریداری میکنند میگویند، این پولها را در بانک مرکزی بدون هیچ تفاوتی مبادله میکنند.
برخی از این افراد در گفتوگویی به سلاموطندار میگویند که 5 هزار افغانی پول مندرس را از دکانداران به 4 هزار و 800 افغانی خریداری میکنند و 200 افغانی برایشان فایده میماند.
یکی از این افراد که رحیمالله نام دارد میگوید، پولهای مندرس را به بانک مرکزی میبرد و با بانکنوتهای نو مبادله میکند.
او میگوید: «100 افغانی را 90، 500 افغانی را 480 و 100 افغانی را 970 افغانی از نزد مردم خریداری میکنند.»
یکی دیگر از این افراد به نام غنی که خود را صراف دستفروش سرای شهزاده معرفی میکند، در این باره میگوید: «بیشتر پولهای 100 افغانی و 500 افغانی را به خاطری که به کارمدان مزاحمت نشود نزد ما میآرند و ما با قیمت کم خریده و یکجایی به بانک میبریم.»
یکی از باشندهگان کابل که دادشاه نام دارد در پلِخشتی آمده و میخواهد نصف یک بانکنوت 100 افغانی را به فروش برساند میگوید، همواره پولهای کهنه و فرسودهاش را همینجا با چند افغانی تفاوت مبادله میکند.
از سویی هم برخی از مشاوران بانکداری اسلامی خریدوفروش پول رایج یک کشور را با عین پول باطل میدانند.
محبالله شریف، مشاور بانکداری اسلامی میگوید، خریدوفروش بانکنوت معمولی و رایج با عین پول و یا بیشتر و کمتر از آن از نگاه اسلام جواز ندارد.
اما مسؤولان در بانک مرکزی کار خریدوفروش بانکنوتهای مندرس در بازارهای کشور را غیر قانونی میخوانند.
ایمل هاشور، سخنگوی بانک مرکزی به سلاموطندار میگوید، همه بانکنوتهای افغانی دارای ارزش یکسان است و تبدیلی، خریدوفروش پولهای مندرس با تفاوت چند افغانیگی، خلاف قانون است.
آقای هاشور میگوید، به تمامی نمایندهگیهای بانک مرکزی هدایت دادهاند که هر گاه شخصی به گونۀ انفرادی یک مبلغ پول زیادی از بانکنوتهای فرسوده را برای تبدیلی به این بانک میآورد، باید مورد بازپرس قرار گیرد و به پولیس معرفی شود.
نجیب دانش، سخنگوی وزارت داخله بر بررسی این موضوع از سوی پولیس تأکید میکند و میگوید، اگر یک تعداد منفعتجو پشت این کار باشند و به گونۀ سیتماتیک برایشان راه درامدی ساخته باشند، با آنان برخورد قانونی صورت میگیرد.
مسؤولان بانک مرکزی میافزایند، هماکنون بیش از 3 هزار صراف و حواله دهنده در سراسر کشور به گونۀ قانونی در بخش تبادلۀ ارزها کار میکنند.
