مبتلایان به ویروس کرونا در جهان از مرز یک میلیون فراتر رفته و اکثریت کشورها برای جلوگیری از گسترش این اپیدمی قیودات وضع کردهاند، با این حال، پرسشی که مطرح میشود این است که این معضل چه زمانی به پایان میرسد؟ بخش بزرگی از پاسخ این پرسش به نامشخصی ویروس جدید کرونا که سبب ایجاد بیماری شده و – اینکه یک فرد بیش از یکبار به این بیماری مبتلا میشود یا خیر و چهگونهگی اقدام دانشمندان به تولید واکسین علیه این بیماری بستهگی دارد. عامل دیگر به مدت زمان محدودیت و داشتن استطاعت کشورها در ابعاد سیاسی و اقتصادی مربوط میشود.
معضل چهگونه پایان مییابد؟
نظر جامع این است که این اپیدمی زمانی به پایان میرسد که مصئونیت جمعی ایجاد شود. این امر زمانی اتفاق میافتد که جمعیت قابل توجهی در جامعه در برابر یک ویروس بیماریزا محافظت شده و ویروس قبل از پایداری همیشهگی از بین برود. برای رسیدن به این هدف دو راه وجود دارد که یکی از آن مصئونیت بخشیدن است. به این معنا که دانشمندان برای مقابله با این ویروس باید واکسین موثر تولید و کارمندان صحی آن را به جمعیت قابل توجه از مردم توزیع کنند. راه دوم رسیدن به مصئونیت جمعی سختگیری یا همان ایجاد محدودیت است و این موضوع زمانی اتفاق میافتد که جمعیت زیادی از مردم یک جامعه به یک ویروس مبتلا شوند.
چهگونه این معضل را تا آن زمان مدیریت کنیم؟
بسیاری از کشورها برای کندکردن شیوع بیماری از استراتیژی محدودیت بر رفتوآمد، ممنوعیت کار و فعالیت، بستن مراکز آموزشی، ممنوعیت گردهماییها و تشویق مردم در ماندن به خانه، استفاده کردهاند. این محدودیتها برای این وضع شده است تا از شیوع گستردهیی بیماری که منجر به فشار آوردن بیش از حد به سیستم درمانی میشود، جلوگیری شود. این گامها برای این برداشته میشود تا کارمندان بخش صحی برای رساندن خدمات صحی، بالا بردن ظرفیت آزمایش، زیر نظر قراردادن تماسهای افراد مبتلا، درمان بیماران، افزایش تجهیزات شفاخانه و بخش مراقبتهای ویژه به شمول تنفس مصنوعی فرصت کافی داشته باشند.
محدودیتها چه زمانی کاهش مییابد؟
مردم نباید انتظار داشته باشند که وضعیت به زودی به حالت عادی بر گردد. رفع محدودیتهای فوری و پیش از وقت خطر شیوع دوباره را به دنبال دارد. مقامهای چینی پس از دو ماه وضع محدودیتهای شدید بر شهر ووهان – مرکز شیوع بیماری کوید-19 – زمانی محدودیتها را برداشت که روند انتقال ویروس متوقف شده بود. محدودیتهایی که چین وضع کرده بود سختتر از هر کشور دیگری بود. یکی از مقامهای انگلیس گفته است که محدودیتها بر رفتوآمد در این کشور ممکن است تا شش ماه دیگر ادامه داشته باشد. متخصصان بیماریهای عفونی نیز توصیه کردهاند که محدودیتها تا 2 هفته بعد از کاهش قابل ملاحظهیی این بیماری باید برقرار باشد.
گام بعدی چیست؟
گروهی از متخصصان آمریکایی با تهیۀ یک نقشه راه گفتهاند که در مرحلۀ اول باید مراکز آموزشی و فعالیتهای تجاری بازگشایی شوند و محدودیتها بر گردهماییها باید همچنان برقرار باشد. مردم باید حفظ فاصله را رعایت کرده و کسانی که بیشتر مورد تهدید اند باید رفتوآمدهایشان را در مراکز عمومی کاهش دهند. اگر موارد ابتلا دوباره افزایش یافت، محدودیتها باید دوباره سختتر شود. با این حال، محققان دانشکده امپریال کالج لندن مدل دیگری ارایه کردهاند که بر اساس این مدل، تا زمان به وجود آمدن مصئونیت جمعی دستکم دو – سوم خانوادهها باید از رفتن به محل کار، مکتب و دیگر مراکز عمومی تا 75 درصد کاهش دهند. در این گام، آزمایشهای گسترده دارای اهمیت فوقالعاده است و آزمایش 750 هزار نفر در هفته در مرکز طرح آمریکاییها برای آزمایش شهروندان قرار دارد.
چرا آزمایش خیلی مهم است؟
وحشت فراگیر از این ویروس نه به دلیل قدرت بالای کشندهگی آن که به دلیل موذیانه بودن آن است. مبتلایان به این ویروس به اندازۀ کافی سالم هستند که سرکار بروند و بدون اینکه خودشان بدانند ویروس را به دیگران منتقل میکنند. به همین دلیل، مهم است که مردم بهگونۀ گسترده آزمایش شوند و تمام آنهایی که نشانههای بیماری را دارند، باید آزمایش شوند. تنها در این صورت است که میتوانیم افراد آلوده به این ویروس را از دیگران جدا کرده و کسانی را که این افراد با آنها در تماس بودهاند، ردیابی کرده و مورد آزمایش قرار دهیم تا بتوانیم جلو گسترش بیماری در جامعه را بگیریم.
چرا جایی که زندهگی میکنید اهمیت دارد؟
کشورهای نظیر چین میتوانند محدودیت و کنترلهای سفت و سختی بر رفتوآمد و همچنان نظارتهای مداخلهجویانه در زندگی شهروندانشان وضع کنند. مانند بررسی خانه به خانه برای آزمایش تب، اعمال قرنطین و…. چنین کشورهایی در برابر فشارهای افکار عمومی و فشارهای اقتصادی کمتر آسیبپذیرند و ابزارهای قدرتمندی برای کنترل ویروس دارند، ابزاری که استفاده آن در کشورهای دیگر مشکل به نظر میرسد. اقتصاد کشورهای فقیر با وضع چنین محدودیتهای طولانی دوام نمیآورد و اکثر این کشورها زیر ساختهای بهداشتی گسترده برای نظارت ندارند.
تولید واکسین چهقدر زمان میبرد؟
دهها شرکت و دانشگاه در سراسر جهان روی ساخت واکسن کار میکنند، اما ضمانتی برای موفقیت آنان وجود ندارد. روند ساخت و تولید واکسن زمانبر و پیچیده است و برای موثریت و بیخطر بودنش به سالها آزمایش نیاز است. با این حال، شماری از سازندهگان واکسین گفتهاند که برای مقابله با ویروس کرونا تلاش میکنند در مدت زمان 12 تا 18 ماه واکسینی را روانۀ بازار کنند. دانشمندان برای رسیدن به این هدف متکی به فنآوریهای جدید اند، فنآوری های که میتوانند ژنهای ویروسی را وارد سلولهای بدن انسان کرده و این سلولها را وادار به ساخت پروتینی کنند که محرک سیستم ایمنی بدن در برابر ویروس است. شماری از دانشمندان بر این باور اند که دولتها، مردمان و سرمایهگذاران باید خوشبین باشند. مشخص نیست که این روشها کارایی خواهند داشت یا نه و شرکتها خواهند توانست در معیاد مقرر واکسین تولید کنند.
راه دوم رسیدن به مصئونیت جمعی کدام است؟
چنین مصئونیتی زمانی اتفاق میافتد که سیستم ایمنی بدن افراد پس از یک بیماری مسری بتواند پایداری خود را حفظ کند. این امر در مورد ویروس جدید کرونا تا کنون مشخص نیست. تعداد افرادی که به این ویروس مبتلا خواهند شد نیز تاکنون مشخص نیست. با این حال، پایداری سیستم ایمنی بدن در برابر گلودردی و سرخکان بالاست؛ یعنی 75 و 91 درصد. پاتریک ویلانس، مشاور ارشد عملی حکومت بریتانیا رقم 60 درصدی را در مورد ویروس کرونا پیشبینی کرد. اینکه چه زمانی به این وضعیت میرسیم به اقدامات حکومتها در مقابله با این اپیدمی بستهگی دارد. اگر محدودیتهای شدیدی اعمال نشود، هزینۀ آن سنگین و تعداد مرگومیر بالا خواهد رفت مراکز درمانی ظرفیت پذیرش این همه بیمار را نخواهد داشت. براساس برخی از پژوهشها، میزان مبتلایان از رقم اعلامشده بسیار بالاست که اگر این موضوع درست باشد، نشان میدهد که کشورها به مصئونیت جمعی نزدیک شدهاند.
متغیرهای دیگر کدامها اند؟
ممکن است با گرم شدن هوا و رسیدن به فصل تابستان در نیمکرۀ شمالی ویروس محو شود، دقیقاً مثل آنفلولزا که با تغییر فصل فروکش میکند. اما مشخص نیست که گرمی هوا در از بین بردن ویروس کرونا نقش ایفا خواهد کرد یا نه. حتا اگر شیوع ویروس در فصل گرما کمرنگ شود، ممکن است با سرد شدن هوا دوباره شیوع کند.
منبع: بلومبرگ
برگردان: علی احمدی
