پس از انفجارهای خونین دیروز (شنبه) در آنکارا پایتخت ترکیه، دولت این کشور سه روز عزای عمومی اعلام کرد. در دو انفجار پیهم در یک تجمع اعتراضی، 97 تن کشته و 245 نفر دیگر زخمی شدند. گفته میشود که حال 45 تن از مجروحان رویداد به شدت وخیم است.
این تجمع اعتراضی با شعار «صلح برای دموکراسی»، از سوی احزاب و گروههای چپگرای ترکیه و بر پایۀ فراخوان «حزب دموکراتیک خلقها» راهاندازی شده بود. این جناحها در اعتراض به خشونتهای جاری در جنوب شرق ترکیه به خیابانها ریخته بودند و شعار جنگ بس است را سر میدادند.
رجب طیب اردوغان رییس جمهور و احمد داوود اوغلو نخستوزیر ترکیه وقوع این رویداد را به شدت محکوم کردند و آن را کار گروههایی دانستند که در پی ازهمگسیختهگی وحدت ملی در ترکیه هستند. همچنین صلاحالدین دمیرتاش، رهبر حزب دموکراتیک خلقها، این رویداد را تقبیح کرد و گفت که کشتار غیرنظامیان عملی وحشیانه و غیرانسانی است.
دولت ترکیه دو سال پیش با حزب کارگران کردستان (پکک) معاهدۀ آتشبس را امضا کرده بود. برپایۀ این معاهده، هیچ کدام از طرفهای درگیر ـ نه دولت ترکیه و نه پکک ـ حق حملۀ مسلحانه و یا ایجاد تشنج و تحریک یکدیگر را ندارند. اما پس از حملات هوایی ترکیه بر مواضع این گروه در جنوب شرق ترکیه، آتشبس دوساله شکسته شد و دو طرف مواضع یکدیگر را هدف قرار دادند.
خشونتها از نیمۀ دوم سال جاری میلادی اوج گرفت و دولت ترکیه حزب کارگران کردستان را به بمبگذاری در جادهها، حمله به کاروان نیروهای نظامی ترک و رفتوآمد غیرقانونی در طرف مرز ترکیه با سوریه متهم میکند. اما پکک این اتهامات را رد کرده و میگوید، دولت ترکیه نمیتواند پیشرویهای کردها را در برابر گروه داعش ببیند و به دلیل حمایت غیرمستقیم از داعش، مواضع پکک را از زمین و هوا بمباران میکند.
دولت ترکیه همواره احزاب و گروههای چپگرا را به اتهام حمایت از پکک زیر فشار قرار میدهد. در این سالها، برخی از این احزاب همانند حزب دموکراتیک خلقها، با فعالیتهای سیاسییی که داشته اند، در تلاش بودند تا از مسیر انتخابات و حرکتهای دموکراتیک، موازنهیی در میزان قدرت و حاکمیت سیاسی در ترکیه برقرار سازند. اما به نظر میرسد که دولت محافظهکار ترکیه چندان از این حرکتها خرسند نیست و وجود آنها را تهدیدی در برابر تحکیم قدرت حزب عدالت و توسعه میداند.
پس از آن که حزب دموکراتیک خلقها در انتخابات اخیر مجلس ترکیه توانست 71 کرسی را از آن خود کند، حزب عدالت و توسعۀ آقای اردوغان اکثریت مجلس را از دست داد و بنیان حکومتش لرزان شد. نکتۀ جالبتوجه این است که تقریباً پس از اعلام نتایج انتخابات مجلس، حملات هوایی دولت به مواضع کردها شدت یافت؛ در پی این حملات شمار زیادی از غیرنظامیان و روستانشینان جنوب شرق ترکیه کشتهوزخمی شدند.
در این اواخر نیز چندین تجمع گروههای چپ در بخشهای مختلف کشور هدف حملات انفجاری قرار گرفت و در پی آن، جمع زیادی از فعالان گروهها و احزاب چپگرا تلف شدند. در آخرین مورد، هفتاد تن از فعالان چپگرای ترک که در یک تجمع اعتراضی بر ضد سیاستهای ملیگرایانه و کردستیزانۀ اردوغان شرکت کرده بودند، کشته شدند و شماری دیگر نیز زخم برداشتند.
حملۀ روز شنبه به تجمع گروههای چپ، بسیاری از آگاهان را به این نتیجه رسانده است که دوران حاکمیت اردوغان و حزب عدالت و توسعه به سر رسیده و این حزب دیگر نمیتواند از آرای مردم نمایندهگی کند.
