.jpg)
یک ماه پس از تشکیل حکومت وحدت ملی، در میزان سال 1393، ریاست امنیت ملی افغانستان از بازداشت انس حقانی، فرزند جلالالدین حقانی بنیانگذار شبکۀ حقانی و فردی به نام حافظ رشید خبر داد. اما در آن زمان مشخص نشد که امنیت ملی این فرد مهم شبکۀ حقانی را از کجا و چگونه بازداشت کرده است. سالها پس از بازداشت انس حقانی، رحمتالله نبیل رئیس وقت امنیت ملی افغانستان، بخشی از اطلاعات محرم در مورد بازداشت این مرد جنجالی را افشا کرد.
انس حقانی برادر ناتنی سراجالدین حقانی، معاون رهبر گروه طالبان است. انس متخصص فناوری و مسئول مالی شبکۀ حقانی و محبوب مادر یمنی خود است. او به گمان غالب در نتیجۀ تشریک مساعی کشور یمن و ایالات متحدۀ آمریکا، از یمن بازداشت و به ریاست امنیت ملی افغانستان سپرده شد.
پدر انس حقانی که در سال 2011 حنا ربانی کهر وزیر وقت خارجۀ پاکستان که از او با عنوان «پسر چشم آبی سازمان سیآیای» یاد کرد، با اتکا به منابع سرشار مالی و شبکۀ ارتباطی با شیخها و جهادیهای عرب که از دوران جنگ با شوروی به میراث برده بود، شبکۀ حقانی را تشکیل داد. جلالالدین حقانی در زمان جنگ با شوروی وقت، مسئولیت انتقال سلاح به افغانستان را به دوش داشت و به صورت مستقیم از سازمان سیآیای پاکستان امکانات مالی دریافت میکرد.
پس از فروپاشی رژیم طالبان، جلالالدین حقانی نقش برجستهیی در انسجام این گروه بازی کرد و شبکۀ زیر فرمان او با توسل به اعمال هولناک و ویرانگر به قلب تپندۀ گروه طالبان تبدیل شد. در واقع شبکۀ حقانی تحریک طالبان را به رقیب اصلی دولت افغانستان و حریف ایالات متحدۀ آمریکا در میدان جنگ تبدیل کرد. انس حقانی پس از مرگ بردارش نصرالدین حقانی وارد شبکۀ خوفناک پدر شد، تا این که سرانجام به دام افتاد.
همزمان با بازداشت انس، شبکۀ حقانی با اتکا به مراودات قومی و سنتی در تکاپوی آزادی او برامد. این شبکه توانست بزرگان اقوام و شماری از مجاهدین پیشین را که در زمان جنگ با شوروی همکار جلالالدین حقانی بودند به هدف لابیگری در کابل بسیج کند. شبکۀ تبلغاتی گروه طالبان در کابل که زیر چتر حکومت افغانستان فعالیت میکند و در ترکیب آن چهرهای پیشین طالبان همانند سیداکبر آغا، وحید مژده و دیگران حضور دارند، در پی قباحتزدایی از انس شدند؛ باری اکبرآغا جان، انس حقانی را به نگارنده، طفل معصومی معرفی کرد که ناحق به زندان افکنده شده است.
.jpg)
تلاشهای شبکۀ حقانی برای آزادی انس، فراتر از مجاری سنتی و قبیلهیی پیگری شد. به روایت نظرمحمد مطمئن، عضو گروه تبلیغاتی طالبان در کابل، محمداشرف غنی در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری سال 2014 به هدف رسیدن به قدرت، روابط حسنه با گروه طالبان ایجاد کرد و در پی آن طالبان اجازه دادند انتخابات در مناطق ناامن افغانستان برگزار شود. طالبان مردم را تشویق کردند که به غنی رأی بدهند و این چنین آنان خدمت بزرگی به غنی انجام دادند. رحمتالله نبیل رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان میگوید، پس از آن که انس گرفتار شد، شبکۀ حقانی با احتجاج به حمایت گروه طالبان در دور دوم انتخابات، بازداشت فرد شماره دوم این گروه را بیانصافی خواند و در پی آن، شاخۀ محمداشرف غنی در حکومت وحدت ملی، به ابتکار حنیف اتمر، مشاور وقت امنیت ملی افغانستان، دهلیزی برای ارتباط با انس در زندان امنیت ملی افغانستان گشود و فردی به نام میرویس منگل، نقش رابط را بین شبکۀ حقانی و انس به عهده گرفت.
پس از این، امنیت ملی افغانستان ناچار انس را به زندان بگرام انتقال داد تا دست شبکۀ حقانی از او کوتاه شود. انس زمانی که در زندان امنیت ملی به سر میبرد، به قلم خود اعترافنامۀ جنایاتش را نوشت. نبیل میگوید که این سند باعث شد، انس در دو دادگاه محکوم به اعدام شود. در سال 2016 میانۀ گروه طالبان و محمداشرف غنی، به دلیل عدم تمکین این گروه به برنامۀ صلحطالبانۀ حکومت وحدت ملی شکرآب شد و پروندۀ زندانیان طالب که محکوم به اعدام بودند، برای بررسی و تصمیمگیری نهایی روی میز رئیس جمهور قرار گرفت که در میان آن نام انس حقانی نیز به چشم میخورد. تهدید برای اجرای حکم اعدام، تأثیری روی موقف گروه طالبان نگذاشت و غنی به درخواست مکرر شهروندان و بازماندهگان قربانیان، برای اجرای حکم اعدام چراغ سبز نشان نداد.
در سال 2016 گروه طالبان کیون کینگ و تیموتی ویکس، دو استاد دانشگاه آمریکایی را از کابل ربودند و در بدل آزادی این دو، خواستار آزادی انس و شمار دیگری از زندانیان خود شدند. تلاشهای حکومت افغانستان و استخبارات آمریکا برای ردیابی این دو استاد دانشگاه آمریکایی نتیجه نداد و طالبان توانستند آنان را با مهارت زیادی مخفی کرده و پیوسته روی خواستهای خود تأکید کردند.
با آغاز گفتوگو میان گروه طالبان و ایالات متحدۀ آمریکا در اکتبر سال 2018 میلادی، گروه طالبان در فهرست گفتوگوکنندهگان گروه خود در کنار اسامی ضیاءالرحمن مدنی، عباس استانکزی، سلام حنفی، شهابالدین دلاور، ملامنان، ملاعبداللطیف منصور، امیرخان متقی، فاضل مظلوم، ملاخیرخواه، ملانورالله نوری، محمدنبی عمر، مطیعالحق و ملاعبدالحق وثیق، نام ملاانس حقانی را افزودند.
.jpg)
آنان کوشیدن با استفاده از گفتوگوهای صلح، انس را از بگرام به قطر منتقل کنند و تأکید داشتند که برای رسیدن به صلح حضور انس حیاتیست و به همین منظور، آزادی دو استاد دانشگاه آمریکایی را نیز به عنوان رشوه پیشنهاد کردند که عجالتاً پذیرفته نشد. طالبان با گفتوگوی مستقیم با ایالات متحدۀ آمریکا، حکومت وحدت ملی را منزوی و تحقیر کردند. محمداشرف غنی به تصور این که بیاعتنایی طالبان با خواستهای حکومت وحدت ملی به معنی اهانت به شخص رئیس جمهور است، در چرخش بیپیشینه کینهتوزی و پرخاش را در روابط با ایالات متحدۀ آمریکا در پیش گرفت و با قاطعیت به آزادی انس حقانی مخالفت کرد.
پس از توقف گفتوگوهای صلح، شبکۀ حقانی دست از تکاپو برای آزادی انس حقانی برنداشت. زلمی خلیلزاد پس از سفر به پاکستان در این زمینه با اسلامآباد به موافقه رسید و پس از آن در کابل درخواست معاوضۀ حقانی و شمار دیگری از زندانیان خطرناک طالبان با دو استاد دانشگاه آمریکایی را مطرح کرد. خلیلزاد توانست میان احزاب و سیاستمداران در مورد آزادی حقانی و دوستانش اجماع ایجاد کند، اما شاخۀ غنی در حکومت وحدت ملی بار دیگر با قاطعیت با آزادی انس مخالفت کرد و آن را «خط سرخ» مردم افغانستان خواند. اما غنی به آزادی حقانی و دو طالب دیگر چرا موافقت کرد؟
روز گذشته محمداشرف غنی، در بیانیهیی خطاب به ملت، علت اصلی آزادی انس حقانی، حاجی مالی خان و حافظ عبدالرشید را آزادی دو استاد دانشگاه آمریکایی و زمینهسازی برای آغاز مذاکرات صلح عنوان کرد که به صورت مشروط و در مشورت با تمام جوانب صورت گرفته است. همچنان در یادداشتی به قلم شاهحسین مرتضوی، در یکی از روزنامههای کابل، آمده است که آزادی این سه تن بر اساس قوانین، منافع ملی، نیت انسانی و برای نمایش اقتدار ملی انجام شده است.
اما واقعیت امر اینست که آزادی این سه مهرۀ کلیدی و خطرناک گروه طالبان یک روز پس از سفر رئیس سازمان استخبارات پاکستان اعلام شد و سفر این مقامها نشان میدهد که پاکستانیها بر تحولات افغانستان نفوذ عمیقی دارند. از این جهت امتیاز اصلی آزادی انس و دوستانش که خط سرخ گروه محمداشرف غنی بود، به پاکستانیها برمیگردد. سود آزادی انس حقانی و دو طالب دیگر برای گروه غنی، بهبود روابط با ایالات متحدۀ آمریکا و تا حدودی ضمانتی برای بقا در قدرت خواهد بود.
تردیدی وجود ندارد که انس حقانی در ویرانی و خونریزی در افغانستان نقش برجستهیی دارد، اما مسئول آزادی او تنها غنی نیست. تمام سیاستمداران افغانستان به شمول دکترعبدالله، حنیف اتمر، محمد محقق، کریم خلیلی، عبدالرشید دوستم و دیگران در این پرونده دست دارند و به هدف جلب اعتماد آمریکاییها به این فقره موافقت نشان دادند. دو استاد دانشگاه آمریکایی به حکم انسانبودن، حق آزادی و احترام دارند، اما آزادی انس حقانی و دو طالب دیگر در برابر آزادی این دو، بهای سنگینی است. انس عنصر جوان در شبکۀ حقانی است و وجود او به دلیل تعاملات قبیلهیی در شبکۀ حقانی به حفاظت از میراث جلالالدین حقانی بسیار با اهمیت دانسته میشود؛ در این بازی سراجالدین حقانی بازوی اصلی خود را باز یافت، اما مردم افغانستان بازی را باختند.
در همین زمینه
