افزایش 15 درصدی کشته‌شده‌های غیرنظامیان در افغانستان

کمیسیون حقوق بشر افغانستان در تازه‌ترین گزارش خود «تلفات غیرنظامیان در جریان منازعات مسلحانه در سال 1396» از افزایش 15 درصدی کشته‌شده‌ها نسبت به سال پیش از آن خبر می‌دهد. با این حال، گزارش حقوق بشر حاکی از کاهش 21 درصدی زخمی‌ها در این گزارش است.

بر بنیاد این گزارش، تلفات غیرنظامیان در این سال به 9413 (3239 کشته، 6174 زخمی) تن می‌رسد.  از مجموع رقم کشته‌شده‌ها 47.3 درصد مردان، 38.1 درصد زنان و 12.5 درصد کودکان‌اند.

بر پایۀ گزارش حقوق بشر، زون جنوب‌غرب با تلفات 3195 تن در صدر زون‌هایی‌ست که بیشترین تلفات را داشته‌اند و مرکز با 1868 تن، زون شرق با 1561 تن، غرب با 1110 تن و زون شمال با تلفات 662 تن به ترتیب زون‌های پرتلفات بعدی محسوب می‌شوند.

در این گزارش هم‌چنان گروه‌های مخالف حکومت با 65.2 درصد تلفات، عامل عمدۀ تلفات غیرنظامیان عنوان شده است. عامل 7.8 درصد تلفات نیروهای هوادار دولت و عامل 0.4 درصد غیرنظامیان نیروهای پاکستانی شناخته‌ شده‌‌اند. هم‌چنان در گزارش حقوق بشر گفته شده است که راکت‌پراکنی‌های نیروهای پاکستانی به خاک افغانستان در مرزهای شرقی نسبت به سال گذشته 66 درصد افزایش یافته است.

از مجموع تلفات غیرنظامیان که به نیروهای مخالف حکومت نسبت داده شده، عامل 57 درصد (5370 تن) طالبان و عامل 8.1 درصد داعش گزارش شده است و عامل یک‌چهارم تلفات غیرنظامیان (26.6) درصد تا هنوز نامعلوم است.

کمیسیون حقوق بشر می‌گوید که در نتیجۀ حملات نیروهای امنیتی و نیروهای بین‌المللی، 736 غیرنظامی کشته‌ و زخمی شده‌اند. از این رقم عامل تلفات 641 تن (6.8 درصد) نیروهای امنیتی و باقی 95 تن (1 درصد) نیروهای بین‌المللی شناخته شده‌اند. با درنظرداشت این ارقام، تلفات ناشی از حملات نیروهای امنیتی و نیروهای بین‌المللی نسبت به سال 1395، 45 درصد کاهش یافته است.

در بخشی از این گزارش خاطرنشان شده که عامل 3001 مورد تلفات (31.9 درصد) حملات انتحاری، 1840 مورد (19.5 درصد) جنگ‌های زمینی، 1436 مورد (15.3 درصد) ماین‌های کنارجاده، 1400 مورد (14.9 درصد) حملات راکتی و عامل 481 مورد دیگر (5.1 درصد) حملات هوایی بوده است.

بر پایۀ گزارش کمیسیون حقوق بشر، تلفات ناشی از حملات انتحاری 28 درصد افزایش یافته است: (از 25 درصد در 1395 به 32 درصد در 1396). با این حال ارقام نشان‌دهندۀ کاهش 15 درصدی ترور و قتل و 11 درصد تلفات ناشی از جنگ‌های زمینی است.

در گزارش حقوق بشر افغانستان به نقل از دفتر حمایت‌کنندۀ رسانه‌های آزاد افغانستان (نی) تلفات خبرنگاران در سال 1396، 166 تن شامل 21 مورد قتل عنوان شده است. ضمناً تلفات ناشی از حملات هدفمند علیه هزاره‌ها از جمله رویدادهای کابل، هرات و میرزااولنگ، 550 کشته و زخمی آمده است.

حقوق بشر افغانستان از ایجاد «راهبرد ملی کاهش تلفات غیرنظامیان» و تصویب «بورد جلوگیری و کاهش تلفات غیرنظامیان» از سوی حکومت استقبال کرده و این موارد را عامل کاهش تلفات ناشی از حملات نیروهای امنیتی و بین‌المللی خوانده است.

در پایان این گزارش از گروه‌های دخیل در جنگ افغانستان خواسته شده تا متوجه جان و مال غیرنظامیان باشند.

این در حالی است که دادگاه بین‌المللی کیفری چند ماه پیش رسماً کارزار ثبت و رسیدگی به شکایت‌ها در پیوند به جرایم جنگی در افغانستان را آغاز کرد. در گزارش کمیسیون حقوق بشر نیز نسبت به فعالیت این دادگاه امیدواری شده و آمده است که این کمیسیون خواهان بررسی و محاکمۀ عاملان نقض حقوق بشری افغانستان‌ است.

گزارش تلفات غیرنظامیان از سوی کمیسیون حقوق بشر در حالی منتشر شده که امروز کابل شاهد دو حملۀ مرگبار انتحاری بوده است. در نتیجۀ این دو حمله دست‌کم 29 تن کشته شده و 45 تن دیگر زخم برداشته‌اند؛ از رقم کشته‌شده‌ها 9 تن خبرنگاران بوده‌اند.