دایناسورها نیز مانند انسانها بیمار میشدهاند و دایناسورهای نوع تیریکس احتمالاً از بیماری نقرس رنج میبردند. دایناسورهای شبهمرغابی در استخوانهایشان تومور داشتند و بسیاری از گونههای این جانور به دلیل وجود شپش در بدنشان، به بیماری عفونت پوست مبتلا بودند.
اکنون دانشمندان میگویند که آنان برای نخستینبار دریافتهاند که دایناسورها از بیماری استئوسرکوما یا نوع سرطان مهاجم رنج میبردند که امروزه انسانها را مبتلا میکند. هنگامی که در سال 1989 استخوان ساق پای یک دایناسور شاخدار به نام سینتروسیوروس اپرتوس که 76 تا 77 میلیون سال پیش روی زمین زندهگی می کرد، در پارکی در ایالت آلبرتا کشف شد. در ابتدا چنین تصور میشد که انتهای ناهنجار استخوان فسیلی یک شکستهگی بوده که بعداً بهبود یافته است.
با این حال، تجزیه و تحلیلهای دقیقتر که با استفاده از فنآوریهای مدرن پزشکی یا همان روشی که امروزه در تشخیص بیماری انسانها استفاده میشود، بر روی فسیل انجام شد، نشان داد که انتهای ناهنجار استخوان، نوع سرطان استخوان است که امروزه انسانها در دهههای دوم یا سوم عمرشان به آن مبتلا میشوند. این بیماری نوعی ناهنجاری استخوانی است که به سرعت به استخوان ها و دیگر اندامهای بدن از جمله ششها سرایت میکند.
داکتر مارك كروتر، استاد آسیبشناسی و پزشکی ذرهیی در دانشگاه مک مستر و نویسندۀ این تحقیق با نشر بیانیهیی میگوید، تشخیص سرطانهای مهاجم مانند این مورد، در دایناسورها به مشکل قابل شناسایی بوده و ردگیری آن نیازمند تخصص پزشکی و تجزیه و تحلیل چندین لایهیی است.
آقای کروتر که تحقیقاش چند روز پیش در نشریۀ لنست آنکولوجی نشر شد، میگوید، چنین یافته در نوع خود بینظیر و خیلی هیجانانگیز است. تحقیق ما اثر بدون شبهه از سرطان پیشرفته استخوان را در دایناسور شاخدار نشان میدهد که 76 میلیون سال پیش میزیسته است.
تیمی متشکل از افراد حرفهیی از بخشهای مختلف آسیبشناسی، رادیولوژی، جراحی اورتوپیدی و دیرینهشناسی در حال بررسی این فسیل است. استخوان مورد مطالعه پیش از این که بخش نازکش زیر میکروسکوپ بررسی شود، قالبگیری، اسکن و آزمایش شد. سپس برای شبیهسازی استخوان و پیشرفت سرطان از طریق استخوان از ابزارهای قدرتمند سه بعدی سازی استفاده شد و پژوهشگران در نهایت توانستند سرطان استخوان را در این فسیل تشخیص دهند.
تیم برای تأیید تشخیص بیماری، استخوان فسیلی مورد مطالعه را با یک استخوان ساق عادی دایناسوری از همینگونه و همینطور استخوان مورد مطالعه را با استخوان ساق پای یک مرد 19 ساله که به بیماری سرطان استخوان مبتلا بود، مقایسه کردند.
بیماری استئوسرکوما یا سرطان استخوان نوعی از سرطان است که تیری فاکس، وزرشکار کانادایی به آن مبتلا بود. فاکس به منظور جمعآوری پول برای تحقیقات در مورد سرطان، در سال 1980 میخواست سرلسر کانادا را بدود. او برای این منظور، روزانه به اندازۀ مسافت ماراتن را میدوید، اما در روز 143ام به دلیل گسترش سرطان مجبور شد برنامه را لغو کند. او کمتر از یکسال پس از این رویداد درگذشت.
پیوندهای بیولوژیکی مشترک
سپهر اختیاری ، یکی از جراحان اورتوپیدی در دانشگاه مک مستر و یکی از نویسندهگان این تحقیق میگوید، دیدن نتیجۀ یک اقدام چند رشتهیی که ما در تشخیص و درمان پوکی استخوان از آن استفاده میکنیم و این که این روش منجر به اولین تشخیص سرطان استخوان در یک دایناسور میشود، جالب توجه و الهامبخش است.
استخوان نمونۀ مورد آزمایش متعلق به یک دایناسور بالغ است که به نوع سرطان استخوان پیشرفته مبتلا بود و احتمالاً به بخشهای دیگر بدن او نیز سرایت کرده بود، اما مشخص نیست که این دانیاسور در نتیجۀ این بیماری مرده است یا خیر. این استخوان در میان انبوهی از استخوانهایی پیدا شد که به نظر میرسد بخشی از یک گلۀ بزرگی از دایناسورهای نوع سینتروساریوس در سیلاب گیر کرده و مرده باشند.
دیوید ایوانز، یکی دیگر از نویسندهگان این پژوهش میگوید، استخوان ساق پا سرطان تهاجمی را در مرحلۀ پیشرفته نشان میدهد. این سرطان میتواند اثرات فلجکنندهیی بر فرد داشته باشد و آن را در برابر دایناسورهای شکارچییی آن دوران بسیار آسیبپذیر میساخت. او می افزاید، واقعیت این است که این نوع دانیاسورهای گیاهخوار در گلههای بزرگ و محافظتشده زندهگی میکردند که احتمالاً این روش زندهگی به آنان فرصت میداد تا در هنگام مواجهه با چنین بیماری ویرانگری، طولانیتر عمر کنند.
این پژوهش معیار جدیدی برای تشخیص بیماریها در فسیل دایناسورها ایجاد کرده و راه را برای تشخیص دقیقتر بیماریهای از این نوع باز کرده است. با توجه به این که هیچ منبع زندهیی در مطالعۀ بیماری در فسیلها وجود ندارد، به همین دلیل چنین مطالعهیی کار بسیار پیچیده است. با این وجود، کارشناسان میگویند، بیماریهای پیشین به دانشمندان کمک میکند تا درک بهتری از تکامل و ژنتیک بیماریها داشته باشند.
براساس این مطالعه، شواهد نشان میدهد، بیماریهای بدخیم به شمول سرطان استخوان، ریشۀ عمیقی در تاریخ تکامل اندامهای زنده دارد. آقای اختیاری میگوید، این کشف پیوندهای بیولوژیکی مشترک را در سراسر جهان به ما یادآوری میکند و این نظریه را تقویت میکند که استئوسارکوم تمایل دارد استخوانهایی را متاثر سازد که سریعترین رشد را دارد.
منبع: سیانان
برگردان: علی احمدی_سلاموطندار
